Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioture efficit̉ miſer. ſil̓r et ex defectu ꝙͣtuꝫ ad rem gr̄e. ſicet ex defectu ꝙͣtum ad rem fortune eſt pauꝑtas. eſt elemoſyna corꝑali releuāda. Cuꝫ dr̄ duplex eſt hoīs miſeria .ſ. corꝑis et aīe. dd̓m eſt hoc verū eſt in genere. ſꝫ exꝑte corꝑis eſt multiplex. vt ſuctū eſt vbi numerant̉ miſerie ex parte corporis releQueſtio. cx. de quibus debet fieri elemoſiſnEquitur de quibusdꝫ fieri el̓yna. Primo querit̉ vtrum derebꝰ ꝗbuſcūqꝫ iuſte poſſſit quicunqꝫ facereel̓yna. Scd̓o ſi de rebꝰ alienis ꝯtractis īuito dn̄o. vt de acꝗſitis rapina vel vſurisTercio ſi de acꝗſitis pct̄o carnis vt fornicatōeꝫ vel adulterio vel alio gene̓ pct̄i hꝰ mōi. Quarto ſi de acꝗſitis hiſtrionatū. Quinto ſi de acꝗſitis per ludū aleaꝝ. Nembrum primūRimo querit̉. ſi de om̄i eo qd̓ hꝫ ꝗs ī ma pōt fieri el̓yna. videt̉: hoc oīa lege naturali ſunt ꝯͣria ad vtilitatē oīm ordinata: ſꝫ vnicuiqꝫ lꝫ vti lege nat̉ali ꝙͣtuꝫ ad eareſpectu qͦꝝ res ſunt ordinate: lꝫ vnicuiqꝫ face̓ el̓ynaꝫIre quacūqꝫ cuiuſcūqꝫ ſit. Pre. lꝫ lege nat̉ali omīa ꝯceſſacoīter vſui hūano erant coīa: tn̄ vxores ꝓprijs viris erantappropriate lege eadē. vn̄ lex dn̄i fuit. ꝓpter relinquetpatrē matrē et adherebit vxori .ſ. erunt duo in carnevna. ẜm legeꝫ nature tꝑalia ſunt coīa: vxores aūt appropriate. ſꝫ nullꝰ p̄iudicat alij appropriando ſibi vxorē ſuaꝫ.nullus p̄iudicat alij coīcando cuiqꝫ res vſui cōi hoīm corceſſas. Contͣ. ſi ſingulis oīa iuxta legē nature dāda ſūthoc eſſe poſſet: niſi oīa eſſent coīa. ſꝫ ſi hoc: nullꝰ alij faceret el̓ynam. ꝯtingant el̓ynam face̓ miniſtrādo alteri qd̓ ſuū eſt. Rn̄. ſecus ē de poſſeſſione reruꝫ vſuinqͣtū erāt legis nat̉e nat̉e lapſe. habita ꝯſiderationad legē nature. oīa erant coīa. oīa dico vſui cōi mancipāda. hoc dico ꝓpter exores nulla lege coīcande erāt. vnaqueqꝫ ſuo appropriabat̉. aūt ẜm legē nature ꝯdite erantcōi habito reſpectu ad ſtatū nat̉e lapſe. nat̉alis pͥmo etpoſtea lex ſcpͥta dictauit appropriādo. lꝫ eſſet vſus re coīs ẜm legē nat̉e bn̄ inſtitute: ẜm legē nat̉e lapſe. vſusſinguloꝝ ſingulis appropriabat̉. ẜm dictamē legis rationi indite et legis poſtea ſcpͥte. vn̄ reꝝ coīcatio vſus aliā ſortiebat̉ ordinatōeꝫ lege nat̉e in ſua integritate exn̄te. ad aliā ꝑculpaꝫ viciata. Ad illud igit̉ qd̓ obr̄ primo. oīs ẜm legē naturalē ſunt coīa et ad vtilitatē oīm ordinata ⁊cͣ. his tacta ſunt pōt addi. natura viciata peccatū ſunt res diſpēſande p̄ciſe iuxta dictamen legis nature: ſꝫ dꝫ diſpenſatio eaꝝ lege ſcripta regulari exigenteinfirmitate