LXXXVISermo
dicit Ariſto. vij. politꝭ. Peſſimū ē nō inſtruere filios ad ꝟtutes ⁊ obſeruantiā legū vtiliuꝫEt dicit Hol. ſuꝑ lib̓. Sapien̄. lectiōe. liiij. ꝙ īom̄i republica ⁊ cōmunitate quacūqꝫ ſummacura debet eē de iuuentute vt in bonis oꝑibꝰinſtruant̉. Et ſi nolunt acquieſcere ꝙ etiā adhoc verberibꝰ inducant̉. quod docet ſapiensſub methaphora. Eccc̄i. xxx. Equꝰ indomitꝰeuadet durus. ⁊ filiꝰ remiſſus euadit precepsEt infra. Ne des illi poteſtatē in iuuentute. etne deſpicias cogitatꝰ illiꝰ. curua ceruicē eiꝰ iniuuētute. ⁊ tunde latera eiꝰ dū īfans ē. Et vultdicere ꝙ ſicut indomitꝰ equꝰ in iuuētute durevadit. ⁊ ita labit̉ in p̄cipitiū in via recta ſicut īvia torta. Ita iuuenis dimiſſus volūtati ſuenunqͣꝫ ſuauiter portabit alios in quacūqꝫ ſocietate. ſed leuiter ruet in vitia ſicut equꝰ īdomitus in precipitia. Equꝰ antiquus nō admittitſellā. nec calcar. nec frenū niſi ad talia ſit aſſuefactus in iuuētute. Ita nec adoleſcēs admittitaliquā obedientiā niſi fuerit aſſuefactus in iuuentute. Id̓o dicit Ariſto. ij. eth̓. c. xiiij. Iuuenibus ẜm ſe oꝑa ꝟtuoſa nō ſunt delectabilia.Ideo oportet vt vtant̉ legibus coactiuis. Etideo vt ibidem cōcludit neceſſariū eſt fieri qͣſdam leges ꝓ iuuenibus quibus compellāturad mores ꝙ cum pleni ſunt paſſionibus voluptatum nō poſſunt delectari in virtutibus niſi ẜm bonas leges informent̉. vbi aūt tales leges ꝓ eis nō habent̉ debēt diris verbis a vitijs cōpeſci ad ꝟtutes ⁊ ad mores. ⁊ dicat adquē ſpectat correctio. Adoleſcēs tibi dico ſurge. ſcꝫ a via tua mala. ⁊ aſſueſce ꝟ̓tutibꝰ. In qͦꝟbo tria tangunt̉. Primo humane lubricitaſcōditionis. ibi adoleſcēs. Secūdo diuine vtilitas p̄dicatiōis ibi. tibi dico. Tertio internevtilitas correctiōis. ibi. Surge Primo .n. tangit̉ humane lubricitas cōditiōis cū dicit adoleſcens. quia om̄is adoleſcēs ad lubrica eſt inclinatus. Iuxta illud Gen̄. viij. Senſus ⁊ cogitatio generis humani in malū ꝓna ſunt abadoleſcētia ſua. Et ſuꝑ illud Ecc̄s. xij. Adoleſcentia ⁊ voluptas vana ſunt. dicit Amb̓.libro de interpellatiōe Iob. c. vij. In principio adoleſcētia magis ad vitia lubrica eſſe cōſueuit. Habet em̄ puericia innocentiaꝫ. ſenectus prudentiā. Adoleſcētia ſola inualida eſtviribus. infirma cōſilio. vitio calens. faſtidioſa monitoribus. illecebroſa delitijs. Quibusaūt adoleſcētes vitijs magis ſint proni ponitAriſto. ij. rethorice dicēs. ꝙ cōcupiſcitiui ſint⁊ faciliter cōcubitꝰ ꝓſequētes. Et ſicut reuera vehemēter quedā ꝯcupiſcunt. ita facilitera cōcupiſcentijs deſiſtunt. Sunt etiam acutevoluptatis ⁊ nō magne. Sunt animoſi ⁊ acute ire faciliter irā ſuam ꝓſequunt̉. Amant em̄honorē ⁊ nō ſuſtinēt deſpici. Faciliter autem
ab ira deſiſtunt. Amant etiā victorias. qꝛ iuuentus excellētiam cōcupiſcit. minus aūt hisamāt pecunias. quia exꝑti quātū ad indigentiam hominū. Sunt etiā magne ſpei ⁊ p̄ſumptuoſi. Et illiꝰ ponit Ariſto. vbi ſupra tres rationes. Prima ratio aut ꝯditio ē obiectū ſpeiObiectu aūt ſpei eſt bonū arduū ⁊ impoſſibile. Quia em̄ iuuenes multū putant ſe haberede futuro ⁊ parū de p̄terito. Memoria aūt ēp̄terita. Spes aūt futura. Ideo multum habent de ſpe ⁊ poſſibili ⁊ parū de re ⁊ de actuvnde ſicut materia pͥma dicit̉ eſſe in potentiaad formas. ⁊ quāto magis actuat̉ tanto magꝭꝑdit de poſſibilitate. Ita puer dū ē iuuenis ēin potētia ad om̄em ſtatū. Poteſt eē ſacerdospoteſt eē epiſcopꝰ. ⁊ poteſt eē papa. Sed cumcreuerit ad modicū vix ſufficit portare aquaꝫbenedictā ꝑ eccleſiā ⁊ parare mēſam dn̄orumSecūda cauſa quare iuuenes ſunt p̄ſumptuoſi eſt caliditas nature. Habēt em̄ caloris ⁊ ſpiritum abundātiā ⁊ cor in eis ampliat̉. Ex amplificatione aūt cordis hō tendit ad ardua Iuxta illud psͣ. Uiā mandatoꝝ tuorū cucurri cūdilataſti cor meū. Tertia cauſa eſt īexꝑientia.Illi em̄ qui nōdum paſſi ſunt difficultates etreſiſtētias in factis ſuis audaces ſunt ad temptandum om̄ia. Illi ergo qui iam frequenterſuſtinuerūt repulſam laborauerūt fruſtra ī conatibus nō de facili temptāt ea que nō ſunt experti. Hec quidē eſt cauſa qͣre iuuenes nō debent fieri duces bellorum. ſicut dicit̉ ſcd̓o topicorū. Nemo em̄ iuuenes eligit in duces eoꝙ nō cōſueuerunt eſſe prudētes. Quātuꝫ adſecundū tangit̉ vtilitas diuine predicationiscū dicit̉. Tibi dico ſurge. Inter em̄ om̄es etates magis. vtilis eſt predicatio adoleſcentibꝰ.quia quicqͥd illa etas capit ⁊ quo imbuit̉ ꝑſiſtit. Iuxta illd̓ metriſte. Quod noua teſta capit inueterata ſapit. Ideo p̄dicandū eſt eis vtinſiſtant moralitati ⁊ aſſueſcant ſobrietati. netorpeant ocioſitatē. ⁊ fugiant a mala ſocietatePrimo ergo p̄dicandū eſt eis vt inſiſtant moralitati ⁊ nō vitijs. quia ſi inſiſtunt vitijs in iuuentute incurabiles ſunt in ſenectute. Hypocras em̄ ponit talem amphoriſmū in ſecundaꝑticula. Epilentie qͥbus ante iuuentutē naſcūtur mutationē habent. dū em̄ vigintiqͥnqꝫ fuerint annorū. vt plurimum moriunt̉. Iſto mōeſt de peccatis ⁊ de moribus. quia licet in iuuentute eueniat. Iuxta illud psͣ. Sepe expugnauerunt me a iuuētute mea. Sed ſi in ſenectute vt plurimū cum homine moriunt̉. Id̓oeſt inuentus in moribꝰ informanda. Iſtd̓ eniꝫfecerūt ſenes antiqui gentiles tripliciter vicꝫſcripturis librorū. picturis geſtorū ⁊ figurꝭ ſignorum. Primo quidem ſcripturis librorumExplorauerunt em̄ gentiles antiqui vbi meli
gg 4
P
E