Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiocircūſtantia malū ex circūſtantia: in medio ē indifferens.Simpl̓r magis malo opponit̉ magis bonū. et hoc ē ẜmHug. ſupͣ. ẜm ph̓m. ij. prioꝝ ca. de ꝯuerſiuo ſylogiſmo.ſed oppoſitū ieiunij indicti iniuncti eſt trāſgreſſio voluntarij: illa magis ſunt bona ꝙͣ iſta. ⁊cͣ. Pre. om̄e ieiuniū ſi ſit ſatiſfactoriū hꝫ ꝓprie a clauibꝰ vel in fide vel īre. ſꝫ iniunctū magis hꝫ a clauibꝰ ꝙͣ aliud: iſtud eſt magis ſatiſfactoriū aliud. indictū magis ꝙͣ aſſumptū: ꝗa diſpenſatoribꝰ eccl̓ie eſt traditū. illi hn̄t pt̄atem clauium maxime dn̄s papa a eſt indictū. inter iſta minusſatiſfactoriū eſt volūtarie aſſumptū: maxīe ſatiſfactoriūeſt iniunctū medio v̓o modo indictū ieiuniū. Rn̄. addd̓m ſine melioris p̄iudicio ſnīe. inter ieiunia pretactamagis eſt ſatiſfactoriū iniunctū. pꝰ illud indictum pꝰ indictum volūtarie aſſumptū. Ad hoꝝ euidentiaꝫ nota. ad ieiuniū ſit ſatiſfactoriū ꝯplete p̄ter genus oꝑis informationē caritatis (hec em̄ duo ſubſternunt̉) oportet ſitvolūtariū. ſit ſil̓r efficax a virtute clauiū et in generaliet in ſpāli. Ieiuniū aūt iniunctū hꝫ primū: qꝛ volūtariū ē.hꝫ ſimiliter ſcd̓m et terciū: qꝛ hꝫ efficaciā a clauibꝰ ī generali et in ſpeciali. In generali qꝛ habentes primā ſiue p̄ciuam virtutē clauiū ſtatuerūt. vt ſacerdotes ſic iniūgerētUn̄ habet̉ a Caſſia. qꝛ ſancti ſacerdotes hn̄tes poteſtateꝫclauiū. hoc inſtituerūt: habet etiā efficaciā a virtute clauium in ſpeciali. qꝛ illi iniungūt ieiunia in ſatiſfactionemvirtute clauiū: hoc faciūt in ieiunio voluntario eſt niſiprimū .ſ. eſt voluntariū. qꝛ directe ſe habet virtutem clauiuꝫ. in iniuncto ieiunio ſunt tria ꝓpter qd̓ magisſatiſfactoriū. Ad hoc primo obr̄ ꝯtra vnūquodqꝫopꝰ quanto minꝰ debitū tanto magis gratū ⁊cͣ. pōt dicimagis debitū minꝰ duobꝰ modis accidit. ẜm dr̄ debitum duobꝰ modis .ſ. neceſſitatis voluntatis. Et dico debitū volūtatis: qd̓ pure mera volūtate efficit̉ debitū. vtpote qn̄ ꝗs ſua ſponte obligat ſe ad aliꝗd. et facit ſe debitorēcuiꝰ antea erat debitor. Debitum dico neceſſitatis: qd̓ efficit̉ mera voluntate ſiue obligatōne ſpontanea debitor: ſꝫ lege nature electōne ꝓprie v̓tutis obligat ſe debitorem reddit. hoc alijs v̓bis ſolet dici. eſt debitū amoriset debitū legis qd̓ in idem redit. Dicendū eſt de primo.ſcꝫ de debito volūtatis. hoc ē verū quāto magis eſt debitum. tanto magis ē gratum. et hoc ē falſum qͣnto magisdebitū tanto minꝰ eſt gratum: de alio modo debiti fortaſſeverū eſt: quāto magis eſt debitū tanto minꝰ gratū. ꝗaieiuniū iniūctū eſt debitū neceſſitatis. qd̓ hꝫ originē a volūtate. lꝫ ſit magis debitū ꝙͣ aſſumptū: tn̄ ē minꝰ gratūſed magis. Ad illud qd̓ obijcit̉. aſſumptū ieiuniū eſmagis voluntariū ⁊cͣ. pōt dici aſſumptū ieiuniū int̓pretat̉ magis voluntariū ꝙͣ iniunctū: licet iniunctū magisſit neceſſariū. qꝛ neceſſitas originē hꝫ a voluntate. obligatem̄ ſe penitēs illi neceſſitati ex timore ſꝫ ex amore: coactus ſꝫ ſpontaneꝰ. vn̄ eſt interp̄tandū minꝰ volūtariuꝫꝙͣ ieiuniū aſſumptū. Pret̉. genꝰ arguēdi nec nec ī rōnep̄cedente neceſſitatē hꝫ. hr̄et fortaſſis ſi ꝯcurreret paritasin alijs. ſꝫ eſt ita: qꝛ ieiuniū iniunctū directe hꝫ efficaciam in generali et in ſpāli a v̓tute clauiū: qd̓ habꝫ ieiunium aſſumptū. Aliꝗ dicūt ad hec argumēta. ieiuniumaſſumptū eo videt̉ magis volūtariū eſt magis meritorium: ſꝫ magis ſatiſfactoriū. īmo ecōtrario eſt minꝰ ſatiſfactoriū qd̓ videt̉ neceſſariū: meritū ſe depēdeat aradice caritatis. Ad illa ꝓponunt̉ alia ꝑte. ꝙͣuistia termini poſſint ꝯcēdi: pōt tn̄ rn̄deri. et primo ad illudAnſel. ē neceſſitas volūtatis .i. ꝓceſſit ex voluntate:neceſſitas legis ꝗs ſe obligat voluntarie. ſꝫ ſibi imponit ex obligatōne legis. prima neceſſitas auget meritū: ſecunda. ſicut pꝫ Anſel. li. ij. Cur deꝰ. Sil̓r idem aBern̄. in ca. de p̄cepto diſciplina. vbi ſic dīc. qd̓ in volūtate eſt ſuſcipiētis in pt̄ate ꝓponētis: volūtariū meritodixerim nccͣiū. attn̄ hocip̄m dico voluntariū ſiꝗs exꝓpria volūtate ſemel admiſerit et ꝓmiſerit deinceps tenēdum: ꝓfecto in nccͣium ip̄e ſibi ꝯuertit. nec iam hꝫ li. ar.dimittere: quod tn̄ ante ſuſciꝑe libeꝝ habuerit. Ideoqꝫ qd̓ ex volūtate ſuſcipit̉. ex necetate tenebitur. qꝛ oīnoneceſſe eſt reddere vota ſua dixerunt labia ſua. etex ore ſuo aūt ꝯdemnari hꝫ aut iuſtificari. Ceteꝝ vt aitdem ſanctoꝝ. felix neceſſitas in meliꝰ cogit. ſi ieiuniūindictū et iniunctū ꝓcedūt ex neceſſitate primo dictanihil impedit ꝙͣtuꝫ ad hoc illa eſſe magis meritoria ꝙͣ voluntaria ſicut ꝯcludit. ſed de illa neceſſitate oporteꝙͣuis magis ꝓpria rōne clauiū hoc hēant alijs ꝑibꝰ. Adillud qd̓ obijcit̉ de ph̓o theoma. dd̓m licet ꝯcluſio poſſet ꝯcēdi ẜm tactū eſt. ſcꝫ ceteris paribꝰ mfactoriū ieiuniū indictū vel iniunctū ꝙͣ voluntariū. qꝛ maior eſt ibi virtꝰ.tn̄ pͥma general̓r eſt vera. ſꝫ hꝫ inſtantiā in illis rulis quoꝝ vnū ponit alteꝝ. vt oſtenditiam ſanitati eſt minꝰ bonuꝫ ꝙͣ ſit eneph̓s. viij. topiochia: opponit̉ minꝰ maluꝫ ꝙͣ enechie: ſꝫ maiꝰ. nam egritudo eſt oppoſitū ſanitatis: ē magis malū ꝙͣ ſit cathetiaque opponit̉ enechie. et hec regula fallit. qꝛ enechia poītſanitatē vt ibi dicit. Pōt etiā inſtantia inueniri in terminis nr̄is. qꝛ caritas eſt maiꝰ bonum ꝙͣ fides. vt dicit apl̓s:tn̄ oppoſitū caritatis eſt maiꝰ malū ꝙͣ ſit fidei. ſꝫ pōt eſſeminꝰ: qꝛ quodcūqꝫ mortale opponit̉ caritati. fidei d̓o