Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio ex acꝗſito vſurā: qꝛ hmōi acꝗſitum tranſfert̉ in dominiū acꝗ̄rentis. aūt obr̄. inhoneſtiꝰ acꝗritur ⁊cͣ.pōt dici eſt ibi ꝓpria ꝯꝑatio: qꝛ non eſt eoꝝ que ſunteiuſdē generis. vnū em̄ cadit ī genꝰ voluptatis. alid̓ ī genºcupiditatis. Pre. dct̄is addi p̄t et ſi ſit maior inhoneſtas ꝙͣ ibi ꝙͣtuꝫ ad modū acꝗrendi vtpote in ꝓpria ꝯſtitutōne: maior tn̄ eſt ibi ꝙͣ hic in acquiſitōe receptōne eiuſdem reterAlembrum quartūOnſeq̄nter querit̉ de hiſtrionibꝰ .ſ. de acꝗſitis hiſtrionatū ſi pn̄t face̓ cl̓ynā. vidr̄ſic. qꝛ ſic acꝗſitū tranſit in dn̄ium accnec ꝯpetit repetitō illi de aliꝗd hiſttum acꝗrit̉. Cont̄. vt hr̄ a Greg. et eſt.. q. j. putādaeſt el̓yna ſi pauꝑibꝰ diſpenſet̉ qd̓ ex illicitis rebꝰ acꝗriturſꝫ exercere ſe in oꝑe hiſtrionatꝰ illicitū eſt: ex acꝗſitis perhiſtrionatū non pōt fieri el̓yna. ꝓbatio medie: hiſtriones ſunt ꝓmouēdi. xxxiij. di. maritū. Pre. ꝓhibendi ſunt aſacra coione de ꝯſe. di. ij. dilectōne. Pre. infames ſuntiiij. q. j. diffinimꝰ. Si ꝓhibent̉ a ꝓmotiōe a coīone corꝑis xp̄i. efficiunt̉ infames: eſt dubiū ꝗn exercitiū hitrionatꝰ ſit illicitū. Pre. gen̄. iiij. Reſpexit dn̄s ad abel ad mūera eiꝰ. ad caym v̓o et ad munera eiꝰ reſpexit.ſuꝑ qd̓ Greg. hr̄. xiiij. q. v. Scriptū eſt. neqꝫ in omīpotētis dei iudicio qd̓ eſt: ſꝫ a quo det̉ inſpicit̉. Hinc eſt ſcriptuꝫ ē. reſpexit dn̄s ad abel ⁊cͣ. ex re patent̉ oſtendit̉. ꝗa offerens a muneribꝰ ſednūera ab offerēte placueruntEx his videt̉ munera data deo in pauiperum el̓ynis illi non placent: niſi dans illi placeat. IRn̄. ex hiſtrionatu pōt fieri el̓yna. Ad illud greg. eſt putanda elemoſyna ⁊cͣ. pōt dici intelligitur de illicite acꝗſitis vbi tranſfertur dn̄ium in acquirentem vt in furto vſura. Ad illud qd̓ on̄ditur. mūera ab offerenti placuerun offerens a muneribꝰ. Dd̓m hoc intelligendū eſt ꝙͣtūad obtinendū vitam eternā. Munus em̄ hiſtrionis valet illi ad meritum vite eterne. qd̓ intelligendum eſt de hiſtrione impenitente ꝑmanente in vſu exercitio hiſtrionatus. Et dicunt̉ hiſtriones. quaſi hiſtornies. qꝛ ſuoꝝ corporum geſticulatōne hiſtorias decantabāt. iſtos autē quialiquibus vtunt̉ inſtrumentis. vtpote cythara alijs conſimilibus licitū eſt audire cauſa creatōnis homini debili infirmo: cauſa voluptatis vel luxurie exercende.Nembrum quintūOnſeq̄nter querit̉. ſi ex acquiſito ludū alearum pōt fieri el̓yna. videt̉ ſic: hocde acquiſito meretriciū cuiꝰ longeturpioreſt acquiſito ꝙͣ ludū et etiā maioris offenſe: pōt fieri el̓yna. Pre. ex pecunia extorta a