Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

tꝑate ē eiuſdeꝫ virtutis diſcretiue: qm̄ virtus diſcreuitqͣntū qn̄ vbi qūo ſit ꝯmedendū: debet ꝯmedēꝑate. eiuſdē virtutis ſunt abſtinere ꝯmedere tꝑate: ingenere dico: qꝛ abſtinere ē maioris ambitꝰ ꝙͣ ꝯmedē tꝑate. ꝯmedere tꝑate eſt abſtinere. cōmedit tꝑate abſtinet: quoꝝ vtrūqꝫ ē falſuꝫ. Ad primū dd̓m. ſicut īmedicina corꝑali pōt eadeꝫ medicina curatiua morbi p̄ſeruatiua a morbo: ſic ī medicina ſpūali. ꝗcꝗd ſitex ꝑte corꝑis: ſic eſt ex ꝑte aīe. eadem medicina curatamorbo ꝯſeruando in ſtatu ſanitatis. Iuxta qd̓ dic̄ beatꝰGreḡ. in omel̓. qͣdā. celeſtis medicꝰ ſingulis ꝗbuſqꝫ vicijs obuiantia adhibet medicamēta. ſicut arte medicine calida frigidis: frigida calidis curāt̉. ita dn̄s nr̄traria oppoſuit medicamēta pct̄is: vt ⁊cͣ. Pre. ꝓprie loq̄ndo tꝑantia ē magis p̄ſeruatiua: ieiuniū magis curatiua.Pre. tꝑantia in genere eſt p̄ſeruatiua curatiua ratiōediuerſaꝝ ſuaꝝ ſpecieꝝ. Ad illa ſequūt̉. ſcilꝫ ieiuniū ſatiſfacit ita reddit qd̓ debet. ſil̓r obedit ⁊cͣ. Pōtdici ſic. ieiuniū reddit qd̓ debet obedit: tn̄ ſeꝗt̉ieiuniū vel ieiunare facit actus iuſticie obediētie elicitiue: qꝛ ex ſequit̉. qꝛ ieiuniuꝫ vel ieiunare ſunt ꝓprijactus iuſticie obediētie. ſic̄ diligere caritatis ē: credēfidei. lꝫ .n. inqͣtuꝫ ſatiſfacit reddit qd̓ debet: tn̄ ex ſequit̉ ſit actus ꝓprie iuſticie. ſic̄ nec ſequit̉: diligit deūfacit qd̓ debet. diligere deū ē actus iuſticie elicitiue. oīsenī actus virtutis ē quodāmodo debitꝰ in p̄cepto. Iuxtaqd̓ ponit̉ actus virtutis eſt ī p̄cepto habitꝰ. nec tn̄oīs actus virtutis ē iuſticie obediētie elicitiue. Ad illa ſequūt̉ pōt dici. ꝯmedere tꝑate abſtinere ſūt ſimpl̓r ideꝫ. ꝯmedere tꝑate ē actus cuiuſlibet v̓tutis ſpeciālis. etſi fortaſſis pōt dici ī re qd̓ abſtinētia: innoīata tn̄eſt. vn̄ eſt motus vel actꝰ abſtinētie accn̄s loquēdo. ſic̄retinenda retinere ē actus ſiue motus largitatis accn̄sloquēdo. Uirtus .n. que mediat int̓ hec extrema oīa retinere oīa dare hꝫ duos actꝰ .ſ. dare danda retinere retinēda. Actus aūt eſt dare danda retinere retinendaeſt mediū. Actus eſt dare danda elicit̉ ex largitate proprie loquēdo. Actus ille eſt retinere retinenda elicit̉ exꝑcitate. tn̄ accn̄s loquēdo retinere retinēda ē motꝰ largitatis. eſt: qꝛ largitas eſt ideꝫ in re qd̓ ꝑcitas. lꝫ retinere retinēda ē motꝰ largitatis: tn̄ retinere ē idē qd̓dare. nec ſequit̉: iſte retīet dat. Sil̓r virtꝰ mediat int̓hec duo extrema: ſuꝑflue comedere diminute. hꝫ duosactus .