Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſiue pct̄o. Rn̄. ſatiſfacere dicit̉ ꝓprie et coīter. ꝓprieſcꝫ eſt cauſas pct̄oꝝ excidē̓ exercitiū actuū ꝯtrarioꝝ. ſic̄ieiuniū ē ſatiſfactoriū pcto carnis. quodāmodo contͣriatur ꝯcupīe carnis: or̄o ſuꝑbie vite. Coīter ē ſatiſfacerepenā debitā pct̄o ſoluere. ꝓut ſatiſfactoriuꝫ dr̄ coīterillud qd̓ ē ſolutiuuꝫ pene debiti pct̄o: ſic q̄libet pars pōteſſe ſatiſfactoria qͦlibet. Et adhuc addi pōt. ieiuniumeſt ſatiſfactoriū ſanatiuū ꝓprie peccati carnis: ſed ꝯmuīter extenſiue eſt ſatiſfactoriū om̄i peccato licet ſanatiuū. verbigr̄a. cum aliꝗs fuerit infirmꝰ acuta febre iamrecōualeſcit et curat̉: adhuc eſt quaſi totus ꝯbuſtus ī corpore. vnde adhuc hꝫ corpus diſpoſitū et ꝓnum ad facile recidiuet. ſicut qn̄ in aliqͦ loco fuit ignis extincta flamma et remotis cineribꝰ: adhuc remanet platea calida. ſiceſt in ꝓpoſito: qꝛ qn̄ aliquis fuit in pct̄o carnis poſtꝙͣ penituit peccatuꝫ receſſit: longa tn̄ ꝯſuetudine peccati adhuc faciliꝰ eſt ad recidiuuꝫ. ideo ſicut ille euaſit de acutaindiget aliqua medicina ſiue aliquo alteratiuo ad amouēdam diſpoſitōeꝫ ad egritudinem ꝯſimileꝫ per ꝯͣria illi diſpoſitioni: ſic ille indiget aliqͦ reprimente ip̄o ip̄m fomitēet hoc eſt ieiuniū. ſil̓r eſt de elyna et ſimiliter de or̄onereſpectu eoꝝ quibꝰ ꝓprie opponunt̉. Ad illud qd̓ primoobijcit̉. ieiuniū eſt potiſſime ſatiſfactoriū: qꝛ magis ē afflictiuū. dicendū et ſi rōne generis magis affligit ieiunium ꝙͣ elemoſyna or̄o: nihilominꝰ ex aliquibꝰ accidentibus qn̄qꝫ magis affligit or̄o ꝙͣ ieiuniuꝫ. vn̄ ꝙͣtum ad penam ſe hn̄t illa tria ſicut excedenda et exceſſa. Ad illaꝓponunt̉ ſimile de el̓yna. pōt dici el̓yna et ieiuniumpn̄t eſſe ſatiſfactoria om̄i pct̄o vt tactuꝫ eſt: licet vtrūqꝫ ēſanatiuū vniꝰ in genere. Quidā dicūt el̓yna ꝯmuniterſumpta ip̄m dantē reſpicit: illū cui datur. et vtriqꝫ valetet ꝓprie ſumpta reſpicit ꝓximū. de prima ꝯcludit̉: de ſecunda. Sꝫ ꝗa hec diſtinctio paꝝ vel nihil valet ad ꝓpoſitum: quia aucͣtes loquunt̉ de el̓yna ſcd̓o ſumpta. ſicde ea intendimꝰ. Aliter pōt dici. ſcꝫ ieiuniū ē bonuꝫẜm ſe ẜm dicit Caſſianꝰ. ẜm ſui naturā eſt bonū:ſed el̓yna eſt bona ẜm ſe: et ideo poteſt valere cōtra pluraꝙͣ ieiuniū: ideo non eſt ſimile. Ad illud quod obijcit̉. qincōtinentia eſt maximū ⁊cͣ. pōt dici licet ieiuniū habat aliquā p̄rogatiuā reſpectu pct̄i carnis. cui ꝓprie ꝯtrariatur diminuēdo penā iſtius: non tn̄ hꝫ penā progatiuamreſpectu el̓yne. quia elemoſyna hꝫ ſimilit̓ diminutiuū reſpectu pene pct̄i auaricie: etiam hꝫ prerogatiuam reſpectu ieiunij. quia maxime gratuita ē: ſpāliter