De conſti.I
de teſta. vnde potiꝰ ligat ꝯſtitutō antiqua qͣꝫ nouadeclaratoria. nam hoc caſu ceſſat ratio. c. ij. s. e. c.ꝟo cū tu. videt̉ declarare ius naturale .i. diuinuꝫ.nō em̄ de nouo dānat vſurarios. ſed potius declarat eos a iure diuino improbatos. ideo extēdit̉ adp̄terita. Sed aduerte licet qꝛ dictū ſit verū in fe. tn̄poteſt calūniari quo ad illud. c. cum tu. nā. c. qꝛ inomnibꝰ. e. ti. appoſuit penā de nouo ꝯtra vſurarios. ⁊ ſic reſpectu pene ꝯſtitutio erat noui iuris editoria. certum em̄ eſt ꝙ ibi ꝯſtitutō eſt ꝑtim declaratoria ⁊ ꝑtim eſt noui iuris editoria. licet concernatp̄terita inquantū eſt declaratoria. non tn̄ inquantum eſt noui editoria. pone exemplū dicit ꝯſtitutōꝙ nemo audeat vſuras exercere. ⁊ quicunqꝫ exercuerit puniat̉ publicatione oīm bonoꝝ. nam certelicet factū ſit damnatū de p̄terito. tn̄ pena publicationis cum ſit de nouo edita nō extendit̉ ad eos q̄vſuras exercuerūt ante ꝯſtitutōnē. vt. in. c. ij. sͣ. e.⁊ melius ꝑ tex. iuncta gl. in cle. vnica. in ꝟbo de cetero. de vſur. ⁊ in. c. vnico. de cle. nō reſi. li. vj. vid̓glo. ⁊ Pau. in ꝓemio. cle. in verbo de cetero. ex qͥbus patꝫ ꝙ iſte intellectus glo. nō eſt bonus ad. c.cū tu. iō intellige illud. c. vt patebit ex. jͣ. dicendis.Et vt materia hꝰ. c. habeat̉ ꝑfecte cum querit̉ an ⁊quando ꝯſtitutio debeat extēdi ad p̄terita ſubmittam. dicta do. An. addēdo multa dicta Bar. queipſe omiſit in. l. oēs ppl̓i. ff. de iuſti. ⁊ iur̄. in. ꝟ. ſcd̓oquerit̉ in. xiiij. colum. vnde ex oībꝰ aliquibꝰ additis ⁊ declaratis diſtingue ꝙ aūt in ꝯſtitutione dicitur vt extendat̉ ad p̄terita. aut dicit̉ vt extēdat̉ adfutura. aut ſimpl̓r diſponit nō faciēdo mentioneꝫde p̄teritis vel futuris. Primo caſu aūt p̄terita ſūtdeciſa aliquo remedio deciſiuo. puta tranſactōneſolutione ſententia vel iuramēto. ⁊ tūc ꝯſtitutō nōextendit̉ ad p̄terita licet dicat̉ vt extendat̉ ad p̄terita. quia dꝫ intelligi de p̄teritis nō deciſis. vt ē tex.in. l. cās. C. de tranſac. Rō pōt eſſe. qꝛ ꝑ verba generalia pͥnceps n̄ videt̉ habuiſſe mēteꝫ inſtaurādi⁊ reuocandi qōnes deciſas. ad hoc. tex. cū glo. ī. c.ex multiplici. de deci. ¶ Quid aūt ſi pͥnceps dicatꝙ extendat̉ ad p̄terita etiā deciſa. gl. ſingularis ind. l. cauſas. dicit ꝙ tūc fit extenſio. ſꝫ Bar. aliter dic̄in. l. fi. C. ſi ꝯtra ius vl̓ vti. publ̓. ibi em̄ ſenſit ꝙ auteſt ꝯſtitutio dictās ⁊ extēdet̉. aut reſcpͥtū principis⁊ nō poteſt pͥnceps hoc facere cū magno p̄iudicioꝑtium. ꝓ hͦ qd̓ no. in. l. quotiens. C. de p̄ci. imꝑa.offe. ⁊ quod no. glo. xxv. q. ij. reſcripta. Et aduerte qꝛ prima fronte hoc dictum nō videt̉ veꝝ vt fiat̉dr̄ia inter ſtatutū ⁊ reſcriptū. nā ſi ſtatutū poteſt.ergo reſcriptū ip̄ius principis. qꝛ lex aſſumit vigorem a poteſtate ſtatuentis. vt in. c. a nobis. d̓ ſen.excō. Item ſi pōt legē ꝯdere que ꝯcernit oēs. ergofortius reſcriptū inter duos ꝯcedere. Ego ſuſtētādo hoc dictū redderē hāc rationē diuerſitatis. lexeſt omnibꝰ cōis ⁊ ꝓ publica vtilitate edita. iiij. di.erit aūt. vnde ex cauſa rōnabili bene valet lex. cuꝫpoſſet ex cauſa tollere ius alteri queſitum. vt videmus in p̄ſcriptōe ⁊ ſil̓ibus. ⁊ dixi pleniꝰ in. c. que ineccleſiaꝝ. sͣ. e. reſcriptū ꝟo ꝯcernit ꝑticulares ꝑſonas qͥbus pͥnceps nō pōt enormit̓ p̄iudicare in iu-
re iā q̄ſito. vt dixi in. c. que in eccl̓iaꝝ. sͣ. e. Namiſiputat hoc equū debet facere legē generalē. ad hocfacit qd̓ dixi in. c. j. sͣ. e. ꝙ a ſtatuto generali nō pōtappellari. ſed a ꝑticulari cōcernēte certā ꝑſonaꝫ ſic.dicerē tn̄ ꝙ ſi ibi ſubeſſet cauſa rōnabil̓ poſſet princeps etiā ꝑꝑ reſcriptū hoc ꝯcedere ꝑ ea que dixi ī. c.q̄ in eccl̓iaꝝ. sͣ. e. ti. ⁊ recte ꝯſiderādo poſſet dici ꝙ īeffectu nō eſt differētia inter reſcriptū ⁊ ſtatutū. qꝛetiā ſtatutum nō valeret ſine cauſa rōnabili abſorbēs ius alterius. vt dixi in. c. j. s. e. ⁊ in. d. c. q̄ ī eccleſiaꝝ. Aut p̄terita nō ſunt deciſa. ⁊ tūc aut pēdētꝑ appellationē ⁊ nō ſit ad illa extenſio. qꝛ cauſa debet decidi ꝑ iudicē appellationis ẜm ius qd̓ erat inprima inſtātia. quia iſte iudex ſuccedit loco primi.vt ī aucͣ. vt cū d̓ ap. cogno. vide. gl. ī. c. lꝫ canon. deelec. li. vj. no. Bar. ī. d. l. oēs populi. Aut negociap̄terita pēdēt in pͥma inſtantia. ⁊ adhuc dicit Bar.ꝙ ad illa nō ſit extenſio per id quod habet̉ in aucͣ.in medio litꝭ ſacras iuſſiones nō fleri. ſed illud poſſet limitari qn̄ ius emanat ad inſtantiā ꝑtis pendente lite. ſecus ſi ꝓprio motu principis ⁊ expͥmeret qd̓ vult ad p̄terita extendi. ad hͦ qd̓ nō. Pau.in. d. cle. diſpendioſam. ⁊ eodē mō limitarem p̄cedēs mēbrū. Aut negocia p̄terita nō ſunt deductain iudiciū. ſꝫ pēdent nec ſunt deciſa. ⁊ tūc cōſtitutioextendit̉ ad p̄terita. exquo cauet̉ in ea de p̄teritis⁊ in caſu ſerua iſtū tex. ⁊. l. leges ſacratiſſime. C. delegi. facit. c. pe. de offi. leg. li. vj. ꝑ p̄dicta determīatur queſtio. dicit ſtatutū ꝙ extantibus maſculis excludat̉ femīa in ſucceſſiōe cōi parētibus. ⁊ volumhoc extēdi ad p̄terita. Si em̄ frater ⁊ ſoror diuiſerant hereditatē ante ſtatutū nō extendit̉ cōſtitutōad illd̓ negociū. ſecꝰ ſi nō diuiſerāt. ſꝫ negociū pendebat tūc limitandum. vt. sͣ. dixi. vtrū pendeat iniudicio vel ne. ¶ Quo ad ſcd̓m membꝝ pͥncipaleqn̄ ꝯſtitutio exp̄ſſe dicit vt extēdat̉ ad futura ⁊ tūcnō eſt dubiū. qꝛ ꝓpriū ſtatuti eſt vt ꝯcernat futuranō p̄terita. vt h̓. ⁊. d. l. leges ſacratiſſime. ¶ Uenioad tertiū qn̄ ꝯſtitutō ſimpl̓r loqͥt̉ nō faciēdo mētionem de p̄teritꝭ nec de futuris. ⁊ tūc aūt ꝯſtitutō venit declarādo. qꝛ ē iurꝭ antiqͥ d̓claratoria ⁊ extēdit̉ad p̄terita. vt. sͣ. dixi. niſi ptī eēt declaratoria ⁊ ꝑtiꝫeditoria. qꝛ tūc qͣtenꝰ edit d̓ nouo dicēdū ē vt d̓ cōſtitutōe noui iurꝭ editoria. vt. sͣ. dixi. Aut ꝯſtitutioveīt ānullādo actū. ⁊ tūc dic̄ Bar. ꝙ aut cā ānullatōis ē d̓ p̄terito ⁊ extēdit̉ ad p̄terita. vt in. l. fi. C. depac. al̓s ſecꝰ. hͦ dictū limitare qn̄ cā nll̓itatꝭ ē d̓ p̄terito. ita ꝙ inferebat nll̓itatē ip̄o iure. ſecꝰ aūt ſi actustenebat. ſꝫ ī odiū inducit̉ d̓ nouo caſſatio. qꝛ tūc nōdꝫ extendi ad p̄terita ꝑ id qd̓ dixi in. c. ij. s. e. facittex. cū gl. ī ꝟbo de cetero. ī cle. j. d̓ vſur. Aut ꝯſtitutio veīt ꝯfirmāda ⁊ nō extēdit̉ ad p̄terita ꝑ rōeꝫ hlr̄e. Aut ꝯſtitutō aliqͥd d̓ nouo edit. ⁊ tūc ſi ꝯcernitp̄paratoria iudicij ſeu ordīatoria qͦ ad ꝓceſſum extēdit̉ ad p̄terita negocia etiā pendētia in iudicio qͥad ꝓceſſuꝫ futurū. l. ij. C. d̓ iura. calū. no. Bar. ī. l.oēs ppl̓i. ff. de iuſti. ⁊ iu. clariꝰ glo. in. d. c. lꝫ. ⁊. cle.diſpedioſā. d̓ iudi. Aut ſtatutū ꝯcernit d̓ciſoria negocij. ⁊ tūc aūt reperit factū ⁊ executōnē d̓ p̄teritoaut ꝑtim de p̄terito ⁊ ꝑtim d̓ futuro. aut factū de pͦ