Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioxei li. x. ca. iiij. Sacrificamꝰ deo hoſtiā hūilitatis laudisin ara cordis igne feruide caritatis. ſequit̉. hic ē dei cultus. hec vera religio. hec recta pietas. hic plane habet̉cultura interior nihil aliud ē ꝙͣ or̄o. ſi cultura int̓ior nihilaliud ē ꝙͣ or̄o: idē eſt or̄o qd̓ caritas vt videt̉. Pret. caritas nihil videt̉ aliud eſſe ꝙͣ amor ſiue deſiderium boni.idem eſt or̄o vt ex dictis ptꝫ. ⁊cͣ. hoc idē habet̉ ab aug. dicente or̄o eſt deſideriū caritas. Itē nihil aliud ē caritas ꝙͣ volūtas boni. or̄o aūt nihil eſt aliud ꝙͣ boni adipip̄ſſio. ſi aliqn̄ ſit amouēdi mali hoc eſt ꝓpter illd̓ſcendi exordinatū. ſꝫ volūtas alicuiꝰ exp̄ſſio eiꝰ eiuſdemſunt v̓tutis: or̄o eſt actꝰ caritatis vel eadem virtꝰ qd̓ caritas. Pret. illa v̓tꝰ theologica dr̄ ſolū habet deuꝫ inrōne finis: ſꝫ obiecti. or̄o eſt hmōi. Pret. illa v̓tꝰ theologica dr̄ habet ſuꝑfluū in aſcēſu. v̓tus em̄ oīs cardinalisqꝛ in medio ꝯſiſtit: ſuꝑfluū habet in aſcenſu diminutū indeſcēſu. quoꝝ neutꝝ ꝑticipat v̓tutis theologice rōeꝫ. ſꝫ or̄oeſt hmōi. qm̄ quo plꝰ plꝰ aīa in or̄one eleuat̉: or̄o melior purior ꝯprobat̉. Pret. or̄o ꝑtinet ad impletōeꝫ pͥmi p̄cepti vbi p̄cipit̉ de vno deo adorādo colēdo. ſꝫ p̄cepta pͥmeabule theologicis v̓tutibꝰ adimplēt̉: qꝛ p̄muꝫ fidē. ſcd̓mſpem. terciū caritatē: or̄o adimplet̉ v̓tutibꝰ theologiis. ſed actꝰ habitū a quo elicit̉ implet: or̄o eſt actꝰ virtutis theologice. Cōtra. oīs actꝰ virtutis theologice trāſitin deū vt obiectū. ſꝫ orare trāſit in deū vt obiectū ſꝫ potius in aliquid a deo obtin Pret. oīs ſatiſfactio ꝑtinet ad v̓tutē cardinalē. or̄o ē hmōi. Pret. or̄one ſanāt̉ peſtes mētis. ſꝫ peſtis mētis ē ſuꝑbia. or̄one ſanat̉ ſuꝑbia. ſꝫꝯtraria ꝯtrarijs ſanāt̉ ſeu curant̉ ẜm Greg. ē ꝯtraria ſuperbie. ſꝫ ꝯtrariat̉ ſuꝑbie niſi hlitas: or̄o ē hūilitasvel actꝰ hūilitatis. ita actꝰ v̓tutis cardīalis. Pre. orare eſt crede̓ nec ſꝑare nec diligere. ſūt plures actꝰ theologice: vt prius. Pret. ꝯtingit orare ſuꝑflue diminute. debito cuꝫ debitis circūſtantijs. ſcꝫ qd̓ quō vel qn̄.Unde mater filioꝝ zebedei filijs ſuis petēt: dn̄s reſpōdit. neſcitis qd̓ petatis. Sed oīs virtꝰ circa quā ꝯtingitſuꝑfluū. neceſſario ē cardinalis. ita vt priꝰ. Rn̄. circahāc queſtionē diuerſi diuerſa ſentiūt. Quidā em̄ dicuntor̄o ē v̓tutis cardīalis ſpecies iuſticie. Et eoꝝ eſt ſicut in habitudine ſuꝑioris ad inferiꝰ: ita vna virtꝰ que ē volūtatis implēdi p̄ceptū. qꝛ p̄ceptū eſt. iſta ē obediētia queeſt in gene̓ v̓tutis cardīalis. ſic in ordīe inferioris ad ſuperius eſt or̄o que expͥmitlūtatē boni impetrādi vel maliamouēdi bn̄ficio ſuꝑioris. pari rōne poni debet ī genere v̓tutisardīalis. ſꝫ iſta ē minꝰ ſufficies. ſil̓e ꝓpoſituꝫ ꝯuenit: qꝛ or̄o impetrat debitū ſic̄ obediētia. Pre.in obediētia