auxilij ſpūalis impetratiua. Pre. vt dicūt quidā. dicit̉ om̄is ponderatio eſt digna ꝯtinentis anime. ibi ſumit̉ ꝯtinentiacoīter: ſolūmodo ẜm eſt virtus vel opꝰ v̓tutis continetur ab oꝑibus carnis: ſed qua ꝯtinet̉ ab om̄i illicito.et hoc patet. quia dicit Aug. de ſancta virginitate. melioreſt ꝯiugata magis obediens ꝙͣ continens minꝰ obediens.Ex quo pꝫ. obedientia eſt maior ꝙͣ abſtinentia ſeu continentia. ẜm eſt virtus ſpecialis qua ꝯtinetur ab operibus carnis. Si tamen velimꝰ dicere loquit̉ de continentia ſpeciali. ꝯcedendū ē argumentum. autē dicit̉ qnon recipit recōpenſatōeꝫ ⁊cͣ. dicendū hoc verū eſt ī genere: in caſu tn̄ recipit recōpenſatōnem vt plures aſſerūt.vt ſi aliqua vouiſſet caſtitatem poſſet ꝯpelli ad nubenduꝫcauſa pacis regni. vel dicendū maius bonū eſt continētia ꝙͣ el̓yna realis exterior. Un̄ licet votū dandi el̓ynam diſſoluat votuꝫ ꝯtinentie ꝑpetue: tamen voluntas affectuoſa dandi el̓ynam ex cordis ꝯpaſſione dūmodo ſit perpetua voto roborata: eſt magis bonū ꝙͣ ꝯtinentia et magis meritoria ꝙͣ votum cōtinentie. nec etiam votum talisvouentis recipit recompenſatōeꝫ: nec per ingreſſum clauſtri abſoluit̉ a tali voto vt dicunt. Ad illud quod obijcitur. exercitatio corꝑis ⁊cͣ. poteſt dici apoſtolus loꝗtur ibi preciſe excluſa pietate mentis. ſi em̄ pietas deſit amente: paꝝ valet exercitatio corꝑalis.Nembrum terciūEquit̉ de rōne efficacie ieiunij ꝙͣtū ad ſatiſfactōneꝫ. Et qꝛ ſatiſfactio in via non fit ſinemerito: meritū aūt eſt in caritate. Queriturhic pͥmo. vtrū teneamur ieiunare ex caritateScd̓o vtrū tenesmur ieiunare in caritate. Tercio vtruꝫieiuniū in caritate ſit ſatiſfactoriū. Quarto quid ſit preciſe cauſa: quare ieiuniū ſit ſatiſfactorium.Articulus primusUerit̉ primo. vtruꝫ penitentes teneant̉ ieiunare ex caritate. ſic: videt̉ hoc. ieiunarep̄ceptū eſt penitentibꝰ. et hoc p̄ceptū eſt vt ieiumando ſatiſfaciāt: tenent̉ ieiunare vt ſatiſfaciant. ſꝫ ſatiſfacere ieiunando pn̄t ieiunant in affectu peccandi. vl̓etiam niſi moueant̉ ex dilectōne dei. ad hoc exercitiūieiunij ſatiſfaciat: oportꝫ fiat ex caritate. moueaturieiunās ad ſatiſfaciēdū ieiunio ex caritate ſiue d̓i dilectione. Si aūt aliꝗd p̄eligatur deo in actu ieiunij: non ſatiſfacit ieiunans. Pre. prima potiſſima ratio inſtitutōnisieiunij eſt. vt illo penitens ſatiſfaciat. non em̄ inſtituit̉ ieiuniū quia ieiuniū: ſed quia ſatiſfactoriū. inſtitutō nonreſpicit ſub̓am corꝑis: ſed potiꝰ efficaciam .ſ. ſatiſfaciendiHanc aūt efficaciā hꝫ ieiuniū vbi aliquod p̄eligit̉ deo: ita vt priꝰ. Pre. ieiuniū eſt debitū. modo ꝯuenientidebito ſoluendū. tūc aūt ſoluit̉ modo debito et ꝯuenienti:qn̄ ſoluit̉ ex caritate qd̓ reddit̉. Pre. duo ſunt motīa adexercitia bonoꝝ .