Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

bet eſſe. Pret̉. Aug. l. pͣs. habet̉. xxiij. q. iiij. duo. Nulli hoīm claudenda ē miſcd̓ia. et poſt hīc vtiqꝫ intelligēdūeſt ꝯtēnanda eſt el̓yna. quibuſcūqꝫ pauꝑibus iurehūanitatis impēdit̉. Qual̓r aūt hmōi d̓ba ſint intelligenda inſinuat̉ ꝯſeq̄nter ibidē ſubdit̉. ſuſcipiamꝰ peccatores ꝓpter ſunt pct̄ores: ſꝫ tm̄ qꝛ hoīes ſunt hūanaꝯſideratōe tractemꝰ. ꝑſeqͣmur ī eis ꝓpriā iniꝗtatē: miſereamur coēm naturā. Pre. ſi pauꝑibus excōicatis lꝫ dareel̓ynā. multo fortiꝰ validis. xj. q. iij. qm̄ multos. Si quisexcoīcatus in ſuſtentatōe ſuꝑbie. ſꝫ cauſa humanitatisdare aliꝗd voluerit ꝓhibemꝰ. Ex videt̉ pauꝑibusvalidis licet dare el̓yna. Contͣ. Lu. xiiij. dr̄. Cum facisprandiū aut cenā noli vocare tuos amicos neqꝫ frēs neqꝫcognatos neqꝫ vicinos diuites: ne forte ipſi te reinuitent fiat tibi retributio. ſꝫ voca pauꝑes debiles claudos cecos. bt̄s eris: qꝛ hn̄t vn̄ retribuere tibi valeāt. Glo. aquibꝰ in pn̄ti nihil potes expectare. cuꝫ a pauꝑe validovel familiari potentuꝫ aliquid poſſis expectare: non eſt eiel̓yna facienda: ſed pauꝑi debili. Pre. Amb̓. de offic. ethabet̉. lxxxvj. di. ſatis. Cōſideranda ē etas atqꝫ debilitas. Nonunꝙͣ etiam verecūdia ingenuos prodit natales. ſenibꝰ plus largiaris ſibi iam victū nequeūt querere. Similiter et debilitas corꝑis promptius ē iuuandacum ſi quis ex diuitijs ceciderit in egeſlatē. et maxīe ſi ſine vicio ſuo. ſed aut lenocinio aut ꝓſcriptione aūt calūnijs que habebat amiſit. Ecce hic numerant̉ quibꝰda eſt elemoſyna: inter quos fit mentio de pauperibusvalidis. Pre. in iure ciuili ꝓhibet̉ ne validi mendicent.C. de mendicātibꝰ validis. l. cūctis. determinat̉ eoꝝ pena: ſꝫ maior reꝗͥrit̉ ordinatio in rebꝰ eccl̓iaſticis ꝙͣ rei publice. Si mendicatō validoꝝ ſit ꝯtra gubernatōem reipublice: multomagis ꝯtra ordinatōeꝫ ſiue ꝑfectōem legiseuāgelice. Pre. iuxͣ duplicē naturā hoīs duplex ē eiꝰ infirmitas: ſil̓r miſeria .ſ. corꝑis aīme. validi aūt corꝑīmunes ſunt ab illa eſt corꝑis ſola eſt el̓yna corporali releuanda validis: corꝑe eſt corꝑalis el̓yna facienda. Rn̄. dicendū pauꝑibꝰ voluntarijs fideliter laborant in vinea dn̄i ꝙͣtumcūqꝫ ſint validi: non ex pigricia neqꝫ ex libidine ociandi laborare corꝑaliter negligūt.ſed vt expeditius et liberius in laboribꝰ ſpūalibꝰ ſe continuare poſſunt: licite poſſunt dari el̓yne. īmo meritorie: īmo ex debito fieri ſibi debēt̉. nec tenēt̉ tales ad laborē manualem vt ex dictis clarius liquit: qꝛ vt dīc Amb̓. ſuper illud Luc. ix. dimitte mortuos ⁊cͣ. docet dn̄s mīora bonapter maiorē vtilitatē eſſe p̄termittenda. maiꝰ eſt aīas mortuoꝝ p̄dicando ſuſcitare: ꝙͣ corꝑa mortuoꝝ in terra abſcōdere. ꝓpter qd̓ dr̄ Act̉. vj. eſt equū nos