Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ꝓpter diuerſitatē locoꝝ in ꝗbꝰ diffuſa ē eccl̓ia: ꝓpter diuerſitatē ꝯplexionū ī hoībꝰ: ꝓpter diuerſitatē ciboꝝ. Et qd̓ dicit ph̓us intelligēdum ē de cibis aptis ad nutriē. cibi v̓o quibꝰ vtunt̉ ieiunātes moderamine rectoſumunt̉ vt tm̄ reprimāt: ſꝫ vt fomitē reprimāt et etiā ieiunātē moderamīe ſumpti affligāt. Ad aliud qd̓ obijcit̉. nimis ꝯmedere ē pct̄m ⁊cͣ. pōt dici nimis comedereē duobꝰ modis. Aut receſſuꝫ qualēcūqꝫ ab equalitate. ſic nimis ꝯmedēdo ē pct̄m ſꝑ. vt dic̄ ph̓s oportet ſꝑ ī medio: ſꝫ ſufficit circa mediū ſeu iuxta mediūaliquo. Eſt et̄ nimis comedere ī relatōe ad ſumētemſcꝫ notabiliter excede̓ qn̄ .ſ. ꝯmedit vltra id qd̓ ſcit ſibi expedire. ē peccatū. et ſic nimis comedēdo non ieiunatẜm intentōem eccl̓ie inſtituētis. et̄ inſtituit eccl̓iavtendū cibis multū delectabilibꝰ. qꝛ illis delectat̉natura ſe ſꝫ accidēs .ſ. ꝓpter neceſſitatē. vn̄ ꝯtīgidefacile ī illis multum recedere a medio. Ad illud qd̓obijcit̉ actꝰ vicij pōt v̓tutis ⁊cͣ. pōt dici actꝰ vicijqui tāꝙͣ principalit̓ et directe elicit viciuꝫ: pt̄ actusv̓tutis. tn̄ actꝰ cui ſe īmiſcet viciū pōt actꝰ v̓tutis. Uiciū dūmō ſit prīcipalit̓ moues: bene ſecū cōpatituractuꝫ virtutis. ſic̄ vana gl̓ia actum caritatis vel iuſticie. Ad illud qd̓ obijcit̉ minꝰ facit viciū ⁊cͣ. pōt dici inꝓpoſito idē facit minꝰ plus. minꝰ ꝯmede̓ ī ieiuniomeliꝰ aſſequit̉ ea ꝓpter qd̓ inſtitutū ē ieiuniū: ꝙͣ ſufficienter ꝯmedere. ꝓpter qd̓ minꝰ in ieiunio ponit viciū ſic̄magis niſi minꝰ verge̓t ad ꝑſone vel nature deſtructōemId qd̓ dicit ph̓s. idē facit plus qd̓ minꝰ. qꝛ viciū. intelligēdum ē ẜm diffinitōem iuris ciuilis ſiue politici: ẜmdiffinitōꝫ iuris d̓ini. qd̓ dictat oīa dāda nil retinēda.ictat ius politicū ſꝫ potius ꝯtrariū .ſ. quedamuedā retiArticulus terciusOnſequēter querit̉ de illis ſunt cibus potus. vtrū ſoluāt ieiuniū. cuiuſmodi ſunt vinūde vite. vinū de frumēto ꝯſil̓ibꝰ. videt̉ſic. qꝛ qd̓ nutrit ſoluit ieiuniū. vinū maxīe nutrit. ergoſoluit ieiuniū. Pre. vinū nutrit tātū pꝰ cibum vel fortēplus ꝙͣ ante cibū. ſi an̄ prandiū ſoluit ieiuniū: videt̉ et̄y pꝰ. ſi poſt vidr̄ nec ante. Querit̉ quare ſoluiteiuniū ante: aūt pꝰ. Pre obijcit̉ generalit̓ de potu ſiue an̄ ſiue poſt ſumat̉. qꝛ ẜm ph̓m. Eſuries ē appetitꝰ calidi et ſicci. Sitis v̓o appetitꝰ hūidi frigidi. ſic̄ nutriūt illa: ſic et iſta. potꝰ nutrit vt cibꝰ. vidr̄ doce̓ experimētū. quia ſicut pt̄ viuere ſine cibo: ſic nec ſinepotū. ſicut ꝓfice̓t ad ſuſtētatōeꝫ potꝰ ſine cibo. ſic nececōuerſo. vtrūqꝫ ꝑtinet ad nutrimētū. rōe vnuꝫ ꝓhibet̉ ne ſoluat vel frāgat ieiuniū: ſil̓r