attendit̉ ſolūmodo deꝰ cui obediēduꝫ. ſꝫſcꝫ p̄latus qui ē loco dei. ideo neceſſario obediētia reſpicit actū exteriorē. ideo verſat̉ circa actōeꝫ ē v̓tus cardinalis. Pret. qꝛ actionē illā attendit ſub rōne debiti: ideo ēiuſticie ſpecialis. hec aūt attendūt̉ in or̄one. intendoor̄one mētali que indebitū importat de ſui rōne dico. neqꝫactū exteriorē reqͥrit. Pret. deū tm̄ habet in fine finis ſꝫobiecti. qꝛ ꝯtingit exceſſuꝫ in or̄one: habet ſub v̓tute cardinali ꝯprehēdi. Aliter aūt dicūt aliqui ſcꝫ or̄oeſt actꝰ pietatis. quīe pietas ſi aliqn̄ ꝯplectat̉ fidē ſpemrant̉ actus ꝓprij illaꝝ: videbit̉ bn̄ ip̄acaritate. tn̄ ſi ꝯſidealiqua illaꝝ eſt ſꝫ plus illis. nec actus eiꝰ illaꝝ ſed poſtillos. Unde quēadmoduꝫ dicūt latria radicat̉ in his tribꝰvirtutibꝰ: tn̄ vltra illas eſt. habet actus exteriores vltraillarū actus. ſicut exhibitōeꝫ ſacrificij in altari: adoratōeꝫgenuflectionem hmoi. Unde ſi quereret̉ cuiꝰ virtutis ſitactus adoratio: ꝯſtat eſt ꝓprie actus fidei nec ſpei neccaritatis: ſed pietatis ſiue latrie que habet illas tres primas. Sed dicūt ab illa pietate ſolum egrediunt̉ illiexteriores. ſed etiā interior que ē or̄o: que poſt ꝯſideratōeꝫdefectuū noſtroꝝ potētie diuine que pōt ſubuenire: ſapientie que nouit. bonitatis que vult: orat vt ſuppleat defectus noſtros. antecedūt ille tres virtutes eaꝝ actꝰ or̄one ad hoc vt ſit meritoriā efficax. Et ita ſit: ꝯfirmantverba Hugo. de orando deo qui dicit. ſe homo ad deuꝫ.lxxxviij.ꝯuerteret deuotionē: niſi crederet ſe ab eo ſaluari poſſe. ſꝑaret miſereri velle. poſtremo niſi euꝫ plus. vt ſupratactū eſt. Sed adhuc hec rn̄ſio eſt minꝰ ſufficiens. qꝛ de pietate cuiꝰ actus eſt or̄o ſicut dicūt. adhuc eſt queſtio vtꝝ ſitcardinalis vel theologica. cardinalis: quia ꝓprie reſpicit intentū vt obiectū. Pret. circa ip̄am ꝯtingit eſſe exceſſum. vn̄ tranſcēdit ꝯditōes v̓tutis cardīalis. Pret. ſi eſttheologica eſt ꝯſequēs ad fidē ſpem caritatē. qͣtuor ſūtvirtutes theologice. qd̓ directe eſt ꝯtra ſanctos. Propterhoc videt̉ aliter dicendū. pōt em̄ dici or̄o ē actus ſpecialis. tn̄ eſt actꝰ virtutis ſpecialis:quia eſt actꝰ fidei ſpei caritatis. que ſimul ꝯcurrūt ad eliciendū iſtum actum.a fide em̄ incipit: in caritate terminat̉. ꝓut dicit aug. adꝓbam de orando deo. tanto illud qd̓ valde magnū eſt (qd̓oculus vidit. quia eſt color. nec auris audiuit qꝛeſt ſonus. nec in cor homīs aſcēdit qꝛ cor homīs illud debꝫaſcendere) ſumemꝰ capaciꝰ:uāto illud eſt fideliꝰ: credimꝰ ſperamꝰ firmiꝰ: deſideramꝰ ardentius.In ip̄a em̄ fideſpe caritate cōtinuato deſiderio ſemꝑ oramꝰ. hec ille. Exhis patet oratō ſit harum triū: ꝯſequens ad actus earuꝫprincipalis. ꝯcedenduꝫ eſt ergo oratō ſit actus virtutistheologice: ſed vnius ſed triuꝫ. Si querat̉ cum fidei ſittendere in ſūmā veritatē. ſpei in