hoīm nat̉e debilitate. Ad qd̓ poſtea q̄ritur. qͣre vxores erant ꝓprie iuxta dictamē legis nat̉e. nonſunt coīcate ſiue coīcande ſic̄ res erant cōes ſūt appropriate. pt̄ dici nll̓a lex neqꝫ nat̉alis neqꝫ ſcpͥta humana veldīna dictauit vnꝙͣ vxores coīcandas: ſꝫ potiꝰ ꝯͣriū. iſtudhꝫ alibi qōꝫ diffinitōꝫ. ſic ē de reꝝ appropriatōe: et̄iuxta dictamē legis nat̉e ſcripte pꝰ lapſuꝫ hoīs naturelapſe ſauciatōeꝫ. exigēte hoīs infirmitate nat̉e debilitate erant appropriande. vnde rōnes ſunt ꝯtrarie de harumcōicatione et illarum.Membrū ſecundūOnſeq̄nter querit̉. ſi pōt fieri el̓yna de rebꝰalienis inuito dn̄o ꝯtractis. ſic: vr̄reꝝ oīm dn̄s ē pͥncipalis poſſeſſor.. ꝑalip.vl. Tua ſunt oīa: de manu tuā accepimꝰ dedimꝰ tibi. ſꝫnulli ſit p̄iudiciū dādo vero dn̄o ſunt ſua. ſꝫ dant̉ pauperibꝰ dant̉ dn̄o. Mat. xxv. Quid vni ex mīmis meis feciſtis mihi feciſtis: a qͦcūqꝫ dant̉ el̓yne quocūqꝫ acꝗſite: dant̉ vero dn̄o. Si igit̉ dant̉ el̓yne a raptoribꝰ vel a fu-.CX.ribꝰ vel vſurarijs vel aliijs ꝗbuſcūqꝫ: nulli p̄iudicat̉ ex talilargitione: vt videt̉ attalibꝰ ſic acꝗſitis pōt fieri elyna Pret. luc. xvj. Facite vob̓ amicos de māmona iniꝗtatisvt defeceritis recipiāt vos in et̓na tab̓nacula. illi qͦrū ēreciꝑe in et̓na tabernacl̓a pauꝑes ſūt. māmona iniꝗtatisē pecuīa male acꝗſita. ſic̄ ē illa rapina vel furto acꝗrit̉: vt videt̉ de pecuīa ſic acꝗſita pōt fieri el̓yna ī meritū vite eterne. Pre. lꝫ ne ꝯmitte̓ furtū vl̓ rapinā vt fiat el̓ynaEt videt̉ ſic: qꝛ lꝫ furari in caſu vt ſeip̄m ſuſtentet: ſil̓iter videt̉ licet furari vt ꝓximū ſuſtentet quē tenemur ſicut nos diligere: vel qͣre. Pre. Aug. vt hr̄. xiiij. q. v. qhabetis aliꝗd de malo facite inde bonuꝫ. Ex videt̉ emalo poſſeſſo pōt fieri bonū ſcꝫ el̓yna. Ad hoc facit ſequitur eodem. de pct̄o aliqua nunꝙͣ acꝗrunt̉ pauꝑibusiuſte erogant̉. Contͣ. Greg. eſt putāda el̓yna ſi pauperibꝰ diſpenſet̉ qd̓ ex illicitis rebꝰ acꝗrit̉ .j. q. j. ē putāda. dicunt̉ ml̓ta ibi de hac materia. Ad dicūt ꝗdaꝫgeneral̓r. de nullo iniuſte acꝗſito pōt fieri el̓yna. videtur poſſe hr̄i ex v̓bo greg. p̄tacto. et. j. q. j. Aliter dicunt̉ꝗdam meliꝰ diſtinguentes ſic. Aliqn̄ in iniuſta acq̄ſitōe tranſfert̉ diuinū in accipientē. vt in furto vel rapina ethmōi. Aliqn̄ tranſfert̉. pōt duplex: vel ita ꝯpetitilli repetitio a hr̄. vt in vſura vbi ẜm dicūt aliꝗ tranſfert̉ dn̄ium ſymonia. extͣ de iure iur̄. debitores. ex de ſymo. veniēs. Aliqn̄ trāſfert̉ dn̄ium ꝯpetit repetitō. vtin exactōe officialis. qn̄qꝫ extorquet aliqͣ a ſubditis. xiiijq. v. §. ſunt alie ꝑſone.ſane vbi dr̄. ſunt ꝑſone que abvtraqꝫ ꝑte inſolēter accipiūt. ſicut officiales: ab his extorta īmoderatā īprobitateꝫ repeti ſolēt. magiſqꝫ rep̄hēdimus talia in vſitate repetierūt: ꝙͣ ea inordīate ſumpſerūt illi ſi viā vite mutauerūt aut excellētioris ꝯſcenderint ſct̄itatis graduꝫ: faciliꝰ ea acꝗſierūt tanꝙͣ ſuauꝑibꝰ largiunt̉: ꝙͣ eis a ꝗbꝰ accepta ē tanꝙͣ aliena reſtiit: pꝰ. Qui v̓o ꝯtra ius ſocietatis hūane furtis rapīsopp̄ſionibꝰ calūnijs et inuaſionibꝰ aliqͣ abſtulerīt: reddēda potius ꝙͣ donāda cenſemꝰ. In pͥmo ca .ſ. trāſfert̉ſꝫ ꝯpetit repetitō: pōt fieri el̓yna. In tercio aūt caſutranſfert̉ dn̄ium ꝯpetit repetitō licite pōt fieri el̓ynahec diſtinctō videt̉ poſſe hr̄i ex canone p̄tacta .ſ. non ſane. his nota de pecuīa habita vſurā vel furtū pt̄ fieriel̓yna. ſi raptor vel pſurariꝰ ꝓponat reſtituere eꝗpollentē.et hēat vn̄ reſtituat. vt ſi dando reddat ſe impotentemad reſtituendū. Cuꝫ dr̄ de vſura vel rapina pōt fieri el̓yna. intelligendū eſt ille facit el̓ ynaꝫ reddat ſe īpotentē ad reſtituendū. vel credit ſe abſolui a debito reſtituendi rōne collatōnis el̓ynis. In genere loquēdo derapina vel vſura pōt fieri el̓yna. qꝛ datū tale ē ipſius dantis. vn̄ ꝓuerb̓. iij. honora dn̄m de tua ſub̓a. q. d.de aliena. yſa. lviij. frange eſuriēti panē tuū. Ad illudqd̓ primo obr̄. pōt dici reuera omīa ſunt dn̄i tanopalis poſſeſſoris. tn̄ qd̓ dat̉ pauꝑibꝰ dat̉ domīoritatē: ſꝫ potiꝰ ẜm reputatōeꝫ vn̄ tenet argumentū qd̓dat̉ pauꝑibꝰ domīo dat̉ illi ad lr̄am: ſꝫ reputatīe. reputat em̄ dn̄s hmōi ſibi dari ī meriti retributōeꝫ. Quodaut dat̉ pauꝑi ex acꝗſitis furtum vel hmōi acceptatdn̄s neqꝫ reputat ſibi dari: ſꝫ ſibi potiꝰ in iuriā inferri. Un̄Eccͣi. xxxiiij. Qui offert ſacrificiū ex ſub̓a paupeꝝ qͣſi victimat filiū in ꝯſpectu pr̄is ſui. De. j. q. j. ē putanda.. xiiij. q. v. nolite. Ad illud qd̓ obr̄ de illo v̓bo Luc. xvj.Facite vob̓ amicos de māmona iniꝗtatis. pōt dici illd̓verbū multipl̓r exponit̉. vno ſic. Facite vob̓ amicospecunia. vt in pluribꝰ ſepe ex iniꝗtate acꝗritur. vtpotevſura vel furto rapina. et ſepe mētiunt̉ ꝑiurāt negociatores vt acꝗ̄rant pecuniā. vn̄ Ecc̄i .xxvj. difficile exuit̉ negocians a negligentia et iuſtificabit̉ caupo a pct̄is labiorum. Scd̓o exponitur ſic. Facite vobis amicos demona iniquitatis id eſt māmona inique retinetur ſidaretur cum ſit tempus dandi. pecunia enim iuſte acquiſita efficitur pecunia iniquitatis: cum non datur temporecariſtie qn̄ pauꝑes valde indigēt. Unde dicit hiero. ſuperAbacuc omnis diues aut iniquus aut heres iniqui. vix