De teſtamentisIII

imponeret̉ finis litibus ⁊ vt negligentia puniret̉.ius aūt canonicū ſuꝑueniēs approbauit p̄ſcriptionē quatenus erit ſine peccato ⁊ reprobauit rigoreꝫiuris ciuilis qꝛ reprobauit p̄ſcriptionē cum mala fide. vt in. c. fi. de preſcrip. Sic facit hic papa. nam reprobauit rigore iuris ciuilis quatenus exigebat ſeptē teſtes ⁊ approbauit cauſam motiuam iuris ciuilis. ⁊ ob hanc cauſam motiuam obſeruandā ſtatuit ꝙ in teſtamētis vltra duos teſtes intereſſet p̄ſb̓rparochialis. ⁊ ꝓ hoc etiā facit in ſimili. nam regulaiuris diuini licet habeat. nō occides. ⁊cͣ. ius tn̄ ciuile certo caſu dedit marito poteſtatē vxorem ī adulterio repertā occidendi. ⁊ ſic illa regula iuris diuini reſtringebat. ius vero canonicū ſuperueniensillū rigorem iuris ciuilis abſtulit. vt in. c. inter hec.⁊. c. admonere. xxxiij. q. ij. Sed volēs ꝓuidere maritis ſtatuit ꝙ vxores peccantes haberet mariti poteſta tē ligandi ⁊ eas moderate corrigendi. vt. vij.q. j. ſic ut. xxxiij. q. ij. placuit. ita ī ꝓpoſito papa improbauit rigorē iuris ciuilis quatenus in teſtamētis exigebat ſeptē teſtes ⁊ prouidit falſitati ſtatuendo ꝙ adhiberetur pn̄tia preſb̓ri parochialis. Et exiſtis duas cōcluſiones elicio. Prima cōcluſio ꝙ teſtamentū corā duobus teſtibꝰ ⁊ preſb̓ro parochiali ſeu corā quattuor teſtibꝰ ſine pn̄tia preſb̓ri etiamnō ad pias cauſas initum nedū in foro canonico ſꝫetiam in foro ciuili roboris obtinet firmitatē. Ex qͦinfert̉ correlariū ꝙ iura ciuilia ſeptem vel qͥnqꝫ teſtes in teſtamentis de neceſſitate exigentia hodielocū ſibi minime vendicant. Secūda cōcluſio ꝙ licꝫvaleat teſtamentū coraꝫ duobꝰ teſtibꝰ ad pias cauſas conditū. In alijs tamē ſi defuit parochialis p̄ſbyteri preſentia licet duo vl̓ tres teſtes adhibiti fuerunt nedum in foro ciuili ſed etiā canonico impugnari pōt. Ex quo infertur correlarium ꝙ ad validitatē teſtamenti nō ſufficit ꝙ adhibeantur duo teſtes cū vno preſbytero niſi iſte preſb̓r ſit ꝓprius ſacerdos parochialis Uenio ad qōnes ⁊ primo quero nunqͥd ſi legat̉ fes aliena ſcient̓ poſſit de iure canonico peti illius rei eſtimatio. ⁊ primo videt̉ ꝙ nōꝑ. c. filius. sͣ. eo. So. in hoc varie ſunt opi. ⁊ varijsmodis illud. c. intelligit̉. nam glo. fi. ibi poſuit duas lecturas ad illum tex. Et prima lectura ē ꝙ illudc. intelligit̉ de benignitate canonica vt ſic nō poſſitpeti eſtimatio licet de iure ciuili ſecus ſit. Do. An.hic illam lecturā impugnat aſſerens illam nō eliciex tex. qꝛ nō facit mentionē de rigore vel de equitate ſed ſalua pace do. An. dico ꝙ illa lectura optimecolligit̉ ex tex. illo vt apparet ꝑ iſta verba. ſed quialege dei viuis nō aūt lege ſeculi. ⁊cͣ. ⁊ ſic voluit īmitari equitatem cōtra rigorem iuris ciuilis. ⁊ cauſāquare infra in reaſſumptione iſtius lec. plenius dicam Secūda lectura eſt ꝙ poſſit peti eſtimatio ẜmꝙ de iure ciuili cauetur. Ad illuꝫ tex. rn̄detur ꝙ ibiſolum ꝓhibetur ne aliena res debeatur nō autē ꝙnō poſſit peti eſtimatio. ſed iſta lectura nō proceditqꝛ ẜm hoc nulla eſſet differentia īter ius ciuile ⁊ iuscanonicū. tn̄ tex. ibi voluit denotare diuerſitatē inter iſta duo iura. Et hanc videt̉ tenere Hoſti. dicittamē ꝙ ſi heres nimis grauaret̉ totum preciuꝫ ſol