ſubditisimmoderata improbitatē pōt fieri el̓yna. xiiij. q. v. ſane. Multomagis videt̉ fieri poſſit ex pecunia acquiſita ludum acquirit̉ ex ꝯſenſu bn̄placito ꝑtium ludentium. Contra. Illud qd̓ ꝑditur in ludo aleaꝝ pōt repeti. C. de aleatoribꝰ. l. vltīa. in fine. vbi dr̄. ſi ſeruus vel filiuſfamilias amiſit aliꝗd patri vel dn̄o. dabit̉ repetitio: ſꝫde nullo acꝗſito de repetitio ꝯpetit pōt fieri el̓yna: ⁊cͣ. Pre. j. q. j. eſt putanda. male tollit vt quaſi bn̄ prebeat: ꝯſtat ſine dubio qꝛ deuꝫ inhonorat. ſed tollit aliꝗda ꝓximo ludū alee male tollit illud: ⁊cͣ. Pre. ibidemquicꝗd in dei ſacrificio ex ſcelere offert̉. om̄ipotētis deiplacat iracundiaꝫ ſꝫ irritat. Et loꝗtur ibi canon de illisꝙelemoſynas diſpēſant. ſꝫ acquirit aliꝗd ludū alee faciendo ex illo el̓ynā: facit oblatōeꝫ deo ex ſcelē acꝗſito: ergo⁊cͣ. male tollit et ſcele̓ acꝗrit aliquid acꝗrit ludumalee: pꝫ ex illis in ludo hmōi ꝯmittunt̉ ſunt hec. faciūtꝯtra ꝓhibitōeꝫ hmōi ludū exercēt maxīe ſi ſunt clerici.extra vita hone. cleri. c. clerici. quibꝰ ꝓhibet̉ ludus alee etiā intereſſe ludo. publice ē aleator repellit̉ a ꝓmotione extra de exceſſi. p̄la. ca. inter dilectos. ex ꝗbꝰ ptꝫludunt ad aleas vel taxillos vel interſunt ludo: peccāti ludo attendūtur.et grauiter. quod pꝫ ex hisiditas que eſt raPrimū eſt deſiderium lucradix omniū maloꝝ .j. Timoth̓.vj. Secundū eſt voluntasſpoliandi ꝓximū ecce rapinā. Terciſt vſura frausmaxima. qꝛ. xj. pro. xij. freq̄nter in hꝰro ꝯcedunt̉ ſolū in anno vel menſe: ſꝫadē die. exͣ de exceſſi mēdationū etp̄la. inter dilectos. Quartverboꝝ ocioſoꝝ vauintū eſt blaſphemia ecce he ad ludū venientium. Sꝫreſis. Sextūptimū eſt ſ auditis blaſphemijs ludentiū.Octauū eſt ꝯtempthibitōis mr̄is eccīe. Nonū eſt omiſſio bonoꝝ illo tꝑe fieri deberent. Exqͦ iſta accidūtmittunt̉ in ludo aleaꝝ:cꝗrunt̉ in illo ludo male tollunt̉ ſcelerate acꝗ.. ſiue ſit clericꝰ ſiuelaicus aſſuctꝰ ludere ad aleas niſi velit deſiſtere a ludo huiuſmodi puniendꝰ ē priuatōe coīonis. vn̄ di. xxxv. ep̄s. vbidr̄. ep̄s aut p̄ſbiter aut dyaconꝰ alee atqꝫ ebrietati ſeruiēsaut deſinat: aut certe deponat̉. Sb̓dyaconꝰ aūt aūt lectoraut cantor ſil̓ia faciens aut deſinat aut coīone priuet̉. ſil̓r laicus. Ex pꝫ ludus alee ē graue pct̄m. et ꝯiunctimdicit alee aut ebrietati deſeruiens: qꝛ ludo hmōi eſt vt frequēter adiūcta ebrietas. Rn̄. aūt ad qōnem ꝓpoſitā dependet ex illa qua querit̉. ſi repetitō ꝯpetit illi qui ꝑdit ad ludum hmōi ad qd̓ diuerſi diuerſimode rn̄dent. quidaꝫ em̄dicuntpecunia ſic ꝑdita dꝫ recipi nec ꝯuenit repetindi: ſꝫ dꝫ erogari eccīe vel pauꝑibꝰ. vn̄ iuxta qꝛtio amitteilli diffiniūt pōt fieri elemoſyna ex ſic acquiſito. argumētum ad hoc hr̄. xiiij. q. v. ſane. quia em̄ turpis eſt: tamēmelior eſt conditio poſſidentis. Alij dicūt hmōi pecuniaꝫpoſſe repeti. et ꝯpetit repetitio illi qui amittit. dicūt em̄ licet tranſlatū ſit dominiū tn̄ ꝯpetit repetitio. ſicut competit repetitio vbi tranſfert̉ dominiū mētū vt clare habetur. ff. qd̓ metꝰ. victus. vn̄ ꝯſtitutione de greco in latinum tranſlata hr̄. vſqꝫ ad triginta ānos ꝯpetit repetitio illi aliquid amiſerit in alea. et iuxta hmōi diffinitionem pōt el̓yna fieri de ſic acquiſito. Adhuc pōt aliterdici et iuxta inſipientiā meā melius. ſaluo tn̄ meliori iudicio. ille ludlit voluntariꝰ motū cupiditatis vel libidīelaſciuiendi. ſi amittit aliꝗd: ꝯpetit repetitio. in foro d̓idico. et de ſic acquiſito pōt fieri elemoſyna. Si autē ille gludit coactꝰ vtpote inductus amore quē timet ſiue reueretur vel inductꝰ precū importunitate. ſi aliquid amittit: illicōpetit repetitio. nec alius pōt de ſic acquiſito facere elemoſynā: īmo nihil ſibi acquirit̉ hoc ludo. Si aūt ſitpulſus aliquid lucrat̉. tenet̉ ad reſtitutōeꝫ: īmo pōt deillo facere el̓ynam et dꝫ illud dare pauꝑibꝰ. Ad illd̓ qd̓ngeturptꝰ et inhoneſtius acquirit̉ aliprimo obijcit̉. lormeretriciuꝫ ⁊cͣ. pōt dici q̄ſtus turpiquid qd̓ acquirit̉or vel minꝰ turpis eſt qͣre non ex hmōi q̄ſtū pōt fieriel̓yna: ſꝫ tranſlatō dominij incōpetentia repetendi. Adillud qd̓ obijcit̉. ex pecunia extorta pōt fieri el̓yna ⁊cͣ.pōt dici. licet qn̄qꝫ qd̓ ſic acꝗrebat̉ repetebat̉: tamenvidet̉ canon approbare talē repetitōeꝫ. vn̄ in illo caſu trāſfert̉ dominiū ꝓpter qd̓ de ſic acꝗſito pōt fieri el̓yna. Sil̓it̓in acꝗſito ludum alee vbi tranſfert̉ dn̄ium et cōpetitrepetitio. Ex his ptꝫ rūſio ad alia. qꝛ qn̄ in ludo alee aliquid acquirit̉ cuiꝰ dominiū tranſfert̉. et non ꝯpetit repetitio pōt fieri el̓yna de ſic acꝗſito. Si nequaꝙͣ. Et nota. qn̄ ludus ē ita turpis reprobatꝰ. vtpote eſt ꝯtra deū om̄ia iura: talē ludū nullus ſibi aliquid acꝗrit. Pret̉.ſunt alique ꝑſone quibꝰ indiſtincte dꝫ fieri reſtitutō ſi aliquid ab eis in alea lucrat̉. vt furioſe: etiaꝫ ꝓdigi ẜm qͦſdam: minores pupilli: capti mente ſurdi: muti. ceci. emorbo ꝑpetuo laborant. quia tales rebus ſuis ſupernon poſſunt ꝓpter qd̓ dandi ſunt eis tutores vel curatoēsIdeꝫ eſt de ſeruis de monachis de omnibꝰ clauſtralibus de filijſfamilias qui habent peculium. de vxore quenon habet res ꝑafernales de quibus intra dicet̉.Queſtio. cxj. per quos competit fieri elemoſyna.