Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiocibo: qꝛ decernēdoſtinēdū ē ab aliqͦ: determinat mediū in ꝯmeſtiōe. Ad qd̓ obijcit̉. virtus ē certior om̄iarte. ſꝫ nulla ē certitudo in reſpuēdo ⁊cͣ. Pōt dici hocdꝫ intelligi virtus moralis ſit certior circa ea ſpectātad exercitiū opeꝝ virtutū ꝙͣ geometria ſit circa ea fiūtgeometria arte illa. ſꝫ ſic intelligit̉. virtutē meliusſcit̉ requirūt̉ ad hoc ꝗs ad finē intentū ꝓgrediat̉: ꝙͣ aliquā ſcīam. qꝛ virtus diſpoīt potiſſime ad illā certituinē habet̉ ex vnctōe. Pret. virtus dr̄ certior arte ꝙͣ ad certitudinē affectus: ꝙͣtū ad certitudinē. ſic̄ ſenſus tactus eſt certioris ꝯp̄henſiōis ꝙͣ ſenſus viſus. Adillud qd̓ adiūgit̉. nulla ē certitudo ī reſpuendo aliqͦd.Pōt dici lꝫ acquirit̉ certitudo in reſpuēdo: nihilominꝰ ex p̄habita certitudine reſpuūt̉ nociua. ſic̄ accidit īꝓpoſito. fit ex intuitu directiōe virtutis. Ad illd̓qd̓ obijcit̉. vbi maiorē pugna ibi maior eſt victoria ⁊cͣ.ōt dici hoc verū eſt qn̄ pugna veīt ab exteriori oīno.ſꝫ qn̄ creſcit ex malicia hoīs eſt verū. qꝛ magis grauatauarū dare obulū: ꝙͣ grauaret liberalē dare marcaꝫ.venit ex malicia ipſius auari. Pret. intelligit̉ vbi maior eſt pugna vtilior fortior reſiſtentia. Sꝫ vtilior eſtreſiſtētia in abſtinētia a cibis ꝙͣ vtēdo illis: ideo maio acquirit coronā qui a cibis abſtinet: ꝙͣ qui vtit̉ illis. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. deus oīa creauit ad vſum homīs⁊cͣ. Pōt dici lꝫ homī primitus inſtituto oīa eēt ſubiecta licita: vult tn̄ deus exigit eius iuſticia: deſtituit ſe abuſuꝫ creature coerceat ſe reſtringat ſe abvſu creaturaꝝ. Et ex pꝫ rn̄ſio ad aliud. lꝫ oēs creature bone ſunt in ſe: tn̄ abuti pōt illis. ꝓpt̓ ꝑiculuꝫabuſus iuſtū eſt ſe reprimat coerceat ab vſu eaꝝ: ꝗaꝯcupīa ꝓnitas ad malū ꝓpter vſuꝫ creaturaꝝ inordinatū excitat̉ augm̄tat̉. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. abſtinēsa cibis nec eſt vtēs nec fruēs ⁊cͣ. Pōt dici ẜm auḡ. vti illis eſt aſſume̓ illa in vſum volūtatis ſue ad eligēduꝫ ſiuead reſpuendū. vn̄ vſus pōt in eligēdo in reſpuēdo.vnde abſtinens a cibis pōt vti ill̓ qͦdāmodo. lꝫ vti ſit bo: ꝯcupiſcere tn̄ ſit malū. id̓o rōne ꝯcupīe abuſus reſpuenda ſunt huiuſmodi creata: ab eis ē abſtinēdū.Membrū ſecūdūOnſequēter querit̉. vtꝝ laudabiliꝰ ē abſtinere ab eſu carniū: aut a potu vini. laudabilius ſit abſtinere a potu vini: videturſic. Ecc̄i. xxxj. Multos extermīauit vinuꝫGlo. Ebrietas multos ſubuertit: ſenſuꝫ minuit: iramexcitat: libidineꝫ inflāmat: animi ſecreta reuelat. Ex hispꝫ exceſſus in potū vini hoīeꝫ valde ledit vituꝑabilēreddit. a quibꝰ ꝯſeruat̉ in abſtinēdo a vino. aūt tantūledit hoīeꝫ exceſſus in ꝯmeſtione carniuꝫ. Laudabilioreſt abſtinētia a vino ꝙͣ a carnibꝰ. Pret. in eodē. Uinumultū potatū irritatōꝫ irā ruinas multas fac̄. Amaritudo anime ⁊cͣ. Glo. pꝫ irritatōꝫ irā ruinas ebrietate naſci amaritudinē aīe aīoſaꝫ offenſionē: v̓tutesminorari ſceīeꝝ vulnera multiplicari. Ex pꝫ exceſſus in potū vini multū deijcit deformat hoīeꝫ: magisꝙͣ exceſſus in eſu carniū. ita ideꝫ qd̓ prius. Pret. adEphe. v. Nolite inebriari vino in ē luxuria. Glo. nihileſt qd̓ minus ꝯueniat arguēti ꝙͣ inebriari vino. Pret.Hiero. ad Euſtochiū. Hoc moneo hoc obteſtor: vt ſponſa xp̄i vinū fugiat veneno. monet virginē: qꝛ vinuꝫnaxīe caſtitate impugnat. abſtinere a vino laudabiliꝰ ēꝙͣ abſtinere ab eſu carniū. Pret. ẜm ph̓m. ſitis ē appetitus frigidi humidi: fames calidi ſicci. Sꝫ mīor eſtdelectatio in appetitōne friidi humidi ꝙͣ in appetitōnecalidi ſicci. qꝛ calidū appoſitū caliditatē interioreꝫ autat ſiccū ſiccitatē. exuiꝰ appoſitōne ꝓuenit diſtēꝑantia nature deſipit. ita fit ex appoſitōe frigidi humidi .i. ita frequēter intēſe. Ex quo pꝫ maior ē delectatō in potu ꝙͣ in cibo. ſꝫ virtus carnales fugit delicias.laudabilius eſt abſpotū ꝙͣ a cibo. Cōtͣ. Ecc̄i.xxxj. Equa vitaſus in ſobrietate vinū potatū. Glo..xcviij.vinū ſobrietatū equalitatē vite tollit: ſꝫ ornamētuꝫoīm virtutū ſobrietas potus adducit. quare laus cōſiſtat circa vite equalitatē quā tollit vinū ſobrie potatū.apparet abſtinere a vino ē ml̓tū laudabile. Pret.lapſus hūani generis fuit cibū: potū. rōne lapſus illius indicit̉ abſtinētia reꝗrit̉: pꝫ magis debemus abſtinere a cibo ꝙͣ a potū. Pret. ad idem valetdyabolus dn̄m de cibo tēptauit: de potū. Ex videt̉ hmōi temptatio eſt violētior ad deijciendū: quare abſtinētia ꝯͣria magis nccͣia. Pret. virtus abſtinētie prīcipal̓r ꝯſiſtit circa tꝑantiā nutrimēti. principaliꝰ aūt cōſiſtit ſiue virtꝰ nutritiua circa cibū ꝙͣ circa potū. ⁊cͣ. Pret. monachi abſtinent a carnibꝰ ſaraceni abſtinēt a vino. ſi laudabilius eēt abſtinere a vino ꝙͣ a carnibus: tūc ꝙͣtuꝫ ad laudabilior eēt lex ſaracenoꝝ ꝙͣ regula monachoꝝ. qd̓ eſt abſurdū dicere. Itē q̄rit̉. qͣre vniuerſalis eccīa inſtituit abſtinentiā a cibo magis a potu: niſi laudabilior eēt hec ꝙͣ illa. Rn̄ſio. ad dicūtdam. qn̄ iniūgunt̉ ſimul reſpectu eiuſdē ꝑſone: abſtinētia a carnibꝰ a vino .i. qn̄ vnus ideꝫ ſimul abſtīet abvtroqꝫ: tūc laudabilior ē in ip̄o abſtinētia a vino ꝙͣ a carnibus. qꝛ abſtinētia a vino magis ē purgatiua: magis ſatiſfactoria magis eleuatiua. Magis purgatiua ē: quia hmōi abſtinētia magis mitigat̉ carnalis ꝯcupīa quaꝫvinū auget. Iteꝫ magis ſatiſfactoria eſt: qꝛ maagis penal̓.vnde penalius eſt homī a vino abſtine̓ ꝙͣ a carnibꝰ. Iteꝫmagis eleuatiua eſt: qꝛ vinū magis impedit eleuatōꝫtis ad ſuꝑna magis turbat rationē. vnde in lege veteriꝓhibebant̉ ſacerdotes bibere vinū qn̄ intrare debebantſanctuariū. nunꝙͣ tamē ꝓhibebat̉ eis eſus carniū. Sedqn̄ diuiſe ſunt hmōi abſtinētie. ita homo abſtinet vel avino tm̄ vel a carnibꝰ tm̄: tunc dico laudabilior eſt abſtinentia a carnibus ꝙͣ a vino. hoc quia abſtinētia a carnibus eſt ſalubrior: abſtinētia a vino minus. Itē poſſibilior eſt: qꝛ leuius abſtinet homo a carnibus ꝙͣ a vino.Item rationabilior eſt: quia eſt cōtra concupiſcētiā guleper quam peccatū in homīes introductū eſt. Etſi Machumētus iniunxit abſtinentiaꝫ a vino: hoc non fecit ꝗahuiuſmōdi abſtinentia ſit magis meritoria magis placens deo. ſed quia magis facit ad conſeruationeꝫ reipublice de qua ſemꝑ Arabes curauerūt. qm̄ cum in regionecalida ſit vinum fortiſſimū: ſi vterent̉ ſaraceni vino fortiſſimo ſicut nos: cuꝫ ipſi ſint ſobrij: quotidie eēt ebrij magis voluptatibus dediti: ſe mutuo interficerent.ꝓpter hoc legiſlator eorum prohibuit eis vinum. ſic vtictum eſt: vna via iſta abſtinentia laudabilior eſt: aliavia illa. Et concedende ſunt ratōnes ad vtranqꝫ parteꝫ.procedunt enim ẜm diuerſas vias. Licꝫ auteꝫ reſponſio illa probabilis ſit: aliter tamen videt̉ dicendū. abſtinentia a vino ſit laudabilior ſimpliciter ꝙͣ a carnibꝰ.quia longe fructuoſior etiā in diuerſis ꝑſonis alijs exn̄tibus eiſdeꝫ ſcilꝫ conditionibꝰ perſonarū modis abſtinendi. Preter enī vtilitates pretactas que ꝓueniuntdāmodo ex abſtinentia a potu vini: ꝓueniūt alie. qꝛ ſicut vini potatio ineptam confert leticiā: imprudentē efficit in periculis precauendis: in temptatōnibꝰ infirmū:in exercitio operū virtutū inualidum. per abſtinentiamauteꝫ a vino hec omīa ceſſant. vnde huiuſmodi abſtinentia quaſi a ꝯtrario ſenſu efficit habiliorē ad dolenduꝫ decōmiſſis: prudētiorē ī precauēdis ꝑiculis: maxīe in ꝑiculo recidiuatōis. fortitudineꝫ mīſtrat in temptatōibusdeuincēdis: expeditiorē in oꝑibus virtutū exercēdis. hecaūt cōmoda ita efficacit̉ ꝓueniūt ex abſtinētia ab eſucarniū quā frequēter ꝯcomitat̉ nimia vini potatio. vndevidetur laudabilius abſtinere a potu vini ꝙͣ ab eſu carniū. Ad illud qd̓ primo obijcit̉ ꝯtra hoc. ſcilꝫ vinuꝫſobrie potatum equalitateꝫ vite non tollit: tamen ꝗa defacili periculoſe declinatur ab iſta ſobrietate ī potu vini tollit̉ vite equalitas. ꝓpter predicta que ex abſtinētia vini ꝓueniūt: valde laudabilis ē abſtinentia a vino. Ad aliud qd̓ obijcit̉. lapſus hoīs accidit cibū ⁊cͣ.