Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioſunt ventoſa faciūt extenſionē ī mēbris genitalibꝰ. tn̄ ꝗaventoſa ſunt multū ſunt incorꝑabilia. Aer .n. facile immiſcet̉ corꝑibꝰ inquibꝰ dn̄at̉ terra aqͣ: cuiuſmodiſunt legumīa. ideo lꝫ faciāt quandā extēſiōꝫ mēbroruꝫ.tn̄ ab eis oꝑtꝫ abſtineri: eo defacili aere admiſcent̉. ſic cibāt multuꝫ. Pret. qꝛ illis dn̄at̉ terra aqͣmaxīe ſunt nature frigide. vn̄ ſūt minime incētiua. Adhoc qd̓ obijcit̉. maior ē inordinatio in cōcubitu ⁊cͣ. pōtdici oportuit ꝓpt̓ ꝑiculū incōtinētie lapſus guoris: etiā in ꝯcubitu tali ſacr̄m excuſat. Ad illd̓ qd̓obijcit̉ de vino. pōt dici eccīa prudent̓ inſtituit abſtinentiā fieri debere a vino. ꝓpter infirmoꝝ murmuratiōꝫ inobedientiā: etiā nccītateꝫ digeſtionis. multi .n. hn̄tdebileꝫ ſtomachū ꝗbus neceſſarius ē vſus vini ꝓpt̓ digeſtioneꝫ celebrandā. Pret. panis vinum nccͣia ſunt viteẜm Yſido. li. xx. ethymo. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. in legeveteri abſtinebāt ab omni oꝑe ẜuili ⁊cͣ. pōt dici exn̄tesin tꝑe gr̄e veritateꝫ tenēt figurā dimiſerūt. qꝛ illa vacatio ab oꝑe ẜuili figurabat vacatōeꝫ ab oꝑe pct̄i: quodreddit oꝑatores ẜuos eius. iuxta illd̓ Io. viij. Qui facitpeccatū ẜuus ē peccati. in tꝑe ieiunij ceſſandū ē a peccatis mortalibꝰ ad ieiuniuꝫ ſit efficax. Ad illd̓ qd̓obijcit̉. aīalia aerea minꝰ nutriūt ꝙͣ aqͣtica. Pōt dici. natura eſt ſuſtentanda vicia reſecāda. vn̄ in ſtatutiscōmunibꝰ ꝯdeſcendendū eſt infirmitatibꝰ: voluptatibꝰreſiſtendū. qꝛ etiā carnes aeree vtpote volatilia: deliciascarnales gignūt fouēt. aūt intantū piſces. cuꝫ piſcibus aūt eſt vinū nccͣiuꝫ ꝓpter ſtomachi debilitatē: id̓oomīa ſunt ſubtrahenda tꝑe ieiunij: nec oīa ꝯcedēda. carnes aūt auferunt̉ vt luxuria ſiue laſciuia carnis reſecet̉vinū piſces ꝯcedunt̉ ad nature ſuſtentatōꝫ. vn̄ Yſi. libde officio ca. xliiij. loquens de vſu carniū vini ait. Carnes vinum poſt diluuiū in vſum homībus ē ꝯceſſuꝫ.in initio ꝯceſſum fuerat: niſi tm̄ illud vt ſcriptuꝫ eſt: li fructiferū herbam ſeminalē dedi vobis in eſcam.Poſtea v̓o Nōe data ſunt in eſum cūcta aīalia vnicuiqꝫtunc attributa licētia eſt. Sꝫ poſtꝙͣ xp̄s eſt principiūfinis apparuit: qd̓ in principio ſuſpēderat etiā in tēpo fine retraxit. loquēs apl̓m ſuū. Bonū eſt māducare carnes bibere vinū. iteꝝ. infirmus eſt olusmanducet. igit̉ ꝗa carnes male ſunt ꝓhibent̉: ſꝫ ꝗaepule eaꝝ carnis luxuriā gignūt faciūt nutrimēta oīmvicioꝝ. eſca venter: venter eſcis. deꝰ aūt hūc hanc deſtruet. piſceꝫ ſane: qꝛ poſt reſurrectōꝫ accepit dominꝰpoſſumus māducare. hoc .n. nec ſaluator nec apoſtolihibuerūt. hec