Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Et vt ſupra tactū ē. he diffinitōes ſicut etiā alie. non dicūteſſe ꝯplemētū diffiniti: ſꝫ potiꝰ eſſe relatū diminute. Exhis ptꝫ rn̄ſio ad primū. qꝛ deuotio dicit ꝯplemētū or̄onis. nec idem ſil̓r qd̓ ip̄a: ſed potiꝰ ip̄ius ꝯplementū. Adſcd̓m terciū dicendū eſt. dilatari ſimul ꝯſtringi. triſtari gaudere ꝓut ſunt in vna potētia ſꝫ diuerſis: bn̄eſt poſſibile vt ꝯtritio dolor ſint in ſenſualitate. dilatatio gaudiū in ratōe. ſicut eſt in ꝓpoſito. vlteriꝰ etiā eſſe invna vi ẜm qd̓ ꝯuertit ſe ſupra ſe non actu ſimplici ſed compoſito: nullū eſt incōueniēs. Un̄ aug. de iſta via dicebatiiij. ꝯfeſſio. fletus erat ſibi dulcis loquēs de amico mortuo. Ad aliud dicēdū. ſi ꝯpūctio ꝯſtringit deuotō dilatat tūc ſunt ꝯtraria ⁊cͣ. Dicendū hoc oportet. calorem̄ circa diuerſa ꝯgregat diſgregat. ꝯgregat em̄ homogenea. diſgregat eutrogenea. ſimiliter motꝰ in aliqua materia eſt cauſa caloris: in alia ē cauſa frigiditatis. Ad aliud dicendū. oratō ſit ꝯpunctō eſſentialiter: ſꝫ aſſociatiue. Greg. em̄ diffinit ibi oratōeꝫ inꝙͣtuꝫ eſt ſatiſfactoria. debet aſſignari ꝯpunctōni. Si obijcit̉ vt prius ꝯpūctōeſt ꝯtritio oratō eſt ſatiſfactio. Dicendū duplex ē ſatiſfactio. ſcꝫ exterior que fit oꝑa exteriora. hec ꝯtra contritionem diuidit̉ que intra eſt. Alia eſt exterior. ꝯtra hanc diuidit̉ ꝯtritio: īmo ip̄a compūctio vel contritio eſt ip̄aſatiſfactio interior. que tanta poſſet eſſe eſſet opꝰ ſatiſfactione exteriori. Ad aliud dicendū. et ſi pnīe virtutis ſit pct̄a deflere amaros gemitꝰ reſonare. aliter tameneſt eius ꝙͣ or̄onis: qꝛ ip̄ius eſt vt pct̄m deteſtantis vlciſcētis: orantis aūt vt veniā imploratis. Ad vltimum ſcꝫnihil motiuū tangit̉. Dicendū et ſi nihil tangit̉ in motiuum ex ꝑte illiꝰ qui orat̉ formaliter: tamen tangit̉ aliquidex ꝑte eius qui orat. ſcꝫ conſideratio ꝓprie offenſe dolore tale plurimū acceptat deus.Irticulus octauusOnſequēter q̄rit̉ de diffinitōne Bern̄. hac ſcꝫ.Or̄o ē homīs deo adherētis affectō. familiaris q̄dā pia allocutō ſtatio illumīate mētisad fruendū deo ꝙͣdiu licet. Si or̄o ē hoīs adherētis deoaffectio. ſi ille ſolꝰ adheret deo qui ē in caritate: illi ſolumqui ſunt in caritate. quod ptꝫ eſſe falſum. ſi diceret̉.ſenit exiſtentibꝰ in caritate ꝙͣtuꝫ eſt efficax. hoc ſil̓r patet falſum: vt ptꝫ de publicando obtinuit veniaꝫ meruit iuſtificari Luce.xviij. Itē qui adheret deo ē in caritate. qꝛ eſt vnꝰ ſpūsdeo.. Corin. vj. ſꝫ nullꝰ ſcit vtꝝ amore vel odio diