Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Unde qui ſunt in peccato mortali neqꝫ merent̉ neqꝫ ſatiſfaciunt. vn̄ ꝙͣtum ad illam ꝑtem ſatiſfactōnis. q̄ facta fuitin mortali: nō fuit ſatiſfactoriuꝫ. Ad illud qd̓ obijcit̉ dehoīe currente pꝰ capitis abſciſionē. pōt dici ꝙ nōdū ceſſauit oīno vita eſſe in corꝑe currente: īmo vigebat adhuc vita in illo a qͦ fuit motꝰ ille. nec eſt ſil̓e de illo ꝗ cecidit a caritate in qua cepit ſatiſfacere. qꝛ ſtatim exn̄te caſu illo: deſinit eſſe vitā ſpūalis: ⁊ motꝰ ille caritatis extinguit̉. vnd̓ille motus caritatis ceſſauit eſſe meritoriꝰ ⁊ ſatiſfactoriꝰ:qꝛ defuit ibi radix meriti. ⁊ ceſſante vita ceſſauit ⁊ motusvite. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. ꝙ eſt idem motꝰ ⁊cͣ. dd̓m ꝙ actꝰinchoatꝰ in caritate ⁊ ꝯtinuatꝰ extra caritateꝫ. licet videat̉idem motꝰ ꝯtinnus: tn̄ nō eſt idem: qꝛ diſcōtinuat̉ ꝑ ꝯtrarium habitū. Licet ideꝫ poſſet dici actꝰ in natura: nō ē tn̄idem actus v̓tutis ḡratuite: ꝙͣuis poſſet eſſe idem moralisẜm ph̓m. qꝛ libido que hec interdicit contrariatur gratie.vnde non poteſt iam elicere motum caritatis. non igiturpoteſt eſſe ex caritate nec ꝑ eſſentiam. nec ꝑ efficaciaꝫ ſiueper virtutem. vn̄ non eſt meritorium ſiue ſatiſfactoriū proprie tale opus.Ayticulus quartusOnſequēter querit̉ que eſt preciſe ratio. qͣre ieiuniū eſt ſatiſfactoriū. vtrū .ſ. caritas vel afflictio ſiue penalitatis ſiue vtrūqꝫ. ꝙ caritas nōvidet̉ ſic: qꝛ ſi hoc: gͦ et qd̓libet opus factū in caritate eſſetin caritate ſatiſfactoriū. Pre. ſi hoc: gͦ opꝰ elicitū ex caritate eſſꝫ maxīe ſatiſfactoriū. Pre. ſi hͦ. cū vnūqd̓qꝫ ꝓpterqd̓ tale: ⁊ ip̄m magis. tūc magis oīs actus caritatis eſſetmagis ſatiſfactoriꝰ: īmo ipſa caritas. hec aūt falſa ſunt: qꝛdiligere deū vel ꝓximū. et ſi ſit meritoriū: nō tn̄ ſatiſfactoriū. Pre. nec afflictio ſiue penalitas. qꝛ ſi ieiunium eſſꝫſatiſfactoriū. qꝛ penale ſiue afflictiuū: gͦ om̄e penale eēt ſatiſfactoriū. ⁊ magis ſiue eſſet extra caritatē ſiue n̄. Pre.ſi rōne vtriuſqꝫ. ſic̄ ponūt quidaꝫ de lixiuia q̄ eſt calida etaſpera ⁊ mortificatiua. ꝙ hꝫ vim mūdificatiuā nō ratōnealterutriꝰ: ſed rōne vtriuſqꝫ. gͦ cū virtꝰ ꝯſiſtat circa bonum⁊ difficile ⁊ in executōue difficilis ē pena: omīs actꝰ virtutis ē penalis: gͦ oīs actus v̓tutis informatꝰ caritate ē ſatiſfactorius. ⁊ ita idem vt ſupͣ. Pre. cuꝫ neutrū iſtoꝝ ſit ſatiſfactoriū. quō ex illis cōfluentibꝰ erit aliqd̓ vnum ſatiſfacioriū: cū totū integratū ſapiat naturā illoꝝ ex quibusintegratū eſt. nō em̄ ex duobꝰ frigidis fit vnū calidū: neqꝫex duobꝰ calidis fit vnū frigidū. Pre. aliquod opꝰ ē penale et ex caritate. ad qd̓ homo tenet̉ ex dictamīe nature.vt eſt afflictis ſiue infirmis ꝯpati ⁊ coaffligi. qd̓ nō eſt ſatiſfactoriuꝫ. vt em̄ habet̉ ex regulis fidei. nullꝰ ſatiſfacit exillis ad q̄ tenet̉ dictamīe nature: ⁊ ita vt priꝰ. Pre. ieiuniū eſt p̄ceptū diſcipline. aut gͦ eſt ſatiſfactoriū qꝛ p̄ceptū:aut qꝛ diſcipline. nō qꝛ p̄ceptū: qꝛ tūc om̄e p̄ceptū. neqꝫ qdiſcipline: multa em̄ indicta ſunt cauſa diſcipline q̄ nō ſūtſatiſfactoria. neqꝫ ꝗa vtrūqꝫ: qꝛ a deo fiūt ſiue facta ſunt p̄cepta diſcipline. q̄ nō ſunt nec fuerūt ſatiſfactoria ꝓ pct̄isſicut fuiſſet de p̄cepto abrahe. Pre. ieiuniū eſt opꝰ neceſſitatis ⁊ etiā ſuꝑerogatōnis neceſſitatis. qꝛ iniunctum abeccl̓ia ſuꝑerogatōnis: qꝛ ꝯſiliū. Aut gͦ eſt ſatiſfactoriū. ꝗaneceſſitatis: aut qꝛ ſuꝑerogatōis. nō qꝛ eſt neceſſitatis: ꝗa⁊ tūc alia q̄ ſunt neceſſitatis eſſent ſatiſfactoria. nec quia ēſuꝑerogatōnis eadem rōne. Nō em̄ qd̓ ſuꝑerogat̉ ē ſatiſfactoriū vt pꝫ de virginitate. Item ſi diceret̉. ꝙ ieiuniuꝫeſſet ſatiſfactoriū. qꝛ iniunctū: gͦ ieiuniū aſſumptū nō eſſetſatiſfactoriū. Pre. tūc ieiuniū indictum vtpote qͣdrageſimale ⁊ qͣtuor tꝑm nō eſſꝫ ſatiſfactoriū. Rn̄. ad hoc dicipōt ſine p̄iudicio. ꝙ ieiuniū eſt ſatiſfactoriū directe ⁊ ſacͣmentaliter: ⁊ quodāmodo indirecte et realiter. ad hͦ ꝙ ſitſatiſfactoriū primo modo directe ⁊ ſacr̄al̓r: nec ſola caritas. nec ſola penalitas. nec ſola iniūctio dicenda ē cā p̄ciſe qͣre ſit ſatiſfactoriū. ſꝫ ad diffinitōneꝫ cāe p̄ciſe reꝗͥrūturplura .ſ. caritas. penalitas. ꝯtrarietas. ⁊ aucͣtas. Ad hocem̄ ꝙ ieiuniū ſit ꝓprie ⁊ directe et ſacr̄al̓r ſatiſfactoriū oꝑtet ꝙ fiat in caritate: ꝙ fiat afflictiuū: ꝙ hēat quādaꝫ contrarietatem reſpectu pct̄i ꝓ quo debꝫ ſatiſfacere. vt ſic excidat̉ cauſa pct̄i: ⁊ ꝯtrariū ꝯtrario curet̉. oportꝫ etiā ꝙ iniungat̉ virtute clauiū. hec auteꝫ qͣtuor qn̄ ꝯcurrūt p̄ciſe etꝓprie reddūt ieiuniū efficax .ſ. caritas: penalitas: ꝯtrarietas: clauiū auctoritas. Ad hoc aūt ꝙ ſit ſatiſfactoriū realiter tria p̄dictoꝝ ſufficiunt .ſ. caritas. penalitas: auctoritas clauiū. vel duo ẜm quoſdaꝫ ſicut in ieiunio aſſumptovtpote ſi aliꝗs ſatiſfacit de pct̄o ſuꝑbie vel auaricie ieiunando: hec ſatiſfactio eſt magis ꝓprie realis ꝙͣ ſacr̄al̓. necſic ſatiſfaciendo reꝗrit̉ ꝯͣrietas nec excifio cauſe pct̄i ꝑ contrariuꝫ: ſicut qn̄ fit ſatiſfactio ieiunando de pct̄o carnis ⁊luxurie. Rōnes gͦ ſupͣpoſite ⁊ ſi rōne termini poſſent concedi: qꝛ tn̄ ſunt minꝰ efficaces ad illas rn̄denduꝫ eſt. Adillud gͦ qd̓ obijcit̉. ꝙ ſi caritas eſſꝫ rō quare ieiunium eſſꝫſatiſfactoriū: gͦ ⁊ quodlibꝫ opꝰ factuꝫ in caritate. pōt diciꝙ nō ſequit̉. quia ieiuniū rōne generis oꝑis ꝯgrue cooꝑatur cum caritate. qd̓ non facit ⁊ quodcunqꝫ opus factū incaritate: nec etiā opus elicitum ex caritate. Ad illud qd̓obijcit̉. ꝙ vnūquodqꝫ ꝓpter qd̓ illud magis ⁊cͣ. pōt dici ꝙvis facienda in hoc eſt qd̓ dicit̉. ꝓpter qd̓ illud. verum eſtvbi illud alterū eſt ſufficiens cauſa hmoi. ⁊ hoc ſine alteronō eſt cauſa hmōi. vt dicit̉. ignis nō eſt cauſa ſufficiēs calefactōnis: nec ferrū ſine igne calefieret. ſed ſic nō eſt in ꝓpoſito. qꝛ ꝙͣuis nō ſit opꝰ ſatiſfactoriū ſine caritate: tn̄ ſola caritas nō ſufficit cū oꝑe: īmo exigunt̉ ꝯditiones alie q̄p̄tacte ſunt. ⁊ ideo ꝙͣuis caritas exigat̉ ad ſatiſfactionemnō tn̄ ſola caritas de ſe ſatiſfacit: qꝛ nullū opꝰ ad qd̓ tenentur om̄es. ⁊ ſine quo nō eſt ſalus eſt ſatiſfactoriū. Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ nō eſt ſatiſfactoriū. qꝛ afflictiuū: gͦ et mais ⁊cͣ. pōt dici ꝙ nō ſeꝗtur. qꝛ vt dicit ph̓s. idem facit plꝰꝙ minꝰ .ſ. viciū. Pre. cū ieiuniū inqͣtum eſt ſatiſfactoriuꝫeſt actus v̓tutis. ⁊ etiā inꝙͣtum eſt penale: neceſſarium eſtillam penalitatem ſtare in quadam medietate: ⁊ nō nimium ſiue in exceſſum deuiare. ꝓpter qd̓ argumentū p̄dictūnō valet. Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ ẜm hoc oīs actꝰ v̓tutiseſſet ſatiſfactorius. qꝛ eſt penalis cuꝫ virtꝰ oīs ꝯſiſtat circadifficile. dd̓m ꝙ eſt alia rōne penalis. ⁊ alia difficilis. penale em̄ penā ingerit in ſuſtinendo: difficile vſum virtutisdicit in agendo. Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ cū neutrū p̄tactorū ſit ſatiſfactoriū. gͦ ex illis ꝯcurrentibꝰ non erit aliqd̓ ſatiſfactoriū ⁊cͣ. pōt dici ꝙ argumentū hmōi non valet. qm̄et plura cōfluunt ad aliquod integrandum vt in ꝓpoſito.alia patent.Queſtio. cij. de neceſſitateEquitur de neceſſitate ieiunij. Primo gͦ querit̉. vtrū ieiuum ſit eoꝝ que ſunt neceſſitatis vel volūtatis. Scd̓o poſito ꝙ ſit neceſſitatis. ꝗap̄ceptum ſolet eſſe eoꝝ q̄ ſunt neceſſitatisQuerit̉ vtrū ſit eoꝝ q̄ ſunt p̄cepti vel ꝯſilij. Tercio qꝛ eorū q̄ ſunt medietatis ſolet eſſe p̄ceptū: querit̉ an ſit eorumq̄ ſunt medietatis. Item circa primū primo querit̉ de neceſſitate ieiunij ꝙͣtum ad opus. Scd̓o de neceſſitate ꝙͣtuꝫad ꝑſonas. Tercio vtrum poſſint p̄lati diſpenſare cōtraiſtam neceſſitatem.Nembrum primumRimo q̄rit̉. vtrū ſit opꝰ neceſſitatis vl̓ volūtatis. Ꝙ ncc̄itatis vr̄ ſic. Oē opꝰ ſine qͦ hōnō pōt v̓tutū ꝑfectōeꝫ acꝗrere. nec vicijs dn̄ari ē opꝰ neceſſitatis. qꝛ ſine illo nō ē ſalꝰ. Ieiuniū ē hmōi ẜm illd̓ yſid̓. xliij. c. de ſum. bo. vbi ſic dicit.Neqꝫ eī poſſe quēpiā ꝑfectōeꝫ v̓tutū attinge̓. niſi priꝰ ventris ingluuiē refrenet. et nemo pt̄ dn̄ari ceteris vicijs niſipriꝰ vētris ingluuiē reſtrīxerit: nec ꝗſꝙͣ poterit facile a ſeip̄o ſpūs īmūdos expelle niſi ꝑ abſtinētiaꝫ. gͦ cū edomatioſiue reſtrictō ingluuiei fiet ꝑ ieiuniū: pꝫ ꝙ ieiuniū ē ncc̄ium: gͦ ⁊cͣ. Pre. oē opꝰ ē neceſſitatis nō tm̄ volūtatis cui