Druckschrift 
Expositio logicae
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

TractatusDe p̄dicamēto qualitatis

modus eſt relationum fundatarū ſupermēſurabile et menſurā: vt ſciētia refert̉ad ſcibile: ⁊ intellectio ad intelligibile:qd̓ eſt verū nō de menſura quiditatiua:ſed ẜm eſſe et ꝟitatem. Actus enī intelligendi eſt aptus natus mēſurari: id eſtactualiter depēdere in entitate ⁊ cognoſcibilitate ab obiecto ꝑticipādo ip̄m ſic̄ſimilitudo illius cuius eſt. Eſt aūt ibi relatio realis aptitudīalis ⁊ nō actualis.Et ideo notāter dicitur mēſurabilis admenſurā et nō mēſurati. Qn̄ em̄ obicm̄nō exiſtit vel ſciētia cauſatur a deo: tuncn̄ me̓ſurat̉ actui a ſcibl̓i: vt declarat ſcotus. 13. q. quolibetoꝝ. Et ſi arguaturꝙ obiecto nō exn̄te nō habetur ſcientiade eo: qꝛ vt dicit hic Ariſto. Corruptare ſcibili corrumpit̉ ſciētia q̄ ē d̓ eo. ℟ꝙ illa auctoritas ph̓i eſt vera: corruptare ſcibili qͣntū ad eſſe eſſentie ⁊ eſſe exiſtentie. Et ſi arguas ꝙ ſi corrumpat̉ resquātū ad eē exiſtētle: corrūpitur quātuꝫad eſſe eſſentie: cū non ſit dare eſſe een̄tie ſine eſſe exiſtentie. Reſpōdeo ꝙ eſſeeſſentie nō remanet extra intellectu ſineeſſe exiſtentie: bn̄ tamē remanet in intellectu: ⁊ hoc ſufficit. ẜm enī Scotum. 7.q. quolibetoꝝ. Sciētia non reqͥrit exn̄tiam: ſed ſolas qͥditates in anima. eſt aūtin primis duobus mōis relatiuorū mutua dependentia. Duplum em̄ rl̓r refert̉ad dimidium: ⁊ ecōuerſo: ſimiliter paterrealiter refert̉ ad filiū: ⁊ ecōuerſo. Nonſic in tercio morlicet enī ſciētia realiterreferatur ad ſcibile: nō tn̄ ecōuerſo. ex qͦpatet ꝙ illa ꝓprietas ꝙ relatiua dicunt̉ad ꝯuertētiā nō ꝯuenit niſi relatōnibuspͥmi et ſecūdi moī loquēdo de ꝯuenientia reali: licet enī ſciētia realiter referat̉ad ſcibile: nō tn̄ ecōuerſo. Illa enī res q̄eſt ſcibilis: vtpote lapis nō refertur realiter ad ſciētia: licet etiā ſcibile in qͣntūſcibile referat̉ ad ſcīam: nō tn̄ relatōe reali: ſed rationis tantum.De p̄dicamento qualitatisUalitas. ⁊cͣ.Hic auctor determīat de p̄dica-

mento qualitatis: et deſcribit qualitatēdicens: ꝙ qualitas eſt ſcd̓m quā qualeseſſe dicimur: vt ſcd̓m albedinē dicimureſſe albi. Ad cuius euidētiā ſciendū:ꝙ qualitas pōt ſumi dupliciter: vno mōꝓ forma de genere qͣlitatis que calificatſubiectū accidentaliter: alio mō ꝓ drn̄seen̄tiali cuiuſlibet generis q̄ p̄dicat̉ in qͣle. In diuinis aūt licet nō ſit drn̄ia ꝓpͥe:tn̄ illa que habēt rationē actus vel quaſi forme pn̄t dici qualitates. Vnde ẜmSco. di. xxvj. pͥ. ſen. Attributa diuinadicūtur illa que ꝑficiūt een̄tiam in eē ſecūdo quaſi qualitates: vt charitas: ſapientia: veritas: bonitas. Nō ſic aūt ſe habent intellectus et volūtas: ſed ſūt quedā ꝑfectōes intrinſece in een̄tia p̄ſuppoſite om̄i qͣntitati et qualitati: ⁊ ſic qualiſnō eſt in gn̄e: ſed ſumit̉ tranſcēdēter.ꝙ licet abſtractum ſit pͥꝰNōtandū natura cōcreto ſicut cauſa ſuo effectu formali: tamē cōcretum eſtnobis notius: ⁊ iō qͣlitas notificat̉ ꝑ ſuūꝯcretū: vt ꝑ notius nobis. Quale veronotificat̉ ꝑ abſtractū et ꝑ prius ſimpl̓r.etiā ꝙ dicimur in hac deNotandiſcriptione refertur ad ſb̓ſtantiaꝫ in cōi. Qualitas ergo eſt ſcd̓mquā nos ſubſtantie dicimur: id eſt denominamur accidentaliter quales. et ponitur accn̄taliter ꝓpt̓ drn̄tias cen̄tiales aquibus eſſentialiter dicimur quales. Qualitatis quattuor ſūt ſpecies. Hicponit auctor qͣttuor ſpēs: quarū pͥma eſthabitus et diſpo. eſt aūt diſpō qualitasde facili mobilis: habitus ꝟo de difficili mobilis. Vnde habitus et diſpoſitiotm̄ drn̄t ẜm ꝑfectū et imꝑfectū: et iō faciūt pͥmā ſpem qualitatis. Perfectumem̄ et imꝑfectum vt vir ⁊ mulier nō variant ſpēm ẜm Ariſto. in li. de animalibus. Un̄ eadem qualitas vt virtus l̓ ſcientia dū eſt in fieri et in eſſe imꝑfecto dicitur diſpoſitio: dū ꝟo habet eſſe ꝑfectūꝑmanēs et radicatū in ſubiecto dicit̉ habitus. et dicit auctor ꝙ om̄is habitꝰ poteſt dici diſpoſitio: licet non econuerſo:quod verū eſt nō quidem ſumēdo diſpo