Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiolet vt immūde corꝑaliū reꝝ ſpēs quas didicimꝰ nr̄is mentibꝰ apponant̉. et nolētes eas cogitemꝰ qͣs quāto qꝛ ab eisaciē mentis auerte̓ nitunt̉: tāto ſe ille magis aīo ingeruntobſceniſqꝫ in nob̓ motibꝰ obrepunt. ſꝫ fit hoc conditionemortali quam meruit primus in penam pct̄i. igiturcogitamꝰ etiā in or̄one qd̓ noluimꝰ: hoc fit ꝯditōne motali ī penā pct̄i. ſi illd̓ nos redde̓t ſine fructu: vix eēt or̄ofructuoſa. ſꝫ hoc eſt falſum. vt priꝰ. Contra. ẜm dam̄.or̄o ē aſcēſus intellectꝰ ad deū. eſt igit̉ eſſentiale or̄oi aſcēſus intellectꝰ. ſꝫ videt̉ poſſibile intellectꝰ ad deū niſi ītelligēdo. dīc aſcendat: qꝛ intellectū aſcende̓ ē aliudniſi plꝰ et plus intellige̓ vt videt̉. Pre. ſuꝑ illd̓ pͣs. pſallite ſapient. glo. dīc. nemo ſapiēs facit qd̓ intelligit. ẜmglo. pſallendo ſiue orando ſꝑ eiꝰ qd̓ dicit̉ dꝫ ad eſſe intelletus. Pre. ceſariꝰ ep̄s. oīs frēs qd̓ tꝑe or̄onis aduertet. qͣſi deū adorare videt̉. ſi em̄ foꝝ cogitat foꝝ adorat. vel ydolatra ē: vel oꝑtet cogitet ſolum deum qn̄ orat. Pre. bern̄. oro ore. ſi mentē vaganteꝫ foris hēam: fructuor̄ois pͥuor. Itē yſid̓. de ſūmo bono. li. iij. ca. vij. longe adeo ē animꝰ: in oratōne cogitatōibꝰ ſcl̓i fuerit occupatꝰ.tūc veracit̉ oramꝰ: qn̄ aliūde cogitamꝰ. igit̉ ẜm ip̄mmateria veritatē or̄onis vtilitatē ꝑdere pōt: eſt aliūdecogitare. Rn̄. ſine p̄iudicio. oratōeꝫ hr̄e efficaciā ſineintellectu eiꝰ qd̓ dr̄ duobꝰ modis pōt intelligi. qꝛ in oratōeduo ſunt .ſ. or̄onis actꝰ: illud qd̓ petit̉ ſiue orat̉. qn̄ ergoquerit̉. Utrū tenemur intellige̓ qd̓ oramꝰ. dd̓m de actuſemꝑ eſt veꝝ. de eo aūt qd̓ petit̉ non oportet niſi in magislr̄atis ꝓuectis. nec iſti etiā tenent̉ hr̄e intellectū or̄onisi. actu intelligāt qd̓ oratio dīc: tn̄ iuxͣ qd̓ pōt hūana infirmitas dꝫ eſſe: vt ꝗlibet ꝯuertat̉ ad or̄onis intellectum.Sꝫ de actu or̄onis bn̄ verū eſt. om̄s dn̄t intellige̓ actuꝫor̄onis .i. qd̓ orant aduerte̓. Quare aūt or̄oni ſꝑ ēiunctꝰ intellectꝰ pōt duplex aſſignari. Una ex ꝑte infirmoꝝ cauſa ē: cogitationū mūdanaꝝ importunitas. ſic̄ diſummo bono. li. iij. c. xxv. plerūqꝫ fieri ſolet ⁊cͣ.me tꝑe oratōis ērimit̉. Ex ꝑte ꝑfectoꝝ eſt cauſa in deū mētis exceſſu.ẜm Hug. de virtute orādi. or̄oeſt ⁊cͣ. Prima igit̉ctu. et ſi non toto: tn̄ tanto ꝓutdicit yſido. demens an̄ oratōeꝫ ⁊cͣ. ncc̄iocd̓a aūt eſt fructusndi. genꝰ ē apud deūguloſi dicūt̉ꝯuertit ſepecuniaꝫſuā. et hꝫ illapal̓r ad pecuīaꝫſe ꝯuertit. et dicere aucͣtasꝯi aūt ex ſurcipal̓r illud fiat: eſtita. hoc vltimnibꝰ inuerAd qͣrtū dd̓m. bern̄. vult dice̓ total̓r priuet̉ or̄onis fructu: niſi mens itais vaget̉ nec actum orandi.nec ſnīaꝫ or̄onis:ō eſt or̄o vtentis rōne.ſꝫ qͣſi exn̄tis oīno ſine vſurtus oīno infructuoſus reputat̉. Ad vlnduꝫ. Si quereret̉ vn̄talis oratio hꝫ efficaciāi a v̓tute verbi debita intentōne informati. verba em̄ de p̄catoria efficaciā habentmaxime qn̄ ſunt recta intentēArticulus ſextusOnſequēter querit̉. vtrū magis inſiſtendū ſitor̄oni mentali ꝙͣ vocali .i. iſtarū ſit vtilior.mentalis: videt̉ ſic. Greg. veraciter orare ē amaros in copunctōe gemitꝰ ꝯpoſita v̓ba reſonare. ſꝫ penes illud.XC.penes qd̓ reſidet or̄or vtilitas ē magis inſiſtē: vtilior ē mētalis or̄calis. Pre. or̄o fac̄ hoīeꝫtende̓ ſurſuꝫ ſit piꝰ affectꝰ in deū directꝰ. ẜm Aꝙͣdiu eſt ſollicita de hisxorſuꝫ ſūſic eſt aūtita eſt circa illud.videt̉ vocalisit ne ſurſum afferat̉.talis or̄o magisīeffert ſurſum. ſed talis eſt magiultū loꝗ̄ ſicut ethnivtilis.Pre. math̓. vrātes noliteci faciūt. ſꝫ ſi vocalis or̄o vtilior eſſet ꝙͣ mentalis. parūeſſet loq̄ndū. īmo multū: ⁊cͣ. Pre. aug. ad ꝓbaꝫ de orādo deo loquens de or̄one dicit ſic. hoc negociuꝫ plꝰ gemitibus ꝙͣ verb̓agit̉. plus fletu ꝙͣ affatu. qͣre vtilior vr̄ mentalis. Pre. Amb̓. li. de ſacr̄is. qn̄ oras noli ſermōe clamare ſꝫ ſurſum roga. incipias vociferare. putas al̓r niſi clamantē audire poſſit: ita vt priꝰ. Pre. yſid̓. de ſum.bo. ē cordis labioꝝ or̄o. deꝰ dep̄cantis v̓ba attēdit: ſꝫ orātis cor aſpicit. Itē aug. de eccl̓iaſticis dogͣtibusnullū credimꝰ ad ſalutē. niſi deo inuitāte venire. nll̓m inuitatū ſalutē niſi deo auxiliāte oꝑari: nll̓m niſi orātē dīnuꝫauxiliū ꝓmereri. ſꝫ ſine or̄oe vocali pōt ꝗs ꝓmereri dīnuꝫauxiliū vt in multis pꝫ: in v̓bo ꝓpoſito intendit̉ de or̄oemētali: illa vtilior. Itē aug. ad ꝓbā de orādo deo. ml̓ loꝗ orādo. eſt nccͣiam ſuꝑfluis age verb̓. igit̉ in nullovel in modico vtilis videt̉ vocalis or̄o: qͦre vtilior ē mētal̓ Pre. in eodē Aug. ml̓tū p̄cari ē ad deū p̄camur diuturna pia cordis affectōe excitatōe pulſare. plerūqꝫnegociū plus gemitibꝰ ꝙͣ ẜmonibꝰ agit̉. ſꝫ ſi plꝰ: videt̉ efficaciꝰ. Pre. Mat. vij. pōt arbor mala. ſuꝑ illud dicit amb̓. affectꝰ oꝑi nomē imponit. opꝰ iudicari hꝫ exaffectu. hoc eſt hꝫ efficaciā ex affectu. igitur orato ſit affectus: totam ſuā efficaciā trahit ex affectu miſcd̓ie. igiturex exteriori voce vel ẜmone. Pre. magis ꝯiūcte ſunt visgnitiua affectina: ꝙͣ affectiua interp̄tatiua. eſt pla.ſꝫ actꝰ cognitiue intēſus actū īpedit affectiue: multofortiꝰ actꝰ interp̄tatiue. nunꝙͣ tantā efficaciā vt vr̄ hēbitor̄o in voce in mente. Contͣ. doctoris ſapiētiſſimi ēſolū bona ſꝫ vtiliora edocere. ſꝫ dn̄s ſapiētiſſimꝰ ē moduorandi dedit vocalē non mentalē: vtilior ē or̄o vocalis ꝙͣmētalis. Pre. math̓. vj. ſuꝑ illd̓. Pater nr̄. dīc glo. nll̓amagis ſpiritalis or̄o ē.quā illa ex ore filij ē veritaslla fuit voilis: vocalis or̄o eſt ſpiritalior vtilior. Pr̄o ē vtilior in magis dei volūtas adimpletur iuſeruat̉. hoc aūt potiꝰ fit in or̄one vocali ꝙͣ merbatō mīoristh̓. vj. ſuꝑ illud orantes atnerari vt bonitastatꝰ iuſtiapud ſubditos.oc planum eſt.p̄dicatlus meret̉ rōnine v̓bi. igit̉ a ſil̓i dicit̉. qorans or̄onbeat boni exempli ꝙͣ orās oratōmētali tn̄ie meriti or̄o vocalis ꝙͣ mētal̓.Pre. obſeꝗ deo ē bonū. magis obſeꝗ ēigit̉ ⁊cͣ. vteꝗ corde ore maigis eſt obſequi ꝙͣ cor fiat rōne vocali. ſcd̓m mentali: videt̉ior ſit oro vocalis ꝙͣ mentalis. Pre. penitētijs qͦtini or̄ones vocales mētales. hmōi autēdie videnullalet̉ eſſe: niſi qꝛ ſunt vtiliores vel etiā meliores.eg. ꝓbatio dilectonis exhibitio eſt oꝑis. Pre. vtvbi maior ē exhibito oꝑis: maior ꝓbatō ē dilectōnis. ſꝫ inocali maior ē exhibitō oꝑis: maior ꝓbatio dileo efficacior in dilecto maior. Pre. or̄omētalisyͣtuꝫ ad deū. ē planū: or̄o vocal̓ ſuꝑaddat: alit̓ fruſtra a ſaluatore traderet̉. Addit aliꝗd īmerito reſpectu or̄ois mētalis: ſupͣerogatōis. ſꝫ qd̓ ē ſupͣerogatōnis meliꝰ ē ꝙͣ neceſſitatis. ⁊cͣ. Pre. ceſſare peitus ab or̄oe vocali maioris ē trāſgreſſiōis ꝙͣ ceſſare a mētali. planū ē ī illis ad orādū ad canonicas horas ꝑſoluendū ex officio obligant̉. Sꝫ ſi oppoſitū eſt cauſa oppoſiti ẜm ph̓m: ꝓpoſitū ꝓpoſiti. ſeꝗtur vt videt̉. ſi ceſſarea vocali pct̄ꝫ ē grauiꝰ: vocalit̓ orare ē vtiliꝰ Rn̄. adpōt dici or̄o vocalis ordinat̉ ad mētaleꝫ ecōuerſo.