uendo etiam non debet illud cum intollerabili ſuograuamine extorqueri qd̓ faceret d̓ iure ciuili. ⁊ ſolum hunc legis rigorem intendit hic temperare papa. ad hoc de cenſi. licet. ⁊. c. ex parte. xvij. q. iiij. c.fi. de reg. iur. locupletari. li. vj. ⁊ dicit ſic intelligendum qd̓ no. in ſūma. eo. ti. ver. ad quid heres. ſꝫ illa lectura nō videtur ꝓcedere vt ex infra dicendisapparebit. nec ob. quod dicit Hoſti. ꝙ hic papa voluit temperare rigorem iuris ciuilis per qd̓ heresnimiū grauatur. qꝛ hoc eſt diuinare ad iſtum tex. ⁊diuinare nō debemꝰ. vt eccl̓. benefi. c. j. Iteꝫ ꝑ ſubauditionē ⁊ ſuppletionē nō debemus inducere iuris correctionē. vt no. in. c. cupientes. in. §. ꝙ ſi perxx. de elec. li. vj. in glo. Tertiaꝫ lecturam poſuit ibiInno. ⁊ Io. glo. in. c. ſi ep̄s. xij. q. v. dicentes ꝙ illd̓c. ꝓcedit qn̄ legat̉ res eccl̓ie nam tunc nō valet legatum quo ad rem nec quo ad eſtimationē. ⁊ ē ratioqꝛ cum difficultate alienatur. x. q. ij. hoc ius. ⁊ .xij.q. ij. ſine exceptione. ſicut dicit̉ ī p̄dijs ceſaris. vt. l.apud iulianū. §. fi. ff. de leg. j. vnde ſi hoc pͥuilegiūhabet res cęſaris multo fortius res eccl̓ie in quaꝝalienatione magna facultas ē vt ſupra dixi. Iteꝫ legari nō poſſunt ea que cōibus vſibꝰ deputata ſūt.vt p̄alle. l. apud iulianū. in. §. nō ſolū. ſꝫ res eccleſieſunt hmōi. vt in. c. ratio nulla ꝑmittit. sͣ. de prebē.⁊ in. c. videntes. xij. q. j. ergo. ⁊cͣ. Itē qꝛ rerū eccl̓ienō eſt cōmerciū inter laicos. xij. q. ij. non liceat. Etad illum tex. ibi lege dei viuis. ⁊cͣ. rn̄det ſatis retorquendo vt dicamꝰ ꝙ res eccleſie nō ſūt cenſende ſicut alie res ſeculi. hanc lec. impugnat Hoſti. dicēsꝙ etiā vbi legat̉ res eccleſie valet legatuꝫ quo ad hͦꝙ debeatur eſtimatio duꝫ tn̄ illa res ſit in cōmertionoſtro ⁊ puto ꝙ ꝑ iſta vltima verba voluerit excludere rem ſacra. qꝛ ſi res ſacra legaret̉ non debereteius eſtimatio cū nullo modo ſit ī cōmertio noſtrovt in regula. ſemel deo dedicatū. de regū. iur. li. vj.⁊ inſti. de inuti. ſtipu. §. j. idem etiā dicit ⁊ tenet do.An. dicens ꝙ licet ſit difficilis alienatio rei eccleſiaſtice nō tn̄ adeo ꝙ reputet̉ impoſſibilis qd̓ requiritlex dicens legatū nō valere de talibus ſicut ſi legat̉res ceſaris. tūc enī nō debet̉ nec legatū nec eſtimatio. qꝛ de talibus nō eſt cōmerciū niſi iuſſu pͥncipis⁊ ſic eſt tanta difficultas ꝙ reputat̉ impoſſibilis nāqd̓ per principem tm̄ pōt explicari dicit̉ impoſſibile. vt no. gl. ff. de ꝟbo. ob. ꝯtinuꝰ. §. cū quis. ⁊ Dy. īd. regula. ſemel deo. li. vj. nō aūt ſic eſt in rebus eccleſie qꝛ poſſunt alienari ſine cōſenſu principis imminente vtilitate. vt. xij. q. ij. ſine exceptiōe. ⁊ ſic nōcōſiſtit alienatio in ptāte vnius tm̄. Itē dico ꝙ etiāſi verū eēt dictū Inn. ꝙ ſi legat̉ res eccleſie non debet̉ eſtimatio ſicut dicit̉ in predijs ceſaris nō tamēeēt ſatiſfactū illi tex. nā ẜm Inno. nulla eēt dr̄ia inter ius canonicū ⁊ ius ciuile. qꝛ idē de iure ciuili ettamē tex. vt. sͣ. dixi voluit denotare diuerſitatem.Do. An. ſimpliciter inheret opi. Io. ⁊ Inn. dicensꝙ inter ius ciuile ⁊ ius canonicū nulla eſt dr̄ia in hͦcaſu. ⁊ ad iſtum tex. qui videtur velle facere dr̄iamrn̄det ꝙ fuit allegatio ꝑtis. illud dictū iudicio meonō procedit. nam ibi papa loquit̉ ep̄o dicendo. qꝛlege dei viuis. ⁊cͣ. ⁊ ſic nō ſūt verba partis. Item ꝑ

R 2