ſ. timor amor. vn̄ quideꝫ motu timorisadimplent p̄cepta. ꝗ̄ aūt p̄cepta adimplent ex timore nonadimplent ſicut deberent. Un̄ glo. Exo. xxxv. placentdeo coacta ſeruitia. amore ei ſeruit̉ timore: mente noncorꝑe. adimplere dꝫ ex amore. Ieiuniū aūt p̄ceptū eſt:⁊cͣ. Pre. in vno offendit factꝰ eſt oīm reus. Iac̄. ij. ho eſt ꝓpter ſub̓am oꝑis: ꝓpter carentiaꝫ caritatis. adhoc non fiat reus dꝫ ꝓcedere opus ex caritate. ergo ⁊cͣ. Pre. om̄e opus v̓tutis includit finem. ſꝫ ieiunare ē opusvirtutis .ſ. vel obedientie vel tꝑantie: includit fineꝫ ieiunij. ſed finis ieiunij eſt placere deo eiꝰ amorem acquirerequem pct̄m amiſerat: hoc autē non fit niſi ex amore fiatieiuniū. ⁊cͣ. Pre. ſuꝑ illud Math̓. vj. Nemo pōt duobus dn̄is ſeruire. Glo. quicꝗd facis: vel ex amore dei velex ſeruitute dyaboli facis. ſi eſt ieiunium ex caritateex ſeruitute dyaboli eſt. cum quilibet teneat̉ hoc vitaretenet̉ ex neceſſitate ieiunare ex caritate. Contra. Ecc̄i.j. timor dn̄i expellit peccatū. expulſio at peccati timore d̓ifit exercitio alicuius oꝑis ꝯuenientis. opus aūt ꝯueniensad peccatoꝝ expulſionem eſt ieiuniū: ieiunij exercitiumex timore diſplicet deo. licitum eſt ieiunare ex timoreneqꝫ tenet̉ penitens ieiunare ex caritate. Pre. cum ieiunium meroris ſiue ſatiſfactoriū magis ſpectet ad ſlatū imꝑfectōnis ꝙͣ ꝑfectōnis. ieiuniū exultatōnis econuerſo: videtur licitū eſt. īmo ꝯuenit penitentibꝰ ieiunare ex timore. Pre. debitori alicuiꝰ debiti corꝑalis ſufficit ſoluatdebitum ad qd̓ tenet̉ quocūqꝫ modo. nec oportet ſoluatex caritate: ſil̓iter videt̉ de debito ſpūali cuiuſmodi ē ieiunium. Pre. cui dat̉ p̄ceptum de aliquo exequendo. ſufficit exequat̉ illud non ex caritate: ſil̓r videt̉ de p̄cepto ieiunij. Et ſolet queri. qͣre dicit̉ non obedire qui obeditex timore: ſicut dicit̉ ſatiſfacere non ſatiſfacit ex caritate. Rn̄. ſine p̄iudicio. nullus tenet̉ ieiunare ex caritate. tenet̉ dico ita incurrat offenſam et tranſgrediaturſi non ieiunat ſic. Ad illud qd̓ primo obijcit̉. ieiunareeſt p̄ceptū et ad hoc penitentes ſatiſfaciāt ⁊cͣ. pōt diciille cui p̄ceptū eſt ab eccl̓ia vt ſatiſfaciat ieiunando: tenobedire eccl̓ie ieiunando vt ſatiſfaciat. ſed cum ſit illiiniunctū vt ieiunādo ſatiſfaciat ex caritate. qꝛ tn̄ ieiunareex vel in caritate tenetur quilibet vt ſatiſfaciat in foro dei aſſequatur remiſſionem peccatoꝝ. et vitam eternam: adque aſſequenda vnuſꝗſqꝫ tenet̉ ieiunare ex vel in caritateſed non ex p̄cepto eccl̓ie. Ad illud qd̓ obijcit̉. non pͥn-