Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioẜm eſt nudus actus: ſic verū eſt honeſtamēto indiad hoc ſit meritoriū. ſꝫ ſic ē actꝰ d̓tutis. Ad illd̓ qd̓qbijcit̉. oīs virtus hꝫ delectatōꝫ. Dicendū ieiuniuꝫhꝫ delectatōꝫ mentis: etiā ſi affligat carnē. vn̄ a ph̓o accipit̉ delectatio coīter triſtari. ſicut ī exemplo de forritudine dicit ibidē. tn̄ exigit̉ etiā triſtari: ſꝫ ſufficithoc velle quantūcūqꝫ caro affligat̉. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ ieiuniū eſt ꝯͣ naturā ⁊cͣ. Dicēdū natura pōt ſumi vtnutura vel vt ratio. Scd̓o pōt idē actus virtutisnature. ẜm diffinitōꝫ Tullij. Uirtus eſt animi hītꝰ ī mo nature rōni ꝯſentaneꝰ. Et Augꝰ. Uirtus ē eqͣlitas vite vndiqꝫ rōni ꝯſentiēs. vn̄ ẜm ē natura vt: idē actꝰꝯͣ natura eſt ẜm naturā. qꝛ ꝯͣ naturā vt ē natura ſimpl̓r ẜm naturā vt eſt ratio. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. cibari ēopus nature. dd̓m lꝫ cibari ſit opus nature inquantūeſt actus ſimpl̓r: tn̄ inquantū ornatū informatū debitis circūſtantijs exercet̉ intuitu expeditōis ad vitā et̄jam. Addi etiā pōt abſtinere vt eſt actus purꝰ .ſ. ſume̓loderate ē opꝰ nature tāꝙͣ exequētis actū: nihilominuslibe. ar. vt dictantis ſic debere fieri: ſꝫ v̓tutis ē vt dirigtis in actu ſiue ip̄m actū. Ad vitimū dd̓m. cognoquid quantū ſumendi in ieiunio p̄ciſe ad ſanitatē habē ꝯſeruandā eſt ipſius medici. ſic eſt actus virtutis. ſꝫ inquātum informatū debitis circūſtantijs aſſumit̉ exercet̉ vita eterna obtinēda. His addendū videturſine preiudicio. ieiuniū eſt virtus: ſꝫ potius actꝰ virtutis. qd̓ pꝫ hoc nulla virtus ẜm habitū eſt ī p̄cepto:ſꝫ potius ẜm actū.Conſequēter que.§. ij.rit̉. cuiꝰ virtutis eſt actus ẜm eſt meritoriū. Et videt̉ temꝑantie. abſtinere ſit tꝑantie. ieiuniū aūt ē abſtiſentia a cibo potū ẜm formā eccīe. Pret. ſuper illudMath̓ xvij. hoc genꝰ demonioꝝ. Glo. iſta carnaliuꝫ vouptatū mutabilitas mutat̉ vel vincit̉: niſi ſpūs oratine ꝯfirmet̉: caro ieiuniū maceret̉. maceratio aūt carnis eſt temꝑantie. ieiuniū. Pret. oīs motus vegetatiue potētie virtuoſus ſiue meritoriꝰ ē tꝑantie. ieiuniumaūt eſt hmōi. ⁊cͣ. Pret. ieiuniū qͣdrageſime ē ad ſoluēdam decimā tꝑis: qͣtuor tempoꝝ ad pͥmitias ẜm Caſſia Yſido. ſoluere ſit debitū iuſticie ⁊cͣ. Pret.