Yſido. Nembrū ſecūdūOnſequent̓ querit̉. vtꝝ magis abſtinendūſit tꝑe ieiunij a quanto vel a quali. hoc ērere. vtꝝ magis abſtinendū ē a ſuꝑfluitateciboruꝫ: vel a cibarijs delicatis. magisabſtinendū ſit a quali: videt̉ ſic. Dan̄. x. Paneꝫ deſiderabileꝫ comedi. Glo. a cibis delicatis abſtinuit. qd̓ maxime faciendū ē nobis tēꝑe ieiunij. abſtinēdū ē a quali. Pret. Hugo de s. vic. ſcd̓a ꝑte de ſacr̄is. Si ī correption minor eſt afflictio ꝙͣ in culpa fuit delectatio: ē dignus fructus pnīe. penſanda eſt afflictio penes vel ẜmquantitatē delectatōis. ita penes qualitatē. quare a qͣlimagis abſtinendū. Pret. ideꝫ dicit. pnīa directe radiceꝫ aſpicit peccati que eſt libido. libido magis reſpicit quale: quare pnīa magis penes qualitatē penſatur.ita magis abſtinendū eſt a quali. Pret. ph̓s. volēti intendere ad virtutē oꝑtꝫ inſpicere ad ꝯtrariū. ſꝫ maxīetrariū virtuti in oībus eſt delectatōis exceſſus: qͣre vt ieiunio ꝑueniat̉ ad v̓tutē: maxīe abſtinēdū ē a qͣli. Pret.delectatio ẜm ph̓m finis eſt deſiderij delectatio ꝯiūctōꝯuenientis ꝯueniēti. ꝯueniētia attendit̉ penes qͣlitate. quare delectatio. ⁊cͣ. Pret. ꝓpter qd̓ vnūquodqꝫ illud magis. ſꝫ quantū appetit̉ niſi inqͣtū quale. vnd̓irſcibꝰ amarꝰ appetit̉ nec libenter recipit̉. quale magis.xcix.appetit̉. ⁊cͣ. Pret. in nobis tplex ē potētia. ſenſus⁊imaginatio intellectus. Et ſenſus ꝓprie obiecto hꝫlitate: imaginatio quj: intellectꝰ hꝫ ꝗd ꝓprie obiecto. ſꝫ ieiuniū eſt inſtitutū ad repri delectatōꝫ p̄cipue ẜm ſenſum geſtū. inſtitutū ad reprimendā delectationeꝫ penes quale. quare a qͣli magis eſt abſtinendum. Contra. Augꝰ. dicit de ieiunio ſabbati. Aīalia ratōecarentia dicūt̉ a loa: quibꝰ ſil̓es ſunt ventri dediti ꝓpterimmoderatū ꝯuiuiū quo mens obruit̉. ab illo aūt magiseſt abſtinendū quo mens magis obruit̉. magis aut obrūitur ſuꝑfluitatē cibi ꝙͣ qualitatē: vt dic̄ aucͣtas. magis abſtinendū eſt auāto ꝙͣ a quali. Pret. Yſido. deſummo bono. Quicꝗd modo tꝑamento recipit̉ ſalutare eſt: ꝗcꝗd modū exceſſerit ꝑiculoſum eſt. magis verſat̉ ꝑiculū circa quantū. qͣre ⁊cͣ. Pret. cuiꝰ exceſſus eſtminus excuſabilis ab illo magis eſt abſtinēdū. exceſſusin quanto minus eſt excuſabilis: quia minor eſt ꝓnitasibi. magis proni ſumus ad comedendū delectabilia ꝙͣ admultū cibū qd̓ eſt delectabile. qͣre ⁊cͣ. Pret. cuiꝰ exceſſus eſt magis ꝯtra naturā: ab illo eſt magis abſtinēdūexceſſus in quanto eſt hmōi: qm̄ magis grauat naturācorrumpit cibꝰ ſuꝑfluus ꝙͣ cibꝰ delicatꝰ. qͣre ⁊cͣ. Pret.cuiꝰ exceſſus eſt magis ꝯtra eēntiam virtutis: ab illo eſtmagis abſtinendū. ſꝫ exceſſus in quanto eſt hmōi: qꝛ virtus querit mediū immoderatū fugit: ꝯſiſtit inter ſuꝑfluū diminutū. vn̄ mediuꝫ magis impugnat ſuꝑfluitates ꝙͣ qͣlitas. quare ⁊cͣ. Pret. cuiꝰ exceſſus magis reddit hoīeꝫ inhabilē ad oꝑatōnes ſpūales ab eo magis eſtabſtinendū. ſꝫ exceſſuꝫ in quātitate magis efficit̉ homoinhabilis aditōes ſpūales: ꝙͣ exceſſuꝫ in qualitateuare ⁊cͣ. Pret. virtus ꝯſiſtit circa difficile. ſꝫ qn̄hꝫ plura fercula delectabilia. difficilius abſtinet a quāto ꝙͣ a quali. magis ꝯſiſtit circaquantū ꝙͣ circa quale. ita circa abſtinentiā a quāto magis eſt virtus. Rn̄Eſt iudicare de hmōi abſtinētiadupl̓r. aut ẜm lonſtitutōis eccīaſtice: aut ẜm legeꝫas. ẜm ꝯſtitutōeꝫ eccīaſticā magis ēvirtutis eſtabſtinendū in ieiunio a quali ꝙͣ a quanto: eo circa abſtinentiā a quali ꝑiculū eſt minus: iudiciū certiꝰ:modū maius. Periculū minꝰ: qꝛ ꝙͣtuꝫ ad ſuſtentatōꝫ nature nutrimentū refert cuiuſmodi ſumant̉ alimentadūmodo natura ſuſtentet̉. Iteꝫ iudiciū eſt certiꝰ: qꝛ potuit iudicare eccīa quantū deberet ſuffice̓. qꝛ qd̓ parū eſtvni: multū eſt alij. ſꝫ circa qualitatē potuit diffinire dicēdo talia cibaria ſumēda tꝑe tali. Iteꝫ ꝯmodū maiꝰeſt abſtinendo a quali: quia ieiuniū inſtitutū eſt ꝓpt̓ pauperes. quia circa magis delectabilia maiores fiūt expēſeſiue in delectabilibꝰ. hmōi expenſe magis erogāde ſuntpauꝑibus. etiā plus ſuſtentāt̉ pauꝑes de reſiduo quāti de reſiduo delectabilis. nec eſt curandū dare pauꝑibusdelectabilia: īmo malū eſt. ſꝫ danda eis ſuſtentatio. Ideodico ꝓpter iſtas rōnes ẜm conſtitutōeꝫ eccīaſticā magisabſtinendū eſt a quali ꝙͣ a quāto. Scd̓ꝫ aūt legē virtutisſobrietatis diſtinguēdū eſt. qm̄ aut querit̉ de quāto qͣliillicito: aut licito. In illicito magis abſtinēdū ē a qualiꝙͣ a quanto. vn̄ maius peccatū eēt tꝑe ieiunij ꝯmedē morſellū carnis ꝙͣ comedere multū de licitis. Si aūt loqͣmuꝫde quanto qͣli licito: dico tūc eſt hic dare generalēregulā. nec potuit eccīa determiare a magis. Aliꝗ eniꝫdelectant̉ in quanto: aliꝗ in quali. Sūt aūt aliꝗ ita edaces querūt niſi ſuꝑfluitatē. aliꝗ v̓o magis delectantur in bono ſufficit eis paruꝫ dūmodo ſit delectabileſuaue. vn̄ magis delectāt̉ in ſuauitate ciboꝝ ꝙͣ in pluralitate. illis ꝓniores ſunt ad edacitatē maior virtus ēabſtinere a quanto. Eis v̓o qui plus delectant̉ in ſuauitate iſtoꝝ maior eſt virtus abſtinere a quali ꝙͣ a quanto. Et ad illd̓ qd̓ primo obijcit̉. maxime abſtinenduꝫ ētemꝑe ieiunij a delectabilibꝰ. Dico hoc intelligiturcomꝑatōꝫ ad quantū. vnde tꝑe ieiunij plus ꝙͣ ī alio a delectabilibꝰ abſtinendū eſt. Ad illud qd̓ ab eodē habet̉. pnīa directe reſpicit radiceꝫ peccati .i. libidineꝫ. Pōt