dꝫ aliud ꝓhiberi neſoluat ieiuniū. ſic̄ frāgeret ieiuniū qui pꝰ comeſtionemiterū ſumeret cibū: ſic pꝰ ſumit potū. Pre. hac rōe videt̉ aqua ſoluit ieiuniuꝫ. qꝛ vidr̄ nutrire qd̓ ē ꝯͣ ph̓mdicit. ſimplicibꝰ corꝑibꝰ nutrimur. Pre. ſi pōtcibus ſicut ex dictis vidr̄: ſil̓r ſoluit ieiuniū qui ſumit vi poſt prādiū vel qͣre. Si diceret̉ ē ſil̓e ante pꝰ. qꝛ potus ē ſequela cibi. et vinū pꝰ cibū iuuat digeſtionē trāſmittit cibū ī mēbra Cōtra. potus ſpūaliscedit cibū ſpūalē in cuiꝰ ſignū eccl̓ia cantat in paſchate.Aqua ſapientie ſalutaris potauit eos. In penth̓. Libauit eos ex adipe frumēti. ita cibus videt̉ ſequela potꝰ in ſpūalibꝰ: qͣre ſil̓r dꝫ in corꝑalibꝰ. ⁊cͣ Rn̄ſio. potū vini ſoluit̉ ieiuniū maxime an̄ prandiū. qꝛ vinuꝫnutrit. ē em̄ ſicut cibꝰ et potꝰ. aūt pꝰ prādiū: tūc potꝰ vini eſt indultus ab eccl̓ia et ꝯſuetudo hoc tenet: qꝛ iuuat digeſtionē. qꝛ potꝰ ē ſequela cibi. qꝛ poſt cibū defertcibū ad mēbra. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. qd̓ ē cibꝰ ſoluit poſt ſicut an̄. dd̓m ſeꝗt̉. quia ſecꝰ ē de cibo puro cibo qui ē potꝰ. potus vini indultꝰ ē ab eccl̓ia. ꝗacibus: ſꝫ qꝛ potꝰ ꝓpter rōes p̄tactas. Nec ē ſil̓e de potu vini an̄ prādiū ſicut pꝰ. Eſtimo tn̄ ſine p̄iudicō. ꝓpt̓ cau rōnabilē. vtpote debilitatē euidētē vel grauitatē corꝑis ſi moderate ante prādiū ſumeret̉ ſolueretieiuniū ieiunātis nec eēt pct̄m: ſꝫ ſolueret ieiuniū ieiunij.Ita ſolēt diſtingui ē ieiuniū ieiunij: ieiuniū ieiunantis. ieiunium ieiunij ſoluit̉ qn̄cūqꝫ cibꝰ ſumit̉ ſiue qualicūqꝫ de cauſa. et dr̄ ieiuniū ieiunij ieiuniū ſimpliciterſideratū et abſolute. ieiuniū ieiunātis inqͣtū ē exercituꝫab eo ieiunat. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. potꝰ ē appetitꝰ frigidi et hūidi: ſic videt̉ nutrire ſicut cibꝰ. pt̄ dici lꝫ ſitappetitꝰ frigidi et humidi: tn̄ qd̓libet frigidū et hu nutrit. qꝛ ſitis ē cuiuſlibet humidi frigidi appetitꝰvt nutrimēti: ſꝫ alicꝰ vt deferētis nutrimentū ad mēbra. etqn̄qꝫ vt tꝑamēti caloris cooꝑantis ip̄i digeſtiōi vt in potu aque ſiue appetitu potꝰ aque. Ex ptꝫ. aqͣ ſoluitieiuniū .ſ. ieiunātis: ſꝫ ſoluat ieiuniū ieiunij. vn̄ pꝰ cibuꝫaquā lꝫ ſumere corpꝰ dn̄icū. lꝫ aqͣ ſe nutriat: tn̄admixta alijs nutrit vt dicit ph̓s. hoc ē cooꝑat̉ nutrimēto ad hoc nutriat. ſicut p̄t miſceri alim̄to exteriꝰ illud cede̓ aptius ad nutriēdū: ſic ſumpta interiꝰ īmiſceturhumoribꝰ qͦs defert mēbra eiſdē incorꝑat̉. at̄ ph̓sdic̄ aqua nutrit: verū ē ſe. Nec ē ſil̓e cibo corꝑali potū ſpūali. Sacra ſcriptura dr̄ potꝰ vbi facilisē: cibus vbi ē difficilis. priꝰ aūt diſcunt̉ facilia et pꝰ difficilia. heb̓. v. ꝑfectoꝝ ſolidꝰ ē cibꝰ. qn̄ ſenſus ſunt exercitati circa facilia: ꝯueniētiꝰ pn̄t erigi ad magis difficilia.Articulus quartusOnſequēter querit̉. vtrū eſu eoꝝ iuuant addigeſtionē ciboꝝ ſoluit̉ ieiuniū .