relinq̄re v̓buꝫdei mīſtrare mēſis. hoc etiā apparet hiero. dic ſic īlogo Iob. Si aūt fiſcellā iunco texerē aut palmaruꝫ foliaꝯplicarē. vt in ſudore vultꝰ mei comederē paneꝫ. ventrisopꝰ ſol licita mēte tractarē: nullꝰ rep̄hende̓t. Nūc aūt quiaiuxta ſnīaꝫ ſaluatoris volo oꝑari cibū perit: falſariꝰvocor. Pre. pauꝑes volūtarij oīa dederūt pauꝑibꝰ d̓o ſi validi ſint: pn̄t ſine labore corꝑali de el̓ynis viue. vnde Aug. de oꝑe monachoꝝ dicit. illi hēbant in ſcl̓oaliquid facile ſine opificio ſuſtentarēt vitā ſuā: cōuerſi ad dn̄m diſꝑtiti ſunt: tales ad oꝑa manualia cogantur: nec ad acquirendū victū ꝓpriū. et rōneꝫ poſtea redditqꝛ illi pauꝑm ſuſtentauerūt: de el̓ynis pauꝑm ſuſtentari debent. et poſt ait: ſic em̄ oīm xp̄ianoꝝ vna res publicaeſt. ideo quiſꝗs neceſſaria vſibꝰ xp̄ianis erogauerit. vbiqꝫ ipſe ſibi neceſſariū eſt accipit. qꝛ vbiqꝫ ip̄e talibus dedit. quis niſi xp̄ianꝰ accepit. Pret̉. dicit Hiero. ſuꝑ illud.pͣs. cxlv. in originali. dat eſca eſurientibꝰ. Monachꝰhꝫ ꝯfidenter accipiat. hꝫ eructās eſt non accipiat. Scisqꝛ eſuris. qꝛ habes magna das bn̄ficiuꝫ ſi accipias qd̓tribuit̉ tibi. Si ẜm Amb̓. maiora bona ꝓpt̓ mīora nonſunt p̄termittēda. ẜm hiero. maiora bona ſūt p̄dicatiōis inſtructōnis ꝙͣ manualis oꝑatōnis. ẜm aug. ad hmōioꝑa aſtringunt̉ fuerūt diuites delicati. ẜm Hiero. religioſi intenti laudi dei licite accipiūt: manifeſte ap-paret intenti ſacre lectioni et operibus miſericordie ſpiritualibus et laudibus diuinis. et ſi validi ſint ad hmoropera non ſunt aſtricti: ſed debent et poſſunt de elemoſynis licite ſuſtentari meritorie. Et hoc eſt quod Aug. ī eodem libro ante hec verba ꝓmittit. huiuſmodi poteſtatēhabuerunt ſi euangeliſte ſunt. ſi miniſtri altaris. ſi diſpenſatores ſacramentoꝝ. ſi em̄ corporalis opera faciēdo meretur ꝗs ſuſtentamentū ſuū: multo fortiꝰ ſpūalia impendēdo que corporalibꝰ oꝑibus merito preferunt̉. Dicendumeſt igit̉ et verū eſt: ſi ꝗs a deo eſſet potens ſpiritu corpore poſſet corporaliter oꝑari et victum ſibi acꝗ̄rere etnihilominꝰ ꝓut expediret loco et temꝑe ſpūaliabus vacare exercitijs et vtilitate eccleſiaſtice: hec agendo perfectius ageret. Sed quis ad hoc plane idoneus. cum multolabore ſudandū ſit vt veritas cognoſcat̉ cognita diligaturet cognita et intellecta alijs ꝓponatur. ad hoc eniꝫ neceſſaria eſt ꝯtinuitas actōnis et oratōnis meditatōnis quibus qui vult ſollicite intendere: paruꝫ pōt occupari circacorporalē laborem. laudandꝰ eſt igit̉ et ſuadēdus corporalis labor validis pauperibꝰ: ſit tamē vt non impediat̉ feruor oratōnis nec fructus p̄dicatōis nec obſeruantia reſurrectōnis. Ad illud quod obijcit̉ ꝯtra hoc. debet dari elemoſyna validis nec illis ſunt familiares potentū:quia tales poſſunt