ſ. abſlinere debito: tꝑate ꝯmedere. inꝙͣtuꝫ reſpicit actū abſtinēdi virtus vocat̉ abſtinētie. inqͣtū comedendi hꝫ nomē ꝓpriū. ꝯmedere tꝑate ē motꝰ abſtinētie accn̄s loquēdo. nec ex ſequit̉ ꝯmedere tꝑate eſtabſtinere: nec comedat tꝑate abſtineat. ſic̄ pꝫ ī cōſil̓ivt pꝫ ex dictis. Ieiuniū v̓o aliqn̄ accipit̉ ſpēal̓r. ſic pluribus modis. Uno vt ē actus vel opꝰ iuſticie .ſ. vt eſtſatiſfactoriū opus diuiſuꝫ ꝯͣ or̄onē elemoſinā. Alioꝓut eſt actus tꝑantie. Eſt enī quedā tꝑantia oris: vt habet̉ ex li. de ſimilitudinibꝰ. Duo ꝗppe ſunt virtutis genera que inter ſe differūt: ſicut corpꝰ aīa. Unū eſt interiꝰ inuiſibile: aliud exterius viſibile. Interiꝰ nāqꝫ ē caritas. humilitas. patiētia. benignitas. ceteraqꝫ ꝯſil̓ia. Exterius v̓o ieiunare. elemoſinas dare. in or̄onibꝰ vigilare.lacrimari. aliaqꝫ hmōi. ſic̄ corpꝰ ſine aīa diu ſubſiſtere pōt. aīa v̓o ſine corꝑe pōt. ſic genꝰ exterius ſine interiori diu ſubſiſtit. ſed interiꝰ bn̄ ſine exteriori. vltimo ſine om̄i inſtitutōe eccīe ē ieiuniū actꝰ v̓tutis. Adhucalio eſt actus obediētie ẜm quodāmodo indictū fuit in ꝑadiſo. vn̄ Augꝰ. ꝯͣ Iulianū. qꝛ ieiunauimꝰ a ꝑadiſo expulſi ſumus.Queſtio. xcix. de modoieiunan.Equitur de ieiunandi. Primo querit̉: a quibꝰ ſit abſtinendū tēꝑe ieiunij. Scd̓o. vtrum magisabſtinendū eſt tꝑe ieiunij a quanto vel a quali. Tercio.vtꝝ ſemel ꝯmedendū eſt diebꝰ ieiunij ſufficient̉: vel pliries qualibet vice parū.Nembrū primuꝫRimo querit̉. a quibꝰ abſtinendū ē diebꝰieiunij. Et a fructibꝰ videt̉ ſic ẜm Auḡ.Ieiuniū eſt inſtitutū ꝓpter tranſgreſſioneꝫprimā. ſꝫ illa tranſgreſſio fuit ꝓpter ꝯmeſtinem fructus arboris vetite. ab illis ē abſtinēdū vt puniamur in quo peccauimꝰ. Pre. oua ſunt maxīe nutritiua generatiua ſemīs. nunꝙͣ debēt ſumi ſiue comeditꝑe ieiunij alicuiꝰ. Pre. cui negat̉ qd̓ minꝰ eſt: qd̓ maius. qꝛ qui eſt dignus mīoribꝰ: nec maioribꝰ. ſꝫ maioreſt delectatio magis inordinata in ꝯcubitu etiam licitoꝙͣ in eſu carniū vel ꝙͣ in duplici ꝯmeſtione. ab illo ē abtinendū tꝑe ieiunij. Pre. ieiuniū ſit inſtitutū cōtralaſciuiā carnis: ab illis cibis ē maxīe abſtinendū ꝓuocant ad libidinē. hmōi ſunt legumīa: qꝛ ſint vētola faciūt extenſioneꝫ ſiue inflāmatiōꝫ in mēbris genitalibus. Pre. plures legunt̉ fieri exceſſus vinuꝫ ꝙͣ carnes.Gen̄. ix. Nōe inebriatus ē vinū viſa ſūt pudēda eiꝰ.Gen̄. xix. Loth inebriatꝰ ē cōmiſit inceſtū. De etiamdicit Augꝰ. ꝯͣ Fauſtū. Credo culpādus ē Loth. qͣntūmeret̉ inceſtus: ſͦꝫ quantū meret̉ ebrietas. tota culpa invinū refundit̉. ꝓpter qd̓ videt̉ abſtinendū ſit a vinopore ieiunij. Pre. ieiuniū inſtitutū ſit ad repreſſiōeꝫluxurie: etiā rep̄ſſio maxīe fit ex abſtinētia a vino. ⁊cͣ. aūt reprimat̉ impetus luxurie ex abſtinentia a vino:ex ſupradictis pꝫ. Pre. lex noua ꝑfectior eſt ꝙͣ vetus. ſꝫin veteri ieiunates abſtinebant ab omni oꝑe ẜuili. ⁊cͣ. Pret. dicit ph̓us. inter eſcā minime ſunt nutritiuaignis aer: maxīe aūt aqua terra. aīalia aerea minꝰnutriūt ꝙͣ aquatica. ſi illa ꝓhibent̉: vt volatilia. magioꝓhibēdi ſunt piſces magis abſtinendū eſt ab illis. Itēex hoc ꝯcludi pōt. minꝰ debēt ꝓhiberi volatilia tꝑe ieꝙͣ piſces. ita ſi piſces ꝓhibent̉: nec illa. Reſio. ieiuniū neceſſariū ē ad carnē domandā ne ſeuiat ad illicita. ad ꝑſonā affligendā ꝯtra delectatōꝫ hītamin peccatis. ad vicia reſecāda pct̄a tollēda. vt ſit reconciliatio pax deo: qui peccatis vicijs infeſtabat̉. vn̄ab illis abſtinendū eſt que ad carnis laſciuiā nimis ꝓuocant: que inordinate ꝑſonā delectāt: reſecatōꝫ vicioꝝimpediūt: peccatoꝝ cauſas fouēt. Ad illud qd̓ obijcit̉. a fructibꝰ ē abſtinēdū: qꝛ prima trāſgreſſio ex vſufructus euenit. dicit̉ nec tunc nec nunc eſt ſimplicitervſus fructus in vicio. ſed inordinatus appetitus nunc:pſus prohibitus tunc. Inordinatus aūt appetitus meliꝰ efficacius reprimit̉ abſtinentiam ab eſu carniū ꝙͣ perabſlinentiā ab eſu fructuū: quia inter nutritiua que ſuntvltime compoſitōnis vt ſunt aīalia maxime nutriunt carnes (cōmuniter dico ꝓpter caliditatē hūiditateꝫ) faciunt vigere fomiteꝫ. incentiuū carnis ꝓuocant. hec enīfaciūt calidū humidū. ſil̓iter eſt de vſu fructuū. ꝓpt̓quod eſt ita neceſſaria eoꝝ abſtinentia. Ad illud qd̓obijcitur. oua ſunt valde nutritiua. Pōt dici in ieiumo abſtinenduꝫ eſt ab illis cibis ex quibus prouocat̉ homo ad carnis laſciuiam. ideo a carnibus que ordinātur ad carnes: vt oua caſeus lac. Iſti .n. cibi ſunt multinutrimenti replent corpora quibus vniunt̉ multis humoribus laſciuiam prouocant. ꝓpter quod temꝑe quadrageſimali quatuor tempoꝝ etiam vigiliaruꝫ in aliquibus partibꝰ a cibis illis conſuetudinaliter abſtinet̉.qn̄qꝫ tamen propter neceſſitatem vſus ouoruꝫ lacticiliorum indulgetur. maxime qn̄ temporibus iſtis tempus feſtiuū occurrit: in quo non ſine ratione decernit̉ abillis quorum intereſt ꝓpter feſtorum ſolennitateꝫ ieiunijafflictionē debere mitigari. In aliquibꝰ auteꝫ terris etiāin temporibus ieiunioruꝫ predictis: ꝓpter nccītatē ieiunantiū infirmitateꝫ vſus talium concedit̉. Ad id qd̓obijcit̉ de leguminibus. Poteſt dici lꝫ legumina eo