Druckschrift 
1 (1488) Decretalium 1. P. 1
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

IProemium.

bonū cōe. hoc em̄ intendit lex. vt ſeparet equū abiniquo iuſtuꝫ ab iniuſto. vt in p̄all̓. l. j. ī. c. ad fidem. xxiij. q. v. hoc etiā.. tangaꝫ. Tertio q̄ritglo. que ſit vtilitas ex hac cōpilatione. Et reſpondet vt his lectis intellectis ſciamꝰ diſcerne̓ interequū iniquū ⁊cͣ. Ex hac ꝑticula no. intelligerenon ſequit̉ ad legere. vnde pōt eſſe legere ſine intelligere. nam ml̓tiplex eſt legere. qn̄qꝫ em̄ quis legit ad corticē. vt ſunt qui legūt ſuꝑficial̓r intelligunt. Eſt aūt legere oculo mētis cordis. vt ſūtlegētes intelligētes. Aliquod eſt legere mentale.vt ſunt legētes ea ſūt deleta pͥncipiū fineꝫ. adhoc. c. inter dilectos. de fi. inſtru.. l. j. §. ſꝫ ſi legi.ff. de his que in teſta. delē. hec faciūt ad ml̓ta. primo nūqͥd teſtis ꝯcludat ſi dicat ſe ſcire eo legit?videt̉ qꝛ eſt ſufficiēs ſcientie. qꝛ potuit legere tn̄ intelligere. ſed ꝯtrariū eſt veꝝ. qꝛ ſufficit reddat cām ꝓpinquā ſenſui vt vidi qꝛ pn̄s fui audiui qꝛ pn̄s era. dictū teſtis dꝫ intelligi mul pingue. ex dicto declarat̉ cauſa. ſi pͥmo dic̄ſe ſcire poſtea reddit cām qꝛ legit vel pn̄s erat. debemꝰ intelligere ip̄e legēdo intellexit adhibendo pn̄tiā audiuit. ad qd̓ no. Io. an. in. c. ij. teſt.li. vj.. Bar. in. l. j. §. tutor. ff. de aucͣ. tur. vide qd̓dixi in. c. cām. de teſti. ad p̄dicta facit. l. diē ꝓferre. §. corā. ff. de arbi.. l. cora. ff. de ver. ſig. no. inc. eoꝝ. xj. q. iij. em̄ d̓r quis pn̄s actui qn̄ non audit vt ibi. ꝓprie tn̄ legere importat lectionē viſualem intellectualē. ad. c. ꝑlectis. xxv. di. id̓o idqd̓ venit ex mente d̓r quis legere. hoc qd̓ no.Inno. in. c. pe. in fi. de offi. dele. vbi notabil̓r dicitſnīam eſſe nullā lꝫ ex mente interp̄tationemhabeat in ſe iuris errorē. tn̄ ſecus eſt qn̄ ip̄e errorexprimit̉ in ip̄a ſnīa. Faciūt etiā p̄dicta ad ſtatutapunientia legentē inſtr̄m dānatū libellū famoſūnūqͥd cōp̄hendat tm̄ legentē viſual̓r an̄ etiā mētaliter. pōderanda eſt ſtatuti. Quarto gl. pͥncipal̓r q̄rit cui ꝑti ph̓ie ſupponat̉ hec ſcīa. dicitethice .i. morali ſcientie. exponatis .i. moral̓ ſciētie. qꝛ ethica tractat de moribꝰ diuidit̉ in monaſticā ecōnomicā politicā. vnde ariſtoteles ꝯpoſuit libꝝ ethicoꝝ. libꝝ economice libꝝ politicorū.Monaſtica eſt ſcientia tractās qual̓r qͥs dꝫ ſeip̄mregere virtuoſe viuere. d̓r a monos qd̓ eſt vnūEcōnomica tractat de regimīe familie qual̓r quisdebet regere ſuā familiā honeſte ꝟtuoſe. Politica ꝟo tractat de regimīe ciuitatū. vnde hec ſcientiaiuris cōprehendit oīa iſta tria. que tractat qualiterquis dꝫ ſeip̄m regere vt patet.. in ꝓemio. §. id̓oqꝫibi vt honeſte viuat. itē qual̓r debet regere familiā ſe habere circa alteꝝ vt patet ibi alteꝝ non ledat.itē qual̓r dꝫ alios regere ciuitates gubernare. vtpatet ibi ius ſuū ⁊cͣ.. ff. de offi. p̄ſi. l. ꝯgruit.. c. j.de offi. or. cum ſi. Aduerte tn̄ lꝫ hec ſcientia iurꝭſubijciat̉ ethicē tn̄ ꝓpter infert̉ ſcīa moralisque ꝯtinet̉ in libris ariſtotel̓ ſit nobilior iſta immoiſta nobilior illa inqͣꝫtuꝫ magis ſpecifice tractat demoribꝰ. qd̓ illa tradit in genere in confuſo hecſcientia iuris tradit in ſpē in ꝑticl̓ari. ideo notabilior nobilior eſt ſcientia qua cognoſco te eſſe