retribuere illis eis benefaciūt. poteſtdici verbū Luc. intelligit̉ de retributione que fit reinuitationeꝫ vel premiū in futuro. Unde glo. Si intendis inuitare vt te inuitent ibi potes falli: qꝛ forte reinuitabant: vel qꝛ aſſeq̄ris p̄miū in futuro. Un̄ alia glo.pauꝑes vocat p̄miū in futuro accipiet. frēs et diuītesocat: recipit mercedē ſuā. Pre. alia glo. alterutꝝ coīa celebrat. qͣſi zelꝰ interdicit: ſꝫ on̄dit valē ad p̄mia vite. Ad illud qd̓ obr̄. in lege ciuili ꝓhibit̉ mēdicatio validoꝝ ⁊cͣ. pōt dici in allegatōne illiꝰ legis multiplex ē defectꝰ. primꝰ qꝛ lex illa ītroducta fuit ꝯͣ quoſdā ꝙ̄ tꝑe famispaupeꝝ el̓ynas vſurpabant ſil̓ando inerciā. Scd̓o. illi tales ocioſi erāt nullā vtilitatē reipublice afferebant.Tercio qꝛ tales laborare poterant et circa nihil occupatierāt et abūdare volebāt et ꝓni erāt ad maleficia rapīaset ideo iuſto iudicio rector reipublice a mēdicatōne talesarcebat pena gͣuiſſima puniebat. Secꝰ at̄ in pauꝑcl̓isreligioſis in quibꝰ eſt ſil̓atio inercie nec amor ocij necꝑiculū rapine. ac hoc nec damnū eccīe: ſꝫ ꝯmēdant̉ p̄dicant̉ leges diuine. Pre. iſtud defacili pōt repelli cōſideratis intentōibꝰ vorijs legis imꝑalis euāgelij. illa ītendit ordinare vtil̓r hoīes circa rempublica ꝯſeruandā promouēdā ſtabiliēdaꝫ. cuiꝰ ꝯſeruatio ꝓmotio ſtabilitōeſt in pecuniaꝝ ꝯgregatiōe p̄dioꝝ ampliatōne: agroꝝ dilatatōe. qd̓ fit potētū diuitū ml̓tiplicatōꝫ egenoꝝ etdebiliū diminutōeꝫ. Ecōtra intentō euāgelij ē ordīare homines habilitare ad regnū dei appetēdū et aſſeq̄ndū. qd̓meliꝰ fit ꝯtemptū diuitiaꝝ ꝙͣ ꝯgregatōeꝫ retentōeꝫ.pter quod euangelium beatificat pauperes ſpiritu id eſtvoluntarios ẜm vnam glo. lex autem imꝑialis. nec palet hoc argumentum: lex minus ꝑfecta hoc prohibet ergolex magis perfecta. Similiter nec hoc. lex minus hoc precipit: ergo lex magis ꝑfecta. ſimilit̓ nec lex minus perfecta hoc precipit. ergo lex magis perfecta. ſicut patet in lege Moyſi. que multa precipit et prohibꝫ: que nec euangelium precipit nec prohibꝫ. nec ob hoc inter illa eſt contrarietas. quia in diuerſis ſunt diuerſe ratōnes preceptionūet prohibitionuꝫ. ideo non immerito validis et in validis. ſcilicet al̓s digni ſunt eſt miſericordia facienda. Auguſti. contra quinqꝫ hereſes obſecutꝰ Loth angelis tanꝙͣperegrinis conſuetudine hoſpitalitatis liberatus a periculo ciuitatis et temꝑale euaſit incendium: eternum coſecutus eſt premiū. Diſcite xp̄iani ſine diſtributione exhibere hoſpitalitatē. ne forte cui domū clauſeritis cui hūanitatem denegaueritis: ipſe ſit chriſtus. Ad aliud reſpondendum. ex defectu rerum neceſſariarum homini ꝓuenit miſeria multiplex triplex aūt res ē homini nccͣia ſcilꝫnature gr̄e et fortune. Un et ex defectu ꝙͣtum ad rem na