in. c. ꝑ venerabilē. qui fi. ſint legi. ⁊ dicet̉ in. c. trāſlato. jͣ. de ꝯſti. Scd̓o collige ex glo. ꝙ carēs aliquoſenſu corporeo nō pōt eſſe iudex. Adu̓te qꝛ d̓ carēte ſenſu intellectꝰ hr̄. iij. q. vij. §. tria. d̓ carente ſenſu viſus legit̉ ⁊ no. in. l. cum p̄tor. ff. de iudi. ⁊. ī. c.fi. de re iud. li. vj. ⁊ vide aliquid ꝑ Inno. in. c. ſciſcitatus. de reſcript. ſꝫ de carēte ſenſu odoratꝰ vel guſtus vel tactꝰ nō repetit̉ iure exp̄ſſuꝫ ꝙ nō poſſit eēiudex. vn̄ putat do. An. talē habilē ad iudicādū niſi talis eēt res ꝙ oporteat ip̄m iudicare ꝑ iſtuꝫ ſenſum qͦ caret. qꝛ tūc nō eſſet idoneꝰ iudex. hͦ dictumnō puto veꝝ qꝛ iudex nō hꝫ iudicare ẜm ꝓpriū ſenſum. vn̄ lꝫ iudex guſtādo dicat rē amarā vel fetidāodorādo. nō ꝓpter hͦ eſt ſibi credēdū vt ſic iudicare poſſit. qꝛ dꝫ iudicare ẜm ꝓbata ⁊ ẜm ꝯſcīam informatā ex atteſtatōibuſ ⁊ alijs iuribꝰ ꝑtiū. ad hocij. q. j. dn̄s oīpotēs. ⁊ qd̓ no. iij. q. vij. iudicet. ⁊ ī. c.qm̄ de ꝓba. ſil̓e qd̓ dixi de noͣrio in. c. cū cām. de teſti. qͥ nō pōt atteſtari de ſenſu guſtus vel odoratꝰ.ſꝫ tm̄ de his q̄ vidit vel audiuit. ⁊ ꝑ hͦ eſt expedita pͥma glo. ⁊ nō ꝓſequit̉. vj. videlicet qͥs ſit libri titulꝰde qͦ tn̄ in pͥn. q̄ſiuit. ſꝫ dic ꝙ titulꝰ eſt. Incipit cōpilatio dn̄i Greg. pape. ix. Et notāter d̓r cōpilatio etnon liber. quia Greg. non edidit omnia iura inhͦ volumine redacta ſed compoſuit hoc volumenex varijs ꝯſtōnibꝰ ſuoꝝ p̄deceſſoꝝ. aliqͥbꝰ tn̄ additis que fuer̄t ꝑ eū edita. vt patet in ꝓemio. §. ſane.⁊. §. adijcientes. Doc. aliter reaſſumūt maͣm glo. ⁊inter ceteros clariꝰ reaſſumit dn̄s meꝰ ⁊ poſt ipſūdic ꝙ oīm entiū vnū eſt ſūmū ⁊ pͥncipium a qͦ cūctadepedent qd̓ eſt cauſans ⁊ nō cauſatū vt deꝰ. quieſt eternꝰ a nullo depēdens. vt in. c. j. jͣ. d̓ ſum. tri.Cetera ꝟo ab eo ſūt cauſata. ⁊ hoꝝ cauſatoꝝ q̄dācauſata ſūt ⁊ nō cā vt res corporee. q̄daꝫ ſūt cauſata ⁊ cāe vt res ſpūales ⁊ intellectuales. Cū aūt hoꝝcauſatoꝝ volumꝰ hr̄e plenā noticiā inqͥrimꝰ cauſā.