De pignoribus.III

iurant aliquid facere vel ſoluere ⁊ ex neceſſitate adimplere nō poſſunt. nā deus nō vult quē obligariad impoſſibile. Ratio rōnis eſt qꝛ nō eſt peccatumniſi ſit voluntarium. xv. q. j. in prin. ſed vbi impoſſibilitas ceſſat ibi ceſſat voluntas. Et facit hec littera ⁊ p̄dicta in ar. optimū ꝙ ſi iudex precepit ſub pena excōicationis ſubdito vt aliquid faciat ſi ex neceſſitate adimplere nō poteſt vt nō incidat in excōmunicationem. nam in dubio non eſt preſumendū ꝙ iudex voluerit illum obligare ad impoſſibile.quidam tamē dicūt aliud in excōmunicatione. vid̓Inno. in. c. p. ⁊. g. de offi. dele. ⁊ glo. in. c. ij. sͣ. de teſti. cogen. ⁊ ibi tetigi. ¶ Nota tertio vnā bonam regulam ex tex. ꝙ iuramentū preſtitū in caſu a lege ꝓhibito obligat iurantē ſi ꝓhibitio legis emanauit īodiū alicuiꝰ ⁊ in fauoreꝫ iurantis. Ratio qꝛ poteſtiuramentū obſeruari ſine peccato iurantis. iſtudenī iuramentū de quo hic obligat iurantē vt ſatiscolligitur ex tex. ⁊ expreſſe tenet Inno. ſed nō credo ꝙ firmet cōtractum. qꝛ papa hic ſimpliciter dānat pactuꝫ de ꝑ ſe ⁊ iuramentū interp̄tat̉ de per ſeſed de materia remitto ad plene no. in. c. cum contingat. de iureiuran. ⁊ per Bar. in. l. ſiquis pro eoff. de fideiuſ. ¶ Item nota ꝙ detentio in carceribꝰexcuſat captū a pene cōmiſſione ī eo ꝙ nō adimpleuit qd̓ facere tenebat̉. ¶ Ultimo nota ꝙ pēſionesdomus pignorate debēt cōputari in ſortem ⁊ cumtex. hic nō aperiat intelligo indiſtincte ſiue creditorinhabitauerit domum ſiue alius. circa qd̓ vide qd̓dixi in. c. p̄cedenti. ¶ In glo. in. ꝟ. cōmiſſorie in fi.hic ſunt duo videnda pro declaratione tex. ⁊ glo.Primo an ⁊ quādo pactum legis cōmiſſorie reprobetur in pignoribus ſecūdo quare admittit̉ in cōtractu emptionis ⁊ reprobat̉ in cōtractu pignoris.¶ Quo ad primū diſtingue poſt Bar. in. l. qͣꝫuis.ff. de ſolū. ⁊ habetur ꝑ Cy. in. l. fi. C. de pac. pigno.⁊ aliquid per Io. an. hic. aut enim fit pactum vt ſorte nō ſoluta infra certū tempus res pignorata vendatur ſeu vendita ſit iuſto precio ⁊ valet pactuꝫ. qꝛnō decipit̉ hic debitor in precio ſed bonus vir .ſ. iudex arbitrabitur iuſtuꝫ preciū. ad hͦ. l. fi. C. de iuredo. impe. Aut fuit dictum vt res pignorata eēt vēdita vel data in ſolutione ꝓ debito ⁊ aut incōtinēti fuit appoſitum hoc pactum vel ex interuallo ſi incontinenti nō valet pactum cū creditore vt hic ⁊ ꝑtotum ti. C. de pac. pigno. ſed cum fideiuſſore vl̓ extraneo valet pactū. l. fi. ff. de cōtrahen. emp. Si vero interuenit pactū ex interuallo valet quo ad retētionē nō quo ad actionē. l. ij. C. de pact. pigno. ẜmvnam lec. que cōiter tenetur qꝛ non videtur neceſſitate ductus hoc pactū facere. Aut fuit dictū vt nōſoluto precio res eſſet empta vel ꝙ daretur in ſolutum ſed nō fuit adiectū pro debito ⁊ valet ⁊ debet ītelligi vt habeatur iuſto p̄cio. vt eſt ar. in. l. ſi ī fraudem. ff. eo. ⁊ idem ē vbicunqꝫ mutarent̉ verba. debemus enī habere reſpectū potius ad effectū. naꝫhic interuenit pactum nō vt res eēt empta vl̓ datain ſolutum ſed vt nō moleſtaret creditorem ſuꝑ repignorata ⁊ tamē nō valuit. qꝛ in effectu idem continebat qd̓ venditio ⁊ hoc quo ad primuꝫ. ¶ Quo.CIe. .Nl