nonniſi infidelitas: magis malū eſt aliquo paruo mortali.Sil̓r de impletōne p̄ceptoꝝ et ꝯſilioꝝ. qꝛ ꝙͣuis maiꝰ bonūſit implere ꝯſilia ꝙͣ p̄cepta: tn̄ implere ꝯſilia eſt maius malū (dato maluꝫ ſit) ꝙͣ implere p̄cepta īmo minus: niſi cui ꝯſilia facta ſunt p̄cepta vt ei vouit ea. hecſic ꝯtingūt: qꝛ vnum ponit aliud: vt fides caritatem: impletio ꝯſilioꝝ ponit impletioneꝫ p̄ceptoꝝ. vn̄ illa ꝓpoſitioſic ꝓpoſita eſt. ibi de plano videt̉ velle ph̓s. maiori bonomaius malum opponit̉: niſi ꝯferat vnum alterum vt enechia ſanitatem.Articulus ſextus Onſequēter querit̉ de generalitate efficacie ieiunij. Querit̉ vtrū ieiuniuꝫ factū in caritate ſit ſatiſfactoriū om̄i pct̄o. videt̉ ſic: per caritas compatit̉ ſecū culpā aliquā. ieiuniuꝫ aut int̓omnia ſatiſfactoria eſt maxime afflictiuū: eſt maxime ſatiſfactoriū pro pena debita peccato. ſed om̄is peccati ē ſatiſfactorium potiſſime illud qd̓ eſt magis afflictiuum penale: et hoc eſt ieiunium: ergo om̄i peccato ſatiſfactoriūeſt ieiunium. Pre. iſtud videt̉ ſimile ſumptuꝫ ab alijspartibus ſatiſfactionis. Luc. xate elemoſynaꝫ ecceomnia mūda ſunt vobis. ex quo patet elemoſyna ſit ſatiſ factoriapeccato. a ſimili videt̉ ieiuniū. Prete. Thob̓. iiij. Eluoſyna abī pct̄o et merte liberat: et patit̉ aīmas ire ī tenebras. Pre. daniel̓. iiij. pct̄a tuaelemoſynis redime. iniꝗtates tuas īniſericordperum. idicit pct̄a general̓r. nec nec illud: elemoſyna eſt ſatiſfactoria general̓r pct̄is. ſil̓r videt̉:fortiori rōne de ieiunio cuꝫ ſit magis penale. Pre. eccͣi.xxvj. om̄is ponderatio eſt digna ꝯtinentis anime. continentia ergo recipit recompenſatōeꝫ. ſi ergo recompenſatio fit equali bono vel maiori: non videtur aliquod bonūeſſe maius bono ꝯtinentie vel illi equale. ſed ieiunium eſtcauſa ꝯtinentie. Due em̄ ſunt peſtes carnis. gula: et luxuria. quaꝝ vtraqꝫ reprimit̉ ieiunio. gula em̄ reprimit̉ ieiunio et luxuria remouet̉ repreſſa gula. Unde ad Ephe. v.Nolite inebriari vino in eſt luxuria. igitur videt̉ ieiunium habeat p̄rogatiuum reſpectu aliorum ſatiſfactoriorum ſiue aliaꝝ ꝑtium ſatiſ factōnis: et ita vt priꝰ. Contͣexercitatio corꝑis ad modicū valet. j. Timoth̓. iiij. ſed qd̓eſt ſatiſ factoriū omni pct̄o: valet ad modicum ſed admultum: ergo non eſt ſatiſ factoriū om̄i peccato. Pre.ſatiſ facere eſt cauſas peccatorū excidere. ſed exciſio eſtꝯtrarium. et ieiunium non opponit̉ om̄i peccato directe.ꝓprie carnali: elemoſyna ꝯcupiſcentie oculorum: or̄o ſuꝑbie vite. Pre. Hiero. non ſanat oculum qd̓ ſanat calcaneū. ſil̓r erit in ſpūalibꝰ medicinis vt in corꝑalibusſi ieiuniuꝫ ſanat paſſiones corꝑis. vt dīc Hiero. vt habet̉ſupͣ: ſanat peſtes mētis: non ē ſatiſfactoriū peſte