ſcire enim eſt remꝑ cām cognoſcere vt pͥmo libropoſterioꝝ. ⁊. c. intelligētia. de ꝟ. ſig. Ideo ſi volumus hr̄e plenā noticiā hꝰ ſcīe debemꝰ inquirere decauſis. ⁊ tā in hac cōpilatōe qͣꝫ in alijs qͣttuor cauſe ſolēt reddi. vn̄ aduertēdū ꝙ de qͦlibꝫ ꝓducto duplex habet̉ ꝯſideratio. pͥmo qͣtenꝰ ꝓducit. ſcd̓o qͣtenus eſt ꝓductū. ẜm pͥma habemꝰ duas cās .ſ. efficientē ⁊ finalē. ⁊ ad has duas cās facit. xxiij. q. v. deoccidēdis. ⁊. c. nō fruſtra. ⁊ q̄rere de cā finali ī haccōpilatōe eſt querere q̄ ſit intētio ⁊ q̄ vtilitas vt inglo. Querere ꝟo de cā efficiēti eſt q̄rere qͥs ſit librititulꝰ. Iuxta ſcd̓m modū qͣtenꝰ eſt res ꝓducta cōſiderat̉ cā material̓. itē ⁊ formal̓. ⁊ ꝓ his duobꝰ fac̄xxxij. q. ij. qd̓ ꝟo. de ꝯſe. di. ij. panis. ⁊. c. qꝛ corpꝰ.⁊ q̄rere de cā maͣli ē q̄rere q̄ ſit maͣ in hac cōpilatōeItē cui ꝑti ph̓ie ſupponat̉ ⁊ ſic qd̓ ſit ſubiectū ī hacſcientia. Querere ꝟo de cā formali eſt querere demodo agēdi de quo in glo. ¶ Unde primo queritur que ſit cā final̓? Glo. reſpondet dū dicit que ſitvtilitas. ſed aduerte latiꝰ ꝙ q̄dā eſt cā final̓ improprie dicta quā dicit impulſiuā qͣ ceſſante nō ceſſateffectꝰ. vt in. c. ex ꝑte. de ꝯuer. cōiug. ⁊ no. ī. c. poſttrāſlationē. de renū. Quedā eſt cā final̓ ꝓprie quaceſſante ceſſat diſpō. vt in. c. cū ceſſante. d̓ ap. Un̄
ſi q̄rimꝰ de cā impulſiua in hac cōpilatōe dicunt qͥdam ꝙ fuit decre. corā. jͣ. de ele. qꝛ cū fuiſſet allegata corā Greg. ix. ⁊ nō fuiſſet inuenta in aliqua cōpilatione Greg. vt euitaret deinceps hūc errorē fec̄hāc cōpilationē. hͦ tn̄ nō ꝓcedit. qꝛ illa decre. fuit inquarta ꝯpilatōe. ſed de hoc nō eſt curādū qꝛ multiplex potuiſſet eſſe cā impulſiua. ſicut multis cauſis hoīes mouent̉ ad ſtudendū de quibꝰ ꝑ Hoſt. inpͥn. ſūme. ¶ Deſcēdo igit̉ ad cām finalē ꝓprie. ⁊ ēdicendū ꝙ eſt duplex. ꝗdam ꝓpinqua. quedaꝫ remota. ꝓpinqua eſt illa quā ponit glo. ibi. q̄ ſit vtilitas. vt .ſ. ſciamꝰ diſcernere inter equum ⁊ iniquuꝫ⁊cͣ. Cauſa ꝟo remota eſt felicitas ꝓpter quā hoīesſtudere debēt. ad hͦ tex. in ꝓemio. ffoꝝ. ibi oī euolocoqꝫ felices. ⁊ hͨ ꝓcedūt duꝫ querit̉ de cā finali q̄debet mouere cupientes ꝓficere in ſcīa. Sed ſi q̄rimus de cā finali q̄ mouit Greg. ix. dicēdū eſt ꝙ duplex eſt. vna remota. alia ꝓpinqͣ. ꝓpinqua eſt illaquā reddit glo. dū q̄rit qͥ fuit intentio Greg. remota ꝟo eſt vt faciat hoīes bonos. ad hͦ em̄ tendit ſoentia. vt. l. i. ff. de iuſ. ⁊ iure. ibi. ius eſt ars boni etequi ⁊cͣ. ¶ Scd̓o q̄rit̉ d̓ cā efficiēti. dic ꝙ eſt duplexq̄dam pͥncipalis. q̄dam inſtrumētalis. pͥncipal̓ eſtduplex. ꝓpinqua ⁊ remota. ꝓpinqua fuit Gre. ix.