De conſuetudineI

p̄ſcri. ⁊. c. maſſana. ⁊. c. ſacroſancta. d̓ elec. Et nō ꝙſicut ex p̄ſcriptōne laicus nō pōt acqͥrere ius ſpūale ita nec ex ꝯſuetudine. ⁊ dico ꝙ etiaꝫ nō ſufficerettempꝰ de cuius initio nō eſt memoria. vt notātervoluit Io. an. in. c. ij. de p̄bē. li. vj. optime facit. c.quāto .sͣ. e. poſſet tn̄ attentari ꝙ in eis in qͥbꝰ papapōt face̓ laicoſ capaces ꝙ tūc poſſit īduci ꝯſuetudonō dico p̄ſcriptio vt laici poſſent attētare ſpūalia.ſi papa ſciuit ꝯſuetudinē induci ⁊ nō ꝯtradixit. ar.optimū in. l. de quibꝰ. p̄alle. niſi dicas ꝯſuetudinētolli vel impediri ꝓpter irrōnabilitatē ⁊ fortiꝰ hocvltimū verius. nam rō eſt quaſi cā formalis ipſiusꝯſuetudinis. forma aūt dat eſſe rei. vt in. c. quia ꝓpter. de elec. ¶ Sexto requirit̉ ꝙ ꝯſuetudo ſit obtenta in ꝯtradictorio iudicio. allegat glo. l. cum deꝯſuetudine. ff. de leg. ⁊. c. abbate. de ꝟb. ſig. i. ꝙ ꝑte ꝯtradicente vel ſemel ſaltē fuit iudicatū ꝯſuetudinē eſſe. ⁊ licꝫ aliqͥ hoc tenuerūt tn̄ cōis opinio canoniſtaꝝ et legiſtaꝝ eſt in oppoſitū vt iſtud neceſſario nō requirat̉. ꝓbat̉ rōne. ꝯſuetudo induciturex moribꝰ ⁊ vſibꝰ hoīm. vt in. d. l. de quibꝰ. ⁊ in. d.c. ꝯſuetudo. ⁊ inſti. de iure naturali in. §. ex nō ſcripto. ergo nō requirit̉ neceſſario actꝰ iudiciarius.Item ſi dictū glo. eſſet veꝝ nunqͣꝫ poſſet ita introduci ꝯſuetudo qꝛ oportet ꝙ hēat initiū ⁊ ſic nunqͣꝫpoſſet iudicari ꝓ ꝯſuetudine ex quo nunqͣꝫ obtētain iudicō. fatent̉ tn̄ docto. vtriuſqꝫ iuris ꝙ ex actuiudiciario ītroducit̉ ꝯſuetudo puta qꝛ iudex iudicauit ꝯtra legē ppl̓o ſciente et nō ꝯtradicēte. vndeactꝰ iudicialis ſufficit ad ꝓbandū ꝯſuetudinē nonvt actꝰ iudiciariꝰ ſꝫ qꝛ ꝑ illū actū detegit̉ ꝯſēſus populi. ⁊ ſic ꝓcedūt iura allegata ī gl. ¶ Septimo reqͥritur ẜm glo. ꝙ homīes ſint vſi ꝯſuetudine varijsvicibꝰ animo introducendi ꝯſuetudinē. Hic caditalius articulus quot vices ſeu actꝰ requirūt̉ ad inducendā ꝯſuetudinē. ml̓te ſūt opiniones in hͦ canoniſtaꝝ ⁊ legiſtaꝝ. ſꝫ cōis opi. eſt ꝙ requirunt̉ totactus et ita notorij vt veriſimilit̓ trāſiuerūt in noticiā ppl̓i. nam vt ſepe dixi nō actus ſꝫ tacitꝰ ꝯſenſusppl̓i inducit ꝯſuetudinē. vn̄ vbicūqꝫ ex cōiecturishabet̉ tacitꝰ ꝯſenſus ppl̓i tūc non curat̉ de magnafrequētia actuū. Dubitat̉ tamen nunquid vnicusactus notorius introducat ꝯſuetudinē. Quidamdixerūt ꝙ ſic. Bar. ꝯtra in. d. l. d̓ quibꝰ. qꝛ ꝯſuetudo introducit̉ ex frequētia moris ſꝫ ceſſat frequentia vbi eſt vnicꝰ actus. Itē eſt ꝯtra ſubſtātiam ⁊ ſignificationē vocabuli. nā ꝯſnetudo eſt qͣſi cōis aſſuefactio. Itē ex vnico actu qͣꝫtumcūqꝫ notorio nōpōt elici cōſenſus populi. qꝛ forte ꝑ errorē vel cauſa vitandi ſcandali populus prima vice nō contradicit et hoc mihi placet. Diſtingue tamen ꝙ aut ille vnicus actus habꝫ cauſam ſucceſſiuam ⁊ ſufficitſi habuit ꝯtinuationē ꝑ tp̄s infra qd̓ inducit̉ ꝯſuetudo. tex. alle. ſimilem in. c. cū de beneficio. de preben. li. vj. nam ſi bn̄ficium ſeculare ꝯfert̉ regulari⁊ poſſidet̉ ꝑ regularem tꝑe habili ad ꝯſuetudineꝫinducendā efficit̉ illud bn̄ficium regulare licet vnica collatio interuenerit. ⁊ ita ecōtra ſi regulare cōfertur ſeculari. ⁊ illa collatio hꝫ actū ſucceſſiuuꝫ .ſ.poſſeſſionē ꝯtinuatam ꝑ regulareꝫ. Et idem dic̄ ſi