ſ. eſu ſpecierūet electuarioꝝ. ſic: vidr̄. ꝗa qd̓ nutrit ſoluit ieiuniū. ſꝫ ſpēs nutriūt. ⁊cͣ. ſi ſpēs comedāt̉ an̄ ho comeſtiōis vl̓ pꝰſoluitur ieiuniū. Preterea maiꝰ ieiuniū ieiunij ē ꝙͣ ieiuniū ieiunātis. quia quicūqꝫ ieiunataliqua hora diei ē ieiunꝰ: ſꝫ ꝯuertit̉. ſꝫ ſpēs et electuaria ſoluūt ieiuniū ieiunij. lꝫ ſumere corpꝰ xp̄i pꝰ eo ꝯmeſtionē: ſoluūt ieiuniū ieiunātis. Pre. eſus tollit penalitatē ieiunij. remota penalitate ē ieiuniū ſatiſfactoriū. Pre. querit̉ ſi ſumptōe ſirupoꝝ pillulaꝝſoluit̉ ieiuniū. Pre. querit̉ incidēter de ſeruiēte plene ꝯmedit ī die ieiunij ad aliqd̓ querēdū extra mittituran ſoluat ieiuniuꝫ ſi comedit qn̄ redit. et vidr̄ ſic: qꝛ biscomedit in die naturali. diuiſio facta ē inter primā comeſtionē ſecūdā. Rn̄ſio. dd̓m inter illa que comdunt̉ et bibunt̉. quedā ſunt abſolute ſiue ſimpliciter medicina. quedā ſimplicit̓ cibꝰ. quedā medicina cibalis cibus medicinalis. primū nutrit ſꝫ alterat. ſecūdūnutrit tm̄. terciū nutrit et alterat ſꝫ minꝰ nutrit plus alterat. quartū plus nutrit et minꝰ alterat. De pͥmis ē electoꝝ ſquamonea. de ſecūdis panis triticeus. de tercijselectuaria. de quarta nuces. ficus. dactili. poma. pira.hmōi. oīa ſumpta ī vſum ſoluūt ieiuniū ieiunij. Un̄ et ſialiqd̓ iſtoꝝ deglutiat̉ ſiue traijciat̉ ī vētrē: lꝫ emittat̉:ē poſtea celebrādū nec ſumēdū corpꝰ xp̄i. Cibus v̓o ſimplicit̓ ſumptꝰ ſoluit ieiuniū ieiunātis. Medicina cibalisquedā ē ſimplex. quedā ꝯpoſita. ſimplex vt zinciber. ane et hmōi. quedā cōpoſita vt electuaria. Hec at̄ accipiunt̉ aut accipiūtur vt medicina et tūc ſoluūt ieiuniuꝫ. aut vt cibi ſiue cibi medicinales et tūc ſoluūt. Cibusaūt medicinalis ſoluit ieiuniū ieiunātis vt electuaria.ſi ſumunt̉ vt cibi ſiue medicine cibales ſoluūt ieiuniumvt dicūt medici. tm̄ alterāt et ꝯfortant: ſꝫ lꝫ in plushoc faciūt tn̄ parū nutriūt. vn̄ ſoluūt ieiuniuꝫ. maximeqn̄ ſumunt̉ in magnā quātitate ad tollēdū famē. Illa atẜm ſtatū ecc̄ie ſoluūt ieiuniū ieiunātis quoꝝ actꝰ ī plusē nutrire: etiā ſi ſumant̉ in ꝑua quātitate. Electuaria v̓o pure ſūt electuaria ſi ꝓpt̓ neceſſitatē ſumant̉ mediine ſoluūt ieiuniū: ſꝫ ſolū illa ſoluūt ieiuniū ieiunātisquoꝝ actꝰ ē ī plus nutrire. Cōfortatiua et̄ ſi p̄ter neceſſitatē ſumūt̉ ſoluūt et vt dicūt quidā. Si ī die ieiunij poſtprādium ſentiat ſe aliꝗs grauatū vino timeat ſibicumēto vini. ſi ad repreſſionē nocumenti vini ſumat electuariū ꝯfortatiuū: ſoluit īeiunium. aut ſi ſoluat ẜm