ſit obedientie videt̉. qꝛ preceptū ē: adimplere p̄ceptuꝫ ēobediētie ⁊cͣ. Pret. ſit fortitudīs videt̉. qꝛ debellarevicia motus illicitos repͥmere eſt fortitudinis. ſitieiuniū. eſt actus fortitudinis. Pret. ſit actus caritatis videt̉. Augꝰ. de moribꝰ eccīe ca. xxviij. dic̄ ita. vt homī appareat aīa rōnalis ē mortali terreno vtēse. ꝑtim homī: ꝑtim aīe hoīs bn̄facit: ꝗͥ ꝓximū dipꝰ qd̓ ꝑtinet medicina ē noīata: ad aīam aūtdiſciplina. ſꝫmedicinā minime voco quicꝗd oīno nūc corporis vel tuet̉ vel inſtaurat ſalutē. Ex ſic arguit̉. Medicinā exhibere corpori opus ē caritatis. ſꝫ ieiuniuꝫ exhibet̉ medicina: qꝛ ieiuniū reprimat inordinatōes mebroꝝ corporeoꝝ: tuet̉ inſtaurat ſalutē corꝑis. ieiuniūeſt actus caritatis. Pret. ieiuniū ſit obtinēdi vitam eternā. ad vitā aut obtinendā ſola mouet caritasprie loquēdo: videt̉ ſit actus caritatis. Pret. ſic̄ bo eſt obiectū virtutis generalis. bonum vt arduū.hmōi eſt virtus ſpēalis. ſic videt̉ facere p̄ceptuꝫ ſitobedientie: facere hoc preceptū ſit obediētie ſpēalis. implere preceptū de ieiunio eſt ſpēalis obediētie. ſꝫ ſpecialis virtus elicit ſuū actū: vt fides credere: ſpes ſꝑare. ſpēalis obediētia elicit ieiunare. eſt actꝰ elicitiue obedientie. Rn̄ſio. ieiuniū eſt actus tꝑantie: ſolumimꝑatiue ſꝫ elicitiue. omēs .n. virtutes que regūt nutritiuam generatiuā ſub tꝑantia redigūt̉. Pōt aūt ieiuniūꝯſiderari: vel ẜm ſubſtantiā actus: vel ẜm rōneꝫ actꝰ ſiueordinē actus ad fineꝫ. inquantū hmōi pōt ꝯſiderari vl̓inquantū bonū vel inquantū debitū vel inquātū p̄ceptū.ẜm primā ꝯſideratōꝫ ꝓut cōſiderat̉ ſcꝫ ꝙͣtū ad ſubſtātiaꝫactus ē tꝑatie. ẜm ſecūdaꝫ ē caritatis tꝑātie. ẜm terciā.xcviij.eſt iuſticie obedientie tꝑantie. ſꝫ tꝑantie eſt elicitiue:aliaꝝ triū imꝑatiue. Neqꝫ .n. ꝙͣtum ad ſub̓am actꝰ in ad cām eſt actus caritatis vel iuſticie vel obediētie elicitiue ſꝫ tm̄ imꝑatiue. Uel pōt dici ẜm dicūt ꝗdā. ieiuniū eſt actus plurium virtutū: que ipſum eliciūt rationibus diuerſis. que ſunt tm̄ in rōcinante: ſꝫ ſunt qͦdāmodo forme illius. Pōt .n. ꝯſiderari ieiuniū ẜm ratōnesdetermīatas quibꝰ moderate ſe hꝫ ꝗs in ſumēdo cibū.ſic eſt actus abſtinētie: que ẜm Tulliū ē tꝑantie. Poteſtetiā ꝯſiderari ẜm in ipſo ſubtrahit̉ aliꝗd delectabile illi qui immoderate delectabilibꝰ inheſit ꝓut hꝫ ratōꝫ ſatiſfaciendi peccato: ſic eſt actus iuſticie ſpēalit̓ ſumꝑte. Pōt etiā ꝯſiderari ẜm ordinat̉ ꝯtra radicē inclināteꝫ ad peccata carnis. ẜm ieiuniū ſanat peſtes carnisex tali ſumptōe cibi moderata: ſic eſt actus pnīe ẜmpnīa eſt virtus ſpēalis ordinās li. ar. ad reſiſtendū. Qaūt dicit Aug. quia ieiunauimꝰ a ꝑadiſo cecidimꝰvidet̉ quodāmodo ꝯtra ieiuniū: qꝛ tūc erant actustꝑantie cuiꝰ eſt reprimere motus illicitos carnis: qͦsnullus ſentiebat. Propter dd̓m. ieiuniū tūc erat acobedientie. qꝛ illd̓ ieiuniū tūc erat abſtinētia a cibo vetito qꝛ vetito. ſꝫ aliter ē de ieiunio ẜm intelligit̉ ieiunio. Concedēde ſunt rōnes quibꝰ on̄dit̉ eſt actꝰ virtutis temꝑantie. actus dico elicitꝰ. ſil̓r aliaꝝ: ſꝫ elicitus ſꝫ imꝑatus. ſcꝫ iuſticie. obediētie. caritatis. eoquo dictū eſt. Ad illud qd̓ obijcit̉ de fortitudine. poteſtdici cuiuſlibꝫ virtutis eſt debellare viciū ſibi oppoſitūUel pōt dici reprimere illicitos motus carnis fuga longatōꝫ ab eis ꝯuerſionē ad ſummū delectabile: cactus ꝯcupīe eſt motus tꝑantie. Reprime̓ aūt eoſdēinſultū debellatōꝫ eſt actus iraſcibilis. Iraſcibilis enīinſurgēdo qͣi debellando ipſos repͥmit. ẜm fit perieiuniū: ieiuniū eſt actus fortitudinis. Pret. ieiuniuꝫ hꝫduplex eſſe. ẜm ſumit̉ iuxta duplex mediū .ſ. iuxta mediū virtutis tꝑantie: vel iuxta medium virtutis iuſticie.Altera ē .n. eius medietas inquantū eſt opꝰ tꝑantie: altera inquantū eſt opus iuſticie. In abſtinēdo aūt ẜm medietateꝫ ꝓportionaleꝫ nature accipit̉ ieiuniū ꝓut ē opꝰſiue actus tꝑantie. In abſtinendo aūt ẜm medietateꝫportionaleꝫ peccato quo oꝑtꝫ ſatiſface̓ rōni debꝫ ſatiſfacere: accipit̉ ieiuniuꝫ ꝓut eſt opꝰ ſiue actꝰ iuſticie.ſic ꝓprie eſt ſatiſfactoriū. Ad illud qd̓ obijcit̉ de caritate pꝫ rn̄ſio ex dictis. etſi ieiuniū ſit actus caritatis imꝑantis: eſt tn̄ tꝑantie eliciētis. Pret. etſi ieiuniū ſit cauſa vite eterne obtinēde: tn̄ eſt a caritate imꝑante a temꝑantia eliciēte. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. ſic̄ bonū eſt obiectū generalis virtutis. bonū vt arduū ē obiectū virtutis ſpecialis. ita ⁊cͣ. Pōt dici obiectū virtutis qn̄qꝫtrahit̉ formal̓r ſiue ẜm formam: qn̄qꝫ material̓r ſiue ẜmmateriā. Arduū aūt dicit bonū ꝯtractū formal̓r: ideode bono in genere ē virtꝰ generalis. de bono qd̓ ē arduuꝫſiue in rōne ardui virtus ſpēalis .ſ. ſpes. ſil̓r de bono vero ſiue ſub rōne veri fides. articulus aūt iſte vel illetrahit verū de quo eſt fides formal̓r ſꝫ material̓r tm̄.fides in ſua generalitate ē de vero cuiuſlibꝫ articuli. neceſt fides virtꝰ ſpēalis de qͦlibꝫ ſpēali articulo. ſic ē ī ꝓpoſito. p̄ceptū .n. de ieiunio ꝯtrahit̉ ẜm materiā tm̄: for̄alit̓. id̓o vna eadē v̓tute obediētie oīa p̄cepta de ieiuīoimplent̉. Sꝫ obijcit̉ ꝯͣ dicta ſic. In medicina nat̉aliq̄dā ē medicina curatiua morbi: q̄dā p̄ẜuatiua a morbo. ſpecie drn̄tes. ſic erit ī moribꝰ. tꝑantia aūt ē medicīamorbi: abſtinētia v̓o ſiue ieiuniū ē medicīa p̄ẜuatīa.ꝑantia abſtinētia ſiue ieiuniū differ̄t ſpecie. ieiuniū eſt ſpēs tꝑantie. Pret. ſatiſfacit reddit qd̓ dꝫ. ſꝫ ieiuniū ſatiſfacit. reddit qd̓ dꝫ. Pret. ieiunat ex p̄cepto obedit. ſꝫ redde̓ qd̓ dꝫ obedire ſunt ꝓprij actꝰ virtutis iuſticie obediētie. vt videt̉ ieiunare vel ieiuniū eſtactus iuſticie vel obediētie elicitiue. Pret. ꝯmedē tꝑate ꝯſiſtit int̓ aliqͣ exa .ſ. ſuꝑflue ꝯmede̓ diminuere.iſta extrema mediatētia vt videt̉.ꝯmedere tꝑate ē nret. abſtine̓ ꝯmede