edificaret̉ pons in publico ⁊ haberet cām ꝑmanētem. ¶ Octauo requirit̉ ẜm glo. ꝙ maior pars populi vlat̉ illa ꝯſuetudine. qꝛ ſicut maior ꝑs populinō poteſt facere legem. ita nec inducere ꝯſuetudinem. intelligo glo. de maiori ꝑte populi habēte cōſenſum habilem ad introducendā legem ſeu ꝯſuetudinē. nam mulieres infantes furioſi nō computant̉ in numero. qꝛ iſti nō poſſunt lege condere. vtin. l. j. ff. de legi. ¶ Item intelligo glo. de ꝯſuetudine que diſtinguit totum ppl̓m. ſed ſi tractaremꝰ deꝯſuetudine introducēda in aliquo collegio ſufficitmaior ꝑs iſtius collegij. hoc tn̄ ego limitarem. nāmaior pars nō ſufficit ad introducendā legem. ꝙoꝑtet ſaltem ꝙ ſint due ꝑtes vniuerſitatis. vt in. i.nulli. ⁊. l. plane. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vniu̓ſi. ſed maior ꝑsiſtarum duaꝝ ꝑtium nō ſufficit ad diſponendū. vtin. l. qd̓ maior. ff. ad muni. ⁊ in. c. j. de his que fi. ama. ꝑte ca. Et ideo dicerem ꝙ ſaltem due ꝑtes illiꝰvniuerſitatis ſeu collegij debēt eſſe ſcientes ꝙ illaꝯſuetudo introducit̉. ⁊ ꝑ hoc eſt expedita pͥma ꝑsglo. ¶ Sed quero circa iſtā ꝑtem de qōne quotidiana. nūquid vnicus actus interueniēs ꝯtra cōſuetudinem interrūpat iſtam ꝯſuetudinē. Concludeꝙ aūt ꝯſuetudo non erat adhuc cōpleta ⁊ ꝑfecta ⁊interrumpit̉ ꝯſuetudo ita ꝙ nō eſt opus de nouoinciꝑe. qꝛ ꝑ hoc nō apparet de tacito ꝯſenſu populiꝙ velit inducere ꝯſuetudinē cum fecerit actum cōtrarium. ar. in. l. vbi repugnātia. ff. de reg. iu. ⁊. c.ſollicitudinē. de appel. ī fi. Sed ſi ꝯſuetudo erat cōpleta ⁊ ꝑfecta tunc vnicus actus in cōtrarium nontollit ꝯſuetudinem. ſed oꝑtet ꝙ tollat̉ eo tꝑe et mōquibus fuit inducta. qꝛ iaꝫ lex eſt. ⁊ ideo debꝫ tollitanqͣꝫ lex. credo tn̄ indifferēter ſufficere tp̄us. x. annorum. ⁊ ſic intellige gl. in. l. tꝑalis. in. §. j. ff. d̓ re.iur̄. Et Io. an. h̓ circa ſcd̓am ꝑtem gl. inſtat in reddenda rōne diuerſitatis inter p̄ſcriptionē ⁊ cōſuetudinem. ⁊ eſt notabilis qō ⁊ magni effectus ⁊ gl.in hac qōne nihil ꝑfecte dicit. Sed tu poſt doc. dicꝙ pͥncipalis ⁊ fundamētalis differētia eſt qꝛ ex preſcriptione acquirit̉ ius pͥuato ſiue illud ius trahat̉ex publico ſiue ex pͥuato. ꝯſuetudine vero nō acqͥritur ius alicui pͥuato. ſed ī publico vndecūqꝫ cauſetur etiā ſi ius trahat̉ ex pͥuato. vt in. l. vēditor. §ſi ꝯſtat. ff. cōia p̄di. vbi ptꝫ ꝙ poteſt introduci ꝯſuetudo ꝙ qͥſqꝫ poſſit dato p̄cio fodere lapides ex fundo alicuius. vn̄ ius iſtud trahit̉ a priuato ⁊ acqͥrit̉publico ⁊ in cōi. vnde ſi acquireret̉ certis ꝑſonis n̄eſſet conſuetudo ſed p̄ſcriptio. nam cōſuetudo eſtlex que debet eē cōmunis. vt. iiij. di. erit aūt lex. ſiergo acquirit̉ priuato. ergo nō eſt cōis. et ideo notabilit̓ dicit Io. an. hic. ꝙ. c. cum dilectus. sͣ. e. improprie ponitur in hoc titulo. qꝛ loquit̉ potius dep̄ſcriptione qͣꝫ de cōſuetudine vt ibi dixi. qꝛ ius ibiſubtrahebat̉ certo collegio. Et no. bn̄ hoc dictumqꝛ non dicit̉ cōſuetudo vbi ius acquirit̉ certo collegio. qꝛ collegium tenet vices vnius. eſt em̄ quoddam corpus fictum ⁊ rep̄ſentatū. vt in. l. mortuo.ff. de fideiuſſo. ⁊ in. l. ꝓponebatur. ff. ve iudi. Scias tamē ꝙ quādoqꝫ vnum et idem poteſt eſſe preſcriptio reſpectu certorum ⁊ conſuetudo reſpectu