petrū qͣꝫ illa qua cognoſco te hoīem eſſe. Illa eniꝫmoralis ſciētia que ꝯtinet̉ in libris Ariſtotelis tractat de moribꝰ in cōfuſo vtputa non liceat alicuialiū occidere. ſciētia iuris diſtinguit an̄ qn̄ licitum ſit aliū occidere. Item quis dꝫ alere filiosſcientia nr̄a an̄ qn̄ teneat̉ alere qual̓r alimentaſint p̄ſtanda. ꝯclude ſcientia iuris ſubijciturethice. qꝛ tractat de moribꝰ ſicut ethica. tn̄ ſb̓ijcitur ei adeo vt dicat̉ nobilior. Itē cōſidera maximehoc ꝓcedere in ſcientia iuriſ canonici que ſimplicit ſubijcit̉ ethice ſꝫ metaphyſice theologie in quatractat̉ de deo. maiori ꝑte tractatꝰ hꝰ ſcientie dirigit nos in deū. vt ptꝫ in volumīe decreti in ml̓tis iuribus huiꝰ cōpilatōis clemētinaꝝ ſexti libri. maxime in. c. fi. de p̄ſcrip. c. ꝯtingat. de iureiur. in. c. lꝫ. e. ti. li. vj. ml̓tꝭ ſil̓ibꝰ. et maxīe in. c. j. īfi.. de ſum. tri. tn̄ hoc dicendū eſt hec ſcientia ſit idē theologia. qꝛ vt dic̄ Io Cal. theologiatractat principal̓r de deo qual̓r reꝑat̉ glorificatur a deo. hec vero ſcīa iuris canonici tractat pͥncipal̓r de hoīe oꝑatiuo qualiter bene viuēdo poſſitbeatificari. vt in p̄alle. c. j. de ſum. tri. Et ex hoc infert̉ hec ſcientia iuris canonici non eſt mera practica ſicut ius ciuile. qꝛ ꝑtim eſt ſpeculatiua in quaaſſumit ꝑtem de theologia metaph̓yca. Eſt hecſcientia quoddā mixtū ꝑtē capiēs ex theologia inqͣꝫtum intēdit in finē eterne beatitudīs ꝑtiꝫ eſt ciuilis inqͣꝫtū tractat de tꝑalibus ſine quibꝰ ſpūaliadiu eſſe poſſent .j. q. j. ſiqͥs obiecerit. ex patꝫexcellentia huiꝰ ſcīe ad ius ciuile. habent em̄ ſe vtaīa corpus. lꝫ em̄ vtrunqꝫ ius intendat inducerehoīes ad bonū cōe. differūt tn̄ in inducēdi.ius ciuile intendit hoīem dirigere in bonū cōe ẜm ꝯgruit humane ſocietati ciuil̓r viuenti. ẜm queꝫmodū bonū cōe hꝫ vim ꝓmoueri legalē iuſticiaꝫ ciulē amicitiā. Ius ꝟo canonicū intendit dirigere hoīem ad bonū cōe ẜm ꝯgruit humane ſocietati. qꝛ ſolū ciuiliter viuit. ſꝫ ẜm fidē in deū intendendo vitā aliā expectando. Bonū aūt cōe ſic acceptū pōt ꝯſeruari ſolā legalē iuſticiā ciuilōamicitiā. ſꝫ vltra requirit̉ quedā celeſtis amicitiaſine qua impoſſibile eſt hoīem in deū tēdere. ſicutergo potiſſima ꝟtus ad quā conat̉ ius ciuile ē ipſalegal̓ iuſticia ciuil̓ amicitia ita potiſſima virtꝰ adquā conat̉ ius canonicū eſt ipſa celeſtꝭ amicitia quācharitatē vocamꝰ. de hoc Io. an. in regula poſſeſſor. in mercū. Et ex p̄dictꝭ habes veꝝ finē ſubiectū ſcientie huiꝰ. in quo differt a theologia a iure ciuiſi a morali ſcientia que ꝯtinent̉ in libris ariſtotelis. Quinto glo. principal̓r querit modo agendi ī hac cōpilatōe. rn̄det diuidit auctoropus ſuū in qͥnqꝫ ꝑtes ad inſtar qͥnqꝫ ſenſuum corporis quos quilibꝫ iudicat habere dꝫ. al̓s eſtidoneꝰ iudex ẜm glo. Primo no. ex hac ꝑticulaglo. valet ſil̓itudo a remotis. iſtud ſil̓e ſicutſūt qͥnqꝫ ſenſus in corꝑe humano ita in qͥnqꝫ ꝑtesdebebat diuidi opus. eſt valde a remotis. ſil̓r inc. dꝫ. de ꝯſan. affi. in ꝓemio. ffoꝝ. §. incipitehoc tn̄ argu. de faciſi tollit̉ aſſignando aliquā diſſimilitudinē. vide modū deſtruendi argū. a ſil̓r

a 3