Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiooriētē ꝯuertimur. vn̄ celū ſurgit. non or̄onē ſtanē hic habitet deꝰ qͣſi ceteras mūdi ꝑtes deſerēs. vbiqꝫp̄ſens eſt. locoꝝ ſpacijs ſꝫ maieſtatis potētia: ſꝫ vtneat̉ animꝰ ad naturam excellētiorē ſe ꝯuertere .i. ad: ip̄m corpꝰ eiꝰ qd̓ terreū eſt: ad corpꝰ excellentiꝰ .i. adceleſte ꝯuertit̉. De hoc etiā dicit damaſ. li. iiij. ca. iiij. ſimpl̓r .i. ſine ratōe ad orientē oramꝰ: ſꝫ qꝛ ex inuiſihili .i. intellectuali ſenſibili ſumꝰ: duplicē ad or̄onē cōditori offerimꝰ quēadmodū intellectu pſallimꝰ labijs corporalibꝰ. Et ſequit̉. qꝛ igit̉ deꝰ lumē intellectuale ē vl̓ intelribile. ſol iuſticie oriens ī ſcripturis noīat̉ xp̄c. reſpōdendū ē ei oriēs in adoratōe. om̄e em̄ meliꝰ deo reponēdumex quo om̄e bonū. Inſuꝑ aūt deꝰ ꝑadiſū ad occidentē ſꝫorientē vbi homīeꝫ plaſmauit poſuit: quē ꝓpter trāſgreſſuꝫq ꝑadiſo voluptatis exulē fecit. Ex occidēte igit̉ antiquaꝫidē patriā exquirētes ad ip̄m reſpiciētes: aſſumptꝰ adſente ſurſuꝫ ferebat̉: ita ip̄m apl̓i adorauerūt. ita veit quō ip̄m viderūt euntē in celū. ip̄m igit̉ expectātes adentē adoramꝰ. hec dam̄. Quedā etiā ſigna ſūt ad ſignificandū ex ꝑte nr̄a in or̄one. ſicut īcuruato genuū: vbi on̄ditur vera hūiliatō ac reuerētia. Expāſio manuū: vbi on̄dit̉dn̄ice paſſiōis credulitas. ei exhibēda obediētia. Tūſicpectoris debita de pct̄is pnīa. Hec aūt oīa ſūt de or̄onis neceſſitate ꝙͣ ſūt de ꝯgruitate vt ſupra tactū ē. Patetiqr̄ ſolutō ad pͥmū. vertimꝰ nos ad oriētē. qꝛ credamꝰdeū tm̄ ibi habirare: ſꝫ ꝓpt̓ rōnes ſupͣdictas. Ad ſcd̓m dicēdū. multiloquiū ī or̄one ſimpl̓r rep̄hendit̉: ſꝫ ſcd̓m il modū gētes vtebāt̉. de hoc ſupra tactū ē. Multiloquium qn̄ fit in or̄one ꝓpt̓ ociū euitādū affectū inflāmādūlaudabile ē. ſi tn̄ fiat ad deū v̓bis inflectēdū. ſic̄ ꝯſueuit fieri ad hoīeꝫ ē laudabile: qꝛ illud oꝑtet. Pari dicēgenuflexiōe. qꝛ illa fit in ſignū hūilitatis reuerēiltū valet ad animū ardētiꝰ inflāmādū. Ad tercium ſil̓r ptꝫ rn̄ſio. qm̄ iſta ſigna corꝑalia: ſunt ad on̄den deū corporeū eſſe: ſꝫ magis ad ſignificādū ex ꝑte noſtra Ad vltimū pꝫ rn̄ſio ſil̓r: vertimꝰ nos magis ad hūclocū ꝙͣ ad illū. qꝛ credimꝰ magis hūc locū inhabitet deꝰꝙͣ illū: ſed ꝓpter ratōnes p̄tactas.Queſtō. xcv. cuiꝰ vis aniVeritur de oratōneuiꝰ vis aīe ſit. vtꝝ ſit vis ꝯcupiſcibilis? qſic videt̉. qꝛ. j. Theſſ. v. Sine int̓miſſiororate. dic Glo. bonū deſideriū or̄o ē. Seddeſideriū ẜm aug. ꝯcupiſcibilis ē: or̄oſſil̓r. Pret. ẜm aug. or̄o eſt piꝰ affectꝰ nrētis ī deū directꝰ. ſꝫpie affici ē ꝯcupiſcibilis. Pret. ẜm Ambro. Or̄o eſt cibꝰmētis p̄claraqꝫ alimonia ſuauitatis. ſꝫ refectō ſpūalis ēcupiſcibilis. Pret. videt̉ ſit iraſcibilis. Illiꝰ em̄ ē ꝓprieſatiſface̓ cuiꝰ ē pct̄m deteſtari. ſꝫ ē iraſcibilis: ⁊cͣ. Pre.orās petit mali amotōeꝫ. ſꝫ niſi qꝛ deteſtat̉ illd̓. ſꝫ ē irabilis: ⁊cͣ. Pret. actꝰ iſte vlciſcimur pct̄a ē ira zelūe iraſcibilis. ⁊cͣ. Itē videt̉ ſit rōnalis dam̄.Or̄o ē petitō decētiū a deo. Petitō aūt maxīe decētiū eſtratōnis: qꝛ illiꝰ ē pete cuiꝰ ē ſuos defectꝰ explicare. qd̓ eſt ſolius rōnis. Pret. dam̄. Or̄o ē aſcēſus intellectꝰ in deū. etſic vt priꝰ. Pret. aug. Or̄o ē inuiſibiliū inꝗſitō. inꝗrē aūtſoliꝰ eſt rōnis.ret. videt̉ ſit oīm. ꝯſtat em̄ ꝙͣtuꝫ adronalē iraſcibilē ꝯcupiſcibilē peccare ꝯtingit. Non dicoiraſcibilē ꝯcupiſcibilē peccare ꝯtīgit brutales: ſꝫ hūanas om̄i erit ſatiſface̓. Or̄o at̄ ē ſatiſfactoria.. Sꝫ ſitndereſis hoc videt̉ Ro. viij. Spūs poſtulat nobis gemitibꝰ inenarrabilibꝰ. Glo. exponit ſindereſis ſit ſpūsiſte: eiꝰ videt̉ or̄o. Ad dicēduꝫ. or̄o ꝓut hicgenerali intēdimꝰ. vel ē ad aliqd̓ deguſtādū: vel impetrādūvel exoluēdū. Si ſumit̉ pͥmo ꝓut ē ad guſtādū dulcedinem: in guſtu tali ſit modica delectato: ideo neceſſario acq̄rit̉ actꝰ affectiuꝰ ad ꝯiungēduꝫ: cognitiuꝰ ad app̄bendēdū. ẜm qd̓ dīc apl̓us. delectatō ē ꝯiunctō ꝯuenien.Xcv.tis ꝯueniēti ſenſu eiuſdē. itictꝰ or̄onis partim eſtcognitiuꝰ partim affectiuꝰ. qꝛ inchoat̉ in cognitōe in affectōne termīat̉ ꝯſumat̉: ideo neceſſaria eſt in rōnabilipp̄hendit ſūme delectabile: in ꝯcupiſcibili afficit̉ cirillud. Rurſus qꝛ nullꝰ afficit̉ circa aliqd̓ ꝓpter ſe niſi ſperet ſe ad illud ꝑuētuꝝ. ideo oꝑtet ſit etiā in iraſcibili. qꝛaīa erigit̉ qn̄qꝫ ſupra ſe. Unde ſine p̄iudicō dico or̄o eſtrōnalis iraſcibilis ꝯcupiſcibilis. fide ſpe caritate elicientibꝰ ip̄aꝫ. vt actuꝫ pͥncipalē: ſꝫ potiꝰ ad pͥncipales ꝯſequētē. Ulteriꝰ. ſi ſcd̓o ꝓut or̄o ē ad aliqd̓ impetrādum etiā iſto or̄o ſit aſcēſus intellectꝰ in deuꝫ ẜm dam̄. et abſolute. ſꝫ ꝓut a volūtate inclinat̉. oret ꝗs. niſi qꝛvult. poſtulat qd̓ vult. ideo neceſſe habet in intellectu pure ſpeculatiuo ſꝫ extēſo ſiue practico ꝯplectit̉ rōeꝫvolūtatē. Inchoat̉ igit̉ in cognitōe. qꝛ cognoſce̓ oꝑtet ꝓēorat̉ ad quē or̄o dirigat̉: ſed in affectōe ſiue deuotōe ꝑfcitur. Unde dīc Hugo de v̓tute orādi. de uotō ꝑficit or̄onem. Eſt or̄o aīe rōnalis defectꝰ on̄dentis. ſolū ſuos:ſed etiā aliaꝝ viriū diſcernētis. ſolū modo debē ad poſtulandū releuatōeꝫ ſuoꝝ defectuū: ſꝫ etiā aliaꝝ. Eſt vlterius