ſūmā maieſtatē. caritatisin ſūmā bonitatē. oratō īillū hoꝝ ſit: quō actus erit iſtarum virtutū. Pret. qn̄ erit ſpecialis elicit̉ in his virtutibus ꝯcurrentibꝰ in vnū. Dicendū orare eſt actꝰ principalis ſed ſecūdarius iſtaꝝ virtutū. ideo eſt aliquisp̄dictaꝝ ſed illos ſubſequēs. qꝛ pluralitatē actuū principalium ſequit̉ plurificatio habituū actū ꝯſequentiū. ideoor̄o pōt ab his tribꝰ virtutibꝰ elici. tamē manebit ſpecialis actus. Ad illud qd̓ obijcit̉. or̄o tranſit in deumvt in obiectū ⁊cͣ. Dicendū hoc eſt verū. qꝛ ẜm Hug.obiectū or̄onis eſt ſūme potens. ſūme ſapiēs. ſūme bonumneqꝫ em̄ (ſicut dicit) homo deuotionē ſe ꝯuerteret ad deūniſi crederet ſe ab eo ſaluari poſſe ⁊cͣ. vt ſupra. Aliquid at̄impetrandū eſt bene in or̄one quodāmodo obiectum. ſedhoc eſt primo ſed ſcd̓o. illud minuit virtutis theologice ratōeꝫ. qd̓ manifeſte apparet in caritate fide ꝓfundius intuenti. ſed illud videt̉ illud ſoluere ſufficienter:qꝛ noſtri defectꝰ maxime vident̉ nos mouere ad orandū. etomne illud qd̓ tenet principalit̓ ratōeꝫ mouētis obiecti.ergo or̄o aliud videt̉ habere obiecto. Dicendū adhucẜm Hugo. in pͥncipio de orādo deo. licet duo ſint moueant hominē ad orandū ꝓpria miſeria diuina miſericordia: vnde dicit quo ſtudio quo affectu orādū ſit deꝰ: ex noſtra miſeria eiꝰ ſimul miſcd̓ia ꝯſiderare poſſumꝰ. miſericordia diuina tenet in his duobꝰ pͥncipatū. ſe habet inratōe pͥncipalit̓ mouētis. ſiue vt meliꝰ dicit̉ in ratōe mouētis. miſeria aūt ꝓpria in or̄one excitantis. vnde adhuc addit Hug. quid em̄ hoīem ad orandi ſtudiū efficaciꝰ excitaret ꝙͣ miſeria calamitas tantoꝝ maloꝝ quibꝰ addictusp̄mit̉. Et quid iocūdius ad effectū orādi trahēt ꝙͣ miſericordia ꝯditoris quā inter mala ſua totiens experit̉. hec hugo. Illud aūt qd̓ ſolū eſt excitās obiecti ꝓprie tenet rationē. Aliter pōt dici ſed ſatis in idem redit. obiectū alicuiꝰ habet determiari duplicit̓. aut coīter: aut ꝓprie. ſiueſe accidēs. Illud em̄ dicit̉ obiectū ꝯmū hoc ē ẜm ꝯmunem acceptōeꝫ obiectū accidēs: qd̓ habet ratōeꝫ materialis. Illud v̓o dicit̉ obiectū ꝓprie ſe: qd̓ hꝫ ratōeꝫtiui ẜm hāc viā in or̄one poſſumꝰ dicere miſeria releuanda alia impetrāda tenet materialē ratōeꝫ. Ip̄a aūt miſericordia diuina obiectū ꝓprie rōni. Ad illud qd̓ obijcit̉ ſatiſfactō ꝑtinet ad v̓tutē cardinaleꝫ ⁊cͣ. pōt dici reuera or̄o ẜm eſt ſatiſfactoria ē actꝰ v̓tutis cardinalis. virtutis ſpecialis. ſcꝫ iuſticie qd̓ infra pleniꝰ patebit. ſꝫ hacmateria intendit̉. Ad illud qd̓ obijcit̉. or̄one ſanātur peſtes mētis ⁊cͣ. pōt dici vt ſupra tactū eſt peſtes metis dicunt̉ pct̄a principalia vt ſuꝑbia ⁊cͣ. ſed potiꝰ reliquie pct̄oꝝ. vel pōt diciy ſunt occaſiōes materiales. vt ſupra tactū eſt. ꝯmūiſſime aiūt ſumit̉ ẜm illa ſanant̉ peſtesmētis. ꝓut peſtis pct̄a pͥncipalia dicūt̉. Unde ſuper illud