Druckschrift 
Expositio logicae
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

IIIDe p̄dicamēto ſubſtātie

In quid d̓ inferioribꝰ: ac ip̄m indiuiduūabſtrahēs ab exn̄tia actuali: vt hic homo includens tantū naturā ſpecificā cūprna indiuiduali: vt ponit doctor ſubtilis Sco. di. 3. 2. ſen. Scd̓a ꝓpͥetas ſb̓eeſt ꝙ omnibꝰ ſcd̓is ſubſtātijs ⁊ differētijs eoꝝ ꝯueīt vniuoce p̄dicari de pͥmisQuod ex hoc ptꝫ qꝛ eential̓r includunt̉in pͥmis. Ineſt aūt iſta ꝓpͥetas ſubſtantie in ſecūdo mō ꝓprij vt p̄cedens: cuꝫnō tantū ꝯueniat illis que ſunt ꝑ ſe ī genere ſubſtātie ſed etiā reductiue .ſ. differentijs eaꝝ. Et ſi arguat̉ ꝯtra qꝛ albuꝫbene p̄dicat̉ vniuoce de ligno ⁊ lapide.ergo nō ꝯuenit ſolis ſubſtātijs ſecūdisvniuoce p̄dicari de pͥmis. ꝯn̄a eſt nota ⁊ꝓbat̉ an̄s: qꝛ albū dicit vnū ꝯceptuꝫ adlignū albū ⁊ lapidē albū. Reſpōdeo ꝙlꝫ albū ſit p̄dicatū vniuocū: n̄ tn̄ vniuop̄dicat̉: vt enī dictū eſt in fine p̄dicabiliuꝫ. Aliud eſt vniuocumᶠ p̄dicari. ⁊ aliudeſt vniuoce predicari. Uniuocum enimpredicatur cuiꝰ ꝯceptus in ſe eſt vnus.Et hoc mō album dictū de ligno albo ⁊lapid̓ eſt p̄dicatū vniuocū. Uniuoce ꝟop̄dicari eſt qn̄ rō p̄dicati includit̉ in rōeſubiecti: ſic nō p̄dicat̉ albū d̓ lapidę. Etſic ratio albi nō includit̉ in fōne lapidisTertia ꝓpͥetas ſubſtātie eſt ꝙ oīs pͥmaſub̓a ſignificat hoc aliqͥd. ſcd̓a vero ſubſtantia nō ſignificat. hoc aliqͥd ſꝫ potiusquale quid: lꝫ videat̉ ſignificare hoc aliquid ſub appellatiōis figura.ſ ꝙ prima ſub̓a ſignificatNōtandu. hoc aliqͥd .i. indiuiduuꝫper ſe ſubſiſtēs ſeu ſuppoſituꝫ qd̓ per ſeſubſiſtit .i. indepēdēter exiſtit. ẜm eniꝫScotū pͥma diſt. 3. ſen. Rō ſuppoſiti cōſiſtit in duplici negatiōe: vicꝫ qꝛ nec dependet actu nec aptitudine. Vnde albedo que ē in pariete nō eſt ſuppoſituꝫ qꝛactu depēdet a pariete ſubſte tāte. Aīactiā ſeꝑata licet ꝑ ſe exiſtat nō tn̄ ē ſuꝑpoſitum. Nō enim ſubſiſtit ſeu indepedenter exiſtit: licet enim non dependeatactu a corpore dependet aptitudine: qꝛhabet inclinatiōꝫ naturalē ad informādum corpus. Secunda autē ſubſtantia

ſignificat quale quid .i. ſubſtātiam pluribus cōicabilem. Vnde quid dicit ſubſtantiaꝫ: licet enī quiditas ſeu diffinitōreperiat̉ in accn̄tibus ꝓpͥus tamē reperitur in ſubſtantia. Quale ꝟo dicit formam multis cōicabilē. Superiora autēdicunt̉ forme ꝑ compoſitiōem ad inferiora: vt ptꝫ ex 5º. ⁊. 7º. metahphi. Hinceſt ꝙ illa que ingrediunt̉ diffinitionemquiditatiuā cuiuſmodi ſunt gn̄a ⁊ drn̄edicunt̉ apd̓ formalizātes quiditates ſeuformalitates: qꝛ ꝟo eadem res aliqn̄ appellat̉ noīe ſecūde ſub̓e. aliquando noīepͥme: vt ſor. aliquādo appellat̉ hō: ⁊ aliquādo ſor. iō ſcd̓a ſub̓a videt̉ ſignificar̄hͨ aliqͥd ſub figura appellatiōis .i. ꝓpt̓ſil̓itudinē appellatiōis. Quarta ꝓprietas ſubſtātie eſt ꝙ ſubſtātie nihil eſt cōtrariū: ſed hoc nō eſt ꝓpriū ſubſtātie: qꝛcōuenit quātitati ⁊ quibuſdā alijs. Adcuiꝰ euidentiā ſciendū ꝙ ꝯtrarietas p̄taccipi dupl̓r .ſ. large ⁊ ſtricte. Cōtrariaſtricte ſunt forme poſitiue ſub eodē gn̓epoſite maxime a ſe diſtantes: que in eodem ſuſceptibili viciſſim inſunt. Largevero dicunt̉ ꝯtraria que habēt aliqͣs cōditiones requiſitas ad cōtrarietateꝫ ſednō omnes. Et ſic ſumēdo ꝯtrarietatemſubſtantie ineſt cōtrarietas. Forme enīſubſtātial̓ ignis ⁊ aque ſic ꝯtrariant̉ cuꝫſint formeᶠ poſitiue que nō poſſunt eideꝫſimul ineſſe ſed bene ſucceſſiue. Nō enīpoſſunt reduciˡ ad priuatiōem ⁊ habitū:quia licet vna forma includat priuationem alterius: non tamē preciſe. Sꝫ vltra hoc dicit aliquid poſitiuū. hoc etiaꝫmodo ponit̉ cōtrarietas differētiaꝝ eiuſdem generis decimo methaphīce. Sumendo vero cōtrarietatē ſtricte: ꝯtrarietas non ineſt ſubſtantie: quia ad minusibi deeſt vna cōditionum requiſitaꝝ adcōtrarietatem vicꝫ ꝙ forme cōtrarie ſūtmaxime diſtātes a ſe inuicem. Et ſic loquitur Ariſto. quinto phiſicoꝝ: vbi probat ꝙ ad ſubſtantiam nō eſt motus. qꝛſubſtantie nihil eſt ꝯtrariū Motus aūtſit a contrario in cōtrarium. Nam cumde ratione motꝰ ſit ꝙ fiat in tempore im