volūtatis ꝙͣtuꝫ ad potentiā amādi. iraſcibilis ꝙͣtuꝫad potentiā deteſtādi. vtrūqꝫ em̄ inuenimꝰ in or̄one.eam intēdit aſſequi aliqd̓ bonū qd̓ affectat: ip̄aꝫmalū amouēdū deteſtat̉ qd̓cūqꝫ ſit illud malū. pͥmū ē concupiſcibilis. ſcd̓m iraſcibilis. Patet igit̉ or̄o in omnibꝰviribꝰ iſto inuenit̉. Sed tercio ꝓut ē ſatiſfacere depct̄is: qꝛ inſurge̓ in vindictā pct̄oꝝ ꝓprie ē iraſcibilis. ethoc eſt zelū. ſolū in alio ſed etiā in ſeip̄o. Et hoc ſatiſfaciendo de ꝯmiſſis. ideo iſta via or̄o inꝙͣtuꝫ ſatiſfactoriaeſt: habet eſſe ꝓprie in ip̄a iraſcibili. Et ſi obijciat̉ ſic̄ ſupͣobiectū ē. oīm viriū ſit delinq̄re. oīm ē ſatiſface̓. Dicendū licet or̄onis ſit ſatiſfacere pct̄is oīm: oꝑtꝫ tn̄ in omnibꝰ radicet̉. qꝛ ſatiſfactō iſta eſt or̄onis ſatiſfactorie vt informātis oēs vires ſꝫ deteſtātis vicia in ſe īalijs: bn̄ eſt ſoliꝰ iraſcibilis. quēadmodū appete̓ ſibi bonūalijs ſoliꝰ eſt ꝯcupiſcibilis: diſcerne p̄uidere ſibi alijsſolius ratōnalis. ſed ſi eſſet ip̄ius vt informātis oēs virespct̄a expellēdo. qꝛ qd̓libet pct̄m expellit̉ ꝯtrariā ſibi virtutem. ita neceſſario oꝑtet circa idem obiectū ſit pct̄m virtꝰ illud expellēs: bn̄ habet veritatem. Ad illud qd̓obijcit̉ de or̄one ſit in ſindereſi. dicēdū ſindereſim orare gemitibꝰ eſt ſindereſis vt eliciētis. ſꝫ potiꝰ imperantis ſiue malo remurmurātis. Aliter ſolet circa iſtā parteꝫvltimā rn̄deri. or̄o ꝓut ſatiſfactoria ē oīm viriū ē qꝛ or̄oꝓut ē ſatiſfactoria duo debꝫ habe̓ in ſe. ē penalitatis:eſt gaudij. vt ſit etiā gaudiuꝫ de ip̄a penalitate. vtroqꝫ ē rōnalis iraſcibilis ꝯcupiſcibilis. qꝛ iſte vires p̄n̄tꝯſiderari dupl̓r. vel ẜm ꝯuertūt̉ ad illud qd̓ ſuperius ēſcꝫ deū: vel inferiꝰ ſcꝫ carnem vel ſenſualitatē. primo modoeſt in eis etiam gaudiū de ip̄o dolore. ſcd̓o īnodo eſt in eispenalitas afflictio.Queſtio. xcvj. de efficaciaorationis.Equitur de efficacia or̄onis. Primo q̄rit̉ vtruꝫ efficax ſitex puris naturalibꝰ. ſiue ex gr̄a gratiſdata: ſiue gratūfaciēte. Scd̓o vtꝝ or̄o rationabilis ſit efficax ad impetrādū. Tercio q̄rit̉ de ꝯditōnibꝰ quibꝰ efficit̉ efficax ad impetrādum.Quarto q̄rit̉ de efficacia or̄onis ad ſatiſfaciendū. Quintoquerit̉ de efficacia or̄onis pauli.Nlembrū primūUerit̉. ſi or̄o ſit efficax ex puris nat̉alibꝰ.vl̓ ex gra gͣtiſdata. ſiue gͣtūfaciēte. ſic: videtur. puris nat̉alibꝰ poſſumꝰ venire adſnr̄e miſerie cognitōeꝫ diuīe clemētie. Sꝫ vt dīc Hug. deorādo deo. his duabꝰ alijs mēs ad orādū ſubleuat̉. ex puris nat̉alibꝰ orare poſſumꝰ. vt vr̄. Pre. deꝰ ē magis ītimꝰOCCI