ad ſecūdum quare reprobat̉ in pignoribꝰ due rationes cōmuniter reddunt̉. Primo qꝛ obligatio pignoris ſolet fieri ꝓ minori longe quantitate qͣꝫ resvaleat. vnde ſi valeret illud pactū multum deciperetur debitor qui cupiditate habendi mutuū defacili iniret omne pactu. vnde voluit lex in hoc ꝓſpicere vtilitatibus ſubiectoꝝ que ratio ceſſat in cōtractu emptionis. nam cōmuniter res venditur ꝓ iuſto precio. nam ſi contractus diſſoluitur nō decipiuntur ꝯtrahentes. Alia ratio eſt naꝫ ſi valeret hocpactuꝫ creditor vix aūt nūqͣꝫ mutuaret ſine iſto pacto qd̓ profecto cōtinet ī ſe crimē vſurarū. quia mutuans nō debet ponere ſpem in lucro cōſequendoc. cōſuluit. jͣ. de vſur. ſed in tali pacto creditor haberet ſpem cōſequendi illud lucrū qꝛ haberet rem elapſo termino ꝓ iniuſto precio. ⁊ ē hec bona ⁊ efficaxratio ⁊ verſat̉ in predictis odium creditorū ſalusanimarū ⁊ fauor ſubiectorum que omnia ceſſant īcōtractu emptionis. ⁊ per hec eſt clarus intellecthuius. c. qd̓ no. ¶ In glo. in verbo certū. no. glo.iuncto tex. ꝙ malicia nuncij nō nocet domino mittenti ſed in contrarium facit iſte tex. alio reſpectu.nam pecunia apportata ꝑ nuncium perijt mittentinam tenetur de nouo ſoluere debitū. vt in fi. c. Sꝫin cōtrarium facit. l. argentū. ff. cōmo. vbi dicit̉ ꝙſi argentū mihi cōmodatum remiſi per nunciuꝫ qͥreputatur fidelis perit domino ⁊ nō remittēti. Solut̓. quādoqꝫ ſpecies debita remittit̉ per nunciuꝫ qͥreputabat̉ fidelis qn̄qꝫ quātitas. Primo caſu periculuꝫ pertinet ad dominū ⁊ nō ad remittentē qꝛ caſus fortuitus imputat̉ domino ex quo culpa nō p̄ceſſit. vt in. c. vnico. de cōmo. Secūdo caſu ꝑtinetpericulū ad mittentem ratio. qꝛ eo ipſo ꝙ mutuarmihi pecuniam dominiū trāſit in me. l. ij. ff. ſi cer.pe. vn̄ ſi ꝑdat̉ anteqͣꝫ ꝑueniat ad manꝰ creditorꝭ perit ip̄i debitori qͥ adhuc eſt dn̄s ⁊ ita loquit̉ iſte tex.vn̄ poteſt facere regulā ꝙ ꝑiculū interitꝰ rei ꝑtinetſemꝑ ad dn̄m ideo ſi creditor miſiſſet certū nunciūad recipiendū pecuniā mutuatā ꝑiculuꝫ ꝑtinet adipſum creditorem ⁊ eſſemꝰ extra caſū huiꝰ capituliqꝛ incōtinenti ꝙ tradidi nuncio tuo ad hͦ deſtinatodn̄ium pecunie ꝑtinet ad te. ar. in. l. qd̓ mihi donatū. ff. de dona. ⁊ de iſto nūcio. vide gl. in. c. p̄ſbyte.ri. xcv. di. plenius per Bart̓. in. l. eum qͥ. ff. cōmo.⁊ h̓ fuit de mēte doc. h̓. ſꝫ infidelitas nuncij excuſathic mittentem ratione iuramenti vt non incideretin ꝑiuriū vel penā Et in fine glo. dic ꝙ in cōtrarijsfuit qͥs in culpa in mittendo nūciū nō ideoneū. ſediſte tex. loquit̉ quando nuncius cōmuniter reputabatur idoneus. ¶ Sed extra glo. querit̉ nunquiddebitor teneatur ire ad domū creditoris ꝓ debitoſoluēdo an ecōtra creditor ad domū debitorꝭ Inno. ꝑ iſtū tex. arguit ꝙ debitor tenet̉ ire vl̓ mitte̓ addomū creditoris. nā hic ponderat̉ ꝙ detentꝰ debitor nō potuit infra terminū ſatiſfacere ⁊ ꝙ miſit nūciū ad creditorem. ſed tu vide latius gl. ⁊ Bar. ī. l.itē. ff. de cōſti. pecu. Et diſtingue poſt euꝫ. aut ſolūtio debet fieri reſpectu alicuiꝰ rei ꝓ aliquare aūt n̄ 10 0Primo caſu ſi creditor ⁊ debitor ſūt eiuſdeꝫ fori debet idem debitor ire ad domuꝫ creditoris ẜ ſi ſunt S