Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

nature: ip̄i aīe rōnabili impreſſum. Math̓. vij. Oīacūqꝫ vultis vt faciāt vobis hoīes ea et vos facite illis. eteiꝰ negatiua Tho. iiij. Qd̓ ab alio oderis fieri tibi: videtu ne aliqn̄ alteri facias. Et diſcipline. vt illud Gen̄. ij.de ligno ſciētie boni et mali ⁊cͣ. hmōi at̄ p̄cepta ſūt naturaliter aīe impreſſa. nec ex inſtinctu nature adimplenda: ſꝫ ex auctoritate p̄cipiētis. Sil̓r et opꝰ ꝯſilij ſiue ſuꝑerogatōis dr̄ qd̓ cooꝑat̉ ſtatui ꝑfectōis. cuiuſmodi ē ꝓpabdicare volūtati. ꝑfecte ꝯtinere: oīa xp̄o r̄linq̄remunit̉ ſiue noīe extēſo. ẜm qd̓ illud opꝰ ſine quo pt̄ſalꝰ aīe ſiue ſit opꝰ ꝑfectōis ſiue imꝑfectōis dūmō ſit cooꝑans merito: pōt dici opꝰ ſuꝑerogatōis. Ad illd̓ qd̓q̄rit̉. vtrū ieiuniū ſit opꝰ p̄cepti vel ꝯſilij ſiue ſuꝑerogatōnis: pōt dici ẜm p̄ceptū ē nature et ex inſtīctu nature ē p̄ceptū. Scd̓m at̄ ē p̄ceptū diſcipline ē p̄ceptuꝫvt dicūt. Uel alit̓ ẜm p̄ceptū coīter ſumit̉ ad p̄ceptūnature et diſcipline ē p̄ceptū. Sil̓r ẜm ꝯſiliū ſiue ſuꝑerogatio ꝓprie ſumit̉ ē ꝯſiliū. ẜm noīe extēſo ē ꝯſiliūſiue ſuꝑerogatio. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ verbo aug. dominꝰ imꝑauit abſtinētiā ⁊cͣ. pt̄ ꝯcedi p̄ceptū ē eotactū ē. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝯtinētia a pct̄o carniscipit̉ et cadit ſub p̄cepto ⁊cͣ. pōt dici oīa p̄cipiūpiunt̉ directe et verbis exprimētibꝰ plene qd̓ p̄ciuodāmō implicite indirecte. vn̄ ē p̄ceptū dehūilitate neqꝫ ꝓhibitio directe ex v̓bis expreſſis de ſuꝑbia: ſꝫ reducunt̉ ad p̄ceptū ſct̄ificatōe ſabbati vt dicūtdoctores. in ſct̄ificatōe ſabbati duo ſunt neceſſaria. humilitas diſponēs et pax ꝯſumēs. ſine his pōt ꝗs deeo debito vacare. rōe vtriuſqꝫ ꝓhibet̉ ibi ſuꝑbia: īdirecte tn̄ et ex ꝯſequēti. qꝛ ē pax dicit deꝰ impijs Iſalvij. Sil̓r ꝓuer. xiij. Inter ſuꝑbos ſꝑ iurgia ſunt. Ibidꝓhibet̉ gula. quia ꝓuer. xxiij. Cui ve. cuiꝰ pr̄i ve. cui rixecui fouer. cui ſine vulnera. cui ſuffoſſio ocl̓oꝝ: nonihis cōmorant̉ in vino et ſtudēt calicibꝰ optādis. Sꝫquerat̉ qͣre dat̉ exp̄ſſum p̄ceptū de abſtinētia gule ſic̄de ꝯtinētia luxurie. pōt dici ſic̄ dicūt. p̄cepta ordinanthoīem ꝓprie ad deū et ad ꝓximū: repreſſio gule ordīat hominē in ſe et ita directe in ꝓximū ſicut repreſſio luxurie. Ad illud qd̓ obijcit̉. opus virtutis cadit ſubcepto. pōt dici lꝫ ſit verū de actibꝰ p̄ceptoꝝ nature. tn̄ diſcipline cuiuſmodi ē ieiuniū. vn̄ p̄tacta nihilvalꝫ. Ad illud qd̓ obijcit̉ omne illd̓ cuiꝰ trāſgreſſio ēmortale pct̄m ē opꝰ p̄cepti ⁊cͣ. pōt dici etiā verū ē ſūpto p̄cepto noīe extēſo .ſ. ad p̄ceptū nature p̄ceptū diſcipline. ſic ſumpto p̄cepto: ieiuniū ē p̄ceptū ſiue actꝰ p̄cepti. Ad illud qd̓ obijcit̉. ē opꝰ ſuꝑerogatōis. qꝛ nullaabſtinētia a licitis ē opꝰ p̄cepti ⁊cͣ. pōt dici quedā ſuntlicita ī ſe et ẜm ſe: tn̄ pꝰ ꝓhibitōem de illis habitā ſunt illicita. verbigr̄a. ꝯmede̓ carnes aqͣ erāt ꝓhibite licitū fuitſimpl̓r: ſꝫ pꝰ ꝓhibitōem illicitū fuit tꝑibꝰ ꝓhibitis. inqͣ ꝯmedere carnes ē illicitū eo tactū ē abſtinētiaa carnibꝰ et hmōi: ieiuniū pōt p̄cepti opus. Ad qd̓obijcit̉ nullū p̄ceptū ordinat ad ſe ⁊cͣ. pōt dici veꝝē de p̄ceptis decalogi ꝙͣtum ad actꝰ eoꝝ primos et prīcipales. ſꝫ ꝙͣtum ad actꝰ ꝯſequētes et indirectos bene pōt. ē aūt hoc verū de p̄ceptis diſcipline. Ad notacepta decalogi ordinat directe et ſe ad deū ad ꝓximūquodāmō et ex ꝯſequēti ad ſe. vt hoc. diliges ꝓximū tuūſic̄ teip̄m. et ſic nihil impedit ieiuiuniuꝫ opꝰ p̄cepti ꝙͣuis ordinet ad ſe. ieiunas obedit eccl̓ie. Alio emen facit. inqͣtū ē opꝰ iuſticie .ſ. ſoluit emēdā: ordinatad deū. inqͣtū ē tꝑantie .ſ. reprimēdo fomitē vel hmōi ordinat hoīem ad ſe. inꝙͣtuꝫ obedit ordinat hoīem ad ꝓxi. inqͣtū ē opus caritatis ordinat ad hec oīa. Ad illud qd̓ obijcit̉ neqꝫ ē p̄ceptū prime tabule neqꝫ ſcd̓e: pꝫrn̄ſio ex dictis. lꝫ ſit actꝰ ꝓprius et prīcipalis alicuiusp̄cepti decalogi: tn̄ reducit̉ quodāmō ex ꝯſequēti ad p̄ceptū de ſct̄ificatōne ſabbati et etiā ad aliud: ẜm diuerſoseiꝰ actꝰ p̄tactos. Ad illud qd̓ obijcit̉ aliqͦ tꝑe fuitneceſſe filijs dei et eccl̓ie ieiunare ⁊cͣ. pōt dici intelligit̉ de ieiunio meroris: ſignificat̉ verbo lugēdi dr̄nūqd̓ pn̄t filij ſpōſi lugere. et glo. ibidē verbo lugere exprimit̉ ieiuniū qd̓ ꝑtinet ad humilitateꝫ tribulatōis. Etalia glo. pn̄t ieiunio affligi eos oꝫ de ſpōſi pn̄tiagratulari. eMarci. ij. dicit glo. qꝛ plus ꝓfuit eiꝰ pn̄tiainētia. ꝯueniebat apl̓is tūc ieiunarede apl̓is em̄uit̉ qͦs vocat filios ſpōſe. ieiunare dico ieeroris: oportuit illos pn̄tia corꝑali ſpōſi gratulari. Ex ſequit̉. non ē precepti. cum ex ſpecialipriuilegio non oportuit illos ieiunare.Nebrum quintumOnſequēter querit̉ an ſit opꝰ medietatis. ſic: videt̉. omne opꝰ virtutis .ſ. cardinal̓eopus medietatis. ieiuniū ē hmōi. qꝛ ē opltꝑantie. ⁊cͣ. Pre. opꝰ hn̄s medietatēet extrema ē viciū niſi ꝯſiſtat ī medietate. ieiuniū hꝫ medietatē et extrema: ⁊cͣ. Extrema em̄ ieiunij ſunt ſuꝑfluuꝫ diminutū. qͦꝝ vtrūqꝫ ē viciū. Pret̓ea. vt habet̉ a ph̓oij. ethicoꝝ. Quedā mox noīta dicūt malū. vt inuidia inuerecūdia. furtū. adulteriū et hmōi. Quedā ſunt in cbus ē plꝰ. minꝰ et equale. et pꝰ dicit tali ē reꝑire mediū circa qd̓ ē virtꝰ. ieiuniū ſit de hmōi: de illismox noīata dicūt malū: ad ſit bonū ſiue meritoriuꝫhꝫ īmediate ꝯſiſtē. Cōtra. nullū opꝰ medietatis ē ideꝫaput oēs vt ibidē dic̄ ph̓s. dicit comedere ſex vntiaspanis ꝙͣuis ſit mediū ẜm rem inter duas ꝯmedere de: tamē oꝫ ſit mediū cuilibꝫ homī. nec oportet eicui paꝝ ē duas ſuꝑfluū comedere decē: aſſignet̉ medio comedere ſex. alicui eēt nimis vt dn̄anti gymnaſiorū. Ex hoc patet ē idē opus medietatis apud oēs:ſꝫ ieiuniū inſtitutū ab eccl̓ia ē idem apud oēs. quia oportet oēs teneāt horā comedēdi ſtatutā: oēs abſtineant a carnibus: et omnes ſemel ꝯmedāt. eſt opusmedietatis. Pre. nullū opus de ſe indifferēs ē opꝰ medietatis. quia opus medietatis eſt bonum de natura ſui.ieiunium ē indifferēs bonum de ſui natura vel ẜm ſevt patet auctoritatē theone quā recitat Caſſianꝰ vt ſupra tactū eſt. ⁊cͣ: Reſpōſio. ſicut habetur a ph̓o. xv.de animalibꝰ. duplex ē ſuꝑfluum in natura reꝑire. ſcꝫ ſuperfluū impuritatis vt ē ſudor. vrina et egeſtio hmōiet ſuꝑfluum reſiduitatis vt lac et ſemen. que ꝙͣuis ſuperflua ſunt nutritiue: tameꝫ generatiue ſunt neceſſaria. vtad ꝓducēdam ꝓlem ē neceſſarium ſemen: lac v̓o ad illaꝫeducendā. duo autē ſunt media inter vltima extrema. vtpatet ꝯſideranti. quoꝝ vnum ē ſufficiētie: alterum excellētie. ſcꝫ lac et ſemen. et hoc mediū ſi ꝯꝑetur ad mediuꝫ ſufficientie ſiue neceſſitatis: tenet rōem ſuꝑfluitatis. tamerſuꝑflui reſiduitatis qd̓ purius ē ꝙͣ ſit medium neceſſitatis. Si v̓o comꝑetur ad ſuꝑfluum impuritatis. tenet rationem medij .ſ. medij excellentie. ſic mediuꝫ hmōi vno tenet rōem medij. alio rōem ſuꝑflui. ꝯſil̓e ē ī mribꝰ reꝑire. vt ī ē dare circa qd̓ habēt v̓tus neceſſariū penes diminutū. ſuꝑfluum et mediū. dare em̄ oīa debeo dare ē mediū ſufficiētie: circa illud attēdit̉ largitas. diminuit̉ v̓o circa qd̓ ē auaricia dae̓ ſꝫ retine debeo dare. Dare v̓o debeo dare: ē ſuꝑfluū reſpectu p̄dictoꝝ. ſꝫ illd̓ pt̄ intelligi duplicit̓. qꝛ p̄t negatidebiti vel debitū negatōis. vltimo ē ſenſus. daredebeo dare .i. que teneor debeo dare. qͣi ſuꝑfluumimpuritas circa qd̓ attēdit̉ ꝓdigalitas. primo eſt ſenſus dare debeo dare .i. qd̓ teneor dare niſi velimet ſi comꝑaret̉ ad mediū ſufficiētie ad diminutū vicijtenet rōeꝫ ſuꝑflui reſiduitatis tamē. Si v̓o comꝑareturad ſuꝑfluū impuritatis: tenet rōeꝫ medij: excēllētie tamēſiue ſuꝑhabūdātie. vtroqꝫ dic̄ actū virtutis: actu nccͣio ꝓcedit a v̓tute ſꝫ ſuꝑerogatōꝫ. oīa oꝑa ſuꝑerogatōis ꝓcedūt a v̓tute: ſunt oꝑa v̓tutis vel v̓tutū.ꝙͣuis vno teneāt rōem ſuꝑflui. alio rōeꝫ medij vtdictū ē: ſic virginitas. pauꝑtasaria xp̄o: ſūt oꝑaicūt actuꝫ medietavirtutū et ſuꝑerogatōis.tis. Alio ſuꝑluitatis. Sic ī ꝓpoſito dicimꝰ ieiunio