⁊ ex hͦ habet̉ qͥs ſit libri titulꝰ. remota ꝟo fuit deusa quo cūcta ꝓcedūt ⁊ qͥ ꝓmulgat iura ꝑ romanospōtifices ⁊ imꝑatores. viij. di. qͦ iure. xvj. q. iij. c. fi.⁊. C. de p̄ſcpͥ. lōgo. temp. l. fi. Inſtrumētal̓ ꝟo fuitRai. vt patet in ꝓemio. ⁊ fuit iſte ẜm Uin. vir valde lr̄atus oriūdꝰ de catalonio vbi ẜm Uin. nō dat̉actio ex ꝓmiſſo. hͦ dixit Uin. ẜm Io. an. qꝛ Uinc.fuit ibi inuitatus ꝑ quendā ſcholarē quē poſtmodū penituit ⁊ ſic fuit impeditꝰ itinerare ⁊cͣ. dicit tn̄Do. An. ꝙ ꝯtra tales detinētes viatores nauis inuitatis deberet dari ſaltē actio d̓ dolo ad intereſſear. in. l. ſꝫ actio. ff. ſiqͥs ca. ¶ Tertio q̄rit̉ de cā materiali. dic vt. sͣ. dixi. ꝙ aūt querit̉ que ſit materiahuius compilationis et ſunt ipſe decretales ꝓutprimitꝰ extrauagabant̉. Si ꝟo q̄rit̉ q̄ ſit maͣ ſcientie. ⁊ ꝑ ꝯn̄s qͥd ſit ſubiectū in hac ſcia. quidaꝫ ꝙ bonum cōe vt. sͣ. dixi. Io. de lig. dicit ꝙ ſubiectū ſciēcanonice eſt hō catholicꝰ dirigibil̓ ꝯſtitutōibꝰ eccleſiaſticis in bonū ſimpl̓r hūanū ⁊ diuinū. ad hͦ eniꝫtendit ſcīa iuris canonici. ſubiectū ꝟo in ſcientia ciuili eſt homo politicus dirigibilis ꝯſtitutōibꝰ legalibus in bonū ſimpl̓r humanū. ¶ Ultimo querit̉de cauſa formali. ⁊ dic ꝙ eſt duplex. forma tractatꝰ⁊ forma tractādi. Forma tractatꝰ ponit̉ ꝑ glo. duꝫdicit quis ſit modus agēdi. nā ip̄a diuiſio in qͥnqꝫꝑtes eſt forma hꝰ tractatus. Forma ꝟo tractādi eſtmodus ꝓcedendi in hac cōpilatōe. ⁊ iſte eſt multiplex. vt ſtatuitiuus p̄ceptiuus diſpoſitiuꝰ ⁊cͣ. ꝓutcolligitur ex corꝑe ip̄oꝝ iuriū. naꝫ quedā iura procedunt ſtatuendo. ꝗ̄dam p̄cipiendo. quedā ꝯſulēdo ⁊cͣ. ⁊ ex his habet̉ materia glo. ꝑ verba latiora⁊ elegantiora ⁊cͣ. Abbas.Diuidit̉ ī duas parF REAMIHS. tes principales. Inprima ponit̉ ſalutatio. in ſecunda exordiūſcd̓a ibi rex pacificꝰ. pͥma ſb̓diuidit̉. qꝛ pͥmo poni-