Druckschrift 
1 (1488) Pars hiemalis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Feriā

militudinem. Hic Orige. dicit duo eſſe mandata. ita ꝙ illud ſit pͥmum. Non habebis deos alienos. ꝑ quod ẜm eum ꝓhibet̉ idolatria que fitſub omni corꝑali imagine vel figura corꝑali vlidolo. Secundū p̄ceptum vt ip̄e vult. Non facias tibi ſculptile. ꝑ quod ꝓhibet̉ idolatria quefieri cōſueuit cum imaginibus ⁊ idolis. Sed econtra de duobus vltimis que ſunt de cōcupiſcentia tranſfecit vnū p̄ceptum. ⁊ ſic adhuc ẜmip̄m ſunt tm̄ decem. Sed beatus Augꝰ. facit tātum vnū. ⁊ ita cōmunit̓ tenēt doctores. Et ē ratio cōgruentie ad hoc ꝙ omīs idolatria conuenit in vna ratōne .ſ. adorare ꝓ deo quod nō eſtdeus. ⁊ valet tm̄ in effectu. Non habebis deosalienos. ſolū vnum verū deū adorabis. Cōtrahoc p̄ceptū pͥmo peccant gētiles qui idola adorant. Et hec adoratio idolorū inſtinctu diaboliꝓceſſit. quia dicit̉. xxvj. q. iiij. c. Scienduꝫ idolorū culturā ſubtilitas adinuenit demonū. Eſttn̄ notandum ꝙ certe ſunt cauſe quibus idolatria ſunt inducta. Prima fuit nimius dolor deamici amiſſionē. Pater em̄ amiſſo filio nimiumdolēs imagineꝫ filij ſibi fecit vt eſſet ſibi ſolaciūqualecunqꝫ. De hoc habet̉ Sap̄. xiiij. Acerboluctu dolēs pater cito ſibi rapti filij facit imaginem. ac illū qui tunc qͣſi mortuus erat nūc tāqͣꝫdeum colere cepit. ⁊ cōſtituit inter ſeruos ſuosſacra ⁊ ſacraficia. Deinde interueniente temꝑecōualeſcente iniqua cōſuetudine. hic error tanqͣꝫ lex conſtitutus eſt. Sed ſicut patres fecerūtimagines filiorū. ſic ⁊ filij patrū mortuorū. nammagiſter hiſto. ſuꝑ. xj. c. Gen̄. dicit. ⁊ ſimiliterGregꝰ. ſuꝑ Lu. xj. Ꝙ mortuo in bello rege grecie Ninus filius eius in ſolatiū doloris pre morte patris imaginem belli fecit. cui tantā exhibuit reuerentiā vt quibuſdā reis qui ad eam cōfugerant pareret. ꝓinde omnes regni eius diuinos honores ceperūt imagini impedere. Huiexemplo plurimi charꝭ ſuis mortuis imaginesdedicauer̄t. Sed incidit hic vna dubitato vt.imagines ſanctorum in eccleſijs ſint adorāde:Ad hoc dicit Gregꝰ. in regiſtro lib̓. x. Si quisimagines facere voluerit minime ꝓhibet̉. adorare ꝟo imagines modis omībus oīno vetaturSed hoc ſollicite fraternitas tua admoneat vtex viſione rei geſte ardorē compunctōis ꝑcipiant. ⁊ in adoratōem ſolius trinitatis ꝓſternentur. Sed inſtaret aliqͥs dicēs. Ioh̓es damaſce.li. iiij. ſen. c. viij. qui intitulat̉ de ſanctis imaginibus allegat dominū Baſiliū dicentem. ꝙ honor imaginis ad ꝓthotypū .i. ad exemplar ꝑtinet. Ubi videt̉ docere ꝙ ſanctorū imagīes debeant adorari. Ad hoc reſpōdet Holk. ſuꝑ liSap̄. dicens. ꝙ hoc ſic habeat intelligi ꝙ ꝓpt̓imaginis rep̄ſentatōꝫ licet bene coram imagineſanctum cuius eſt imago adorare. nō tamē adoratōne latrie. qꝛ ſolus deus ſic adorat̉. ſed ado

ratōne dulie. Secūda cauſa quare idolatriaerit inducta fuit veſana ſuꝑbia pͥncipū quattendentes infirmitatē ſua voluerunt ſe vtos adorari. vt patet de Nabuchodonoſor ꝯdith. iij. Principes ſuꝑbi imagines ſuas adrari faciebant ab his qui erant remoti ab eisTertia cauſa fuit adulatio ſeu deſideriū quohabebant minores ad acquirendā gratiā mnrum. De qua Sap̄. xiiij. Affectu ergo regibideſeruiētes homīes incōmunicabile nompidibus ⁊ lignis impoſuerūt. Hec quidemlatria magnum eſt peccatū. quia deo ſuumnorem aufert ⁊ creature cuiꝰ nō eſt confert. lquo ad Roma .j. Mutauerunt gl̓am incorptibilis dei in ſimilitudinem imaginis corribilis homīs. q. d. Cultum ſoli deo debiturlatrie exhibuerūt Ioui ⁊ Herculi qͥ fuerūt hmines. Scd̓o contra hoc p̄ceptum peccantri relinquētes cultum veri dei idolatriam comittūt. Iuxta illud apoſtoli Eph̓. v. Auari.eſt idolorū ẜuitus. Ubi dicit Glo. Auari deeſt nummꝰ. Auarus em̄ colit pecuniaꝫ. quia dicit Augꝰ. ſuꝑ epiſtolaꝫ ad Phil̓. ij. Hoc abmine colit̉ quod p̄ ceteris diligit̉. Cum em aurus tranſit an̄ vineam pulchrā vel domum veciſtam in qua eſt pecunia. caput ei inclinat. Inclinatio em̄ capitis (vt dicit Bionyfiꝰ) eſt ananimi. ⁊ ſic colit ꝓ creatore creaturā Teriō percant contra hoc p̄ccptum guloſi. quia viliſſincreaturam .ſ. ventrem qͥ eſt ſaccus ſtercorū deficant. Ad Phil̓. iij. Quorū deus venter eſt ẜhis iam elicio ꝙ idolatria eſt triplex. Prīganorū qͥ eſt mala. qꝛ colunt aurū ⁊ argenturiuxta illud pͣs. cxiij. Simulachra gentiūtum ⁊ aurū. Secunda eſt auarorū que eſt peloquia adorant nummū. interius em̄ taleꝫ reueretiam exhibet auarus nūmo aut vinee quam vrus fidelis deo in crucifixi imagine. Tertia eiguloſorū. ⁊ hec eſt peſſima. quia viliſſimumēlunt deum. vt ſupra. Secundū p̄ceptum primetabule eſt. Non aſſumas nomen dei tui ſuaquod eſt dicere ẜm lr̄am. vt dicit magiſter ſi. ijdi. xxxvij. Non iurabis ꝓ nihilo. id eſt inuarvel ſuꝑflue falſe nomen dei. Allegorice tamcipitur ita vt non putes creaturam eſſe chriſtꝫdei filium. qꝛ omīs creatura vanitati ſubieciſed equalem patri. Circa quod ſciendum ꝙmen dei tripliciter ſumit̉ inuanū. Primo cōſicut mali xp̄lani. ⁊ illi (vt dicit Augꝰ. li. ded̓criana xp̄iana) ſunt dei ſubſannatores. ex ſaciamento em̄ vnctōnis xp̄ianorum .i. in xp̄o credetium vocabulū deſcendit. Et ideo ille nomenlud fruſtra ſortit̉ qͥ xp̄m minime imitat̉. Et ſibdit. Quid em̄ tibi ꝓdeſt vocari qd̓ nō es. ⁊ imen vſurpare alienū. q. d. nihil. Si xp̄ianūeſſe delectat q̄ xp̄i ſunt qͣre. ⁊ merito tibi xp̄iꝫnomen aſſumes. aut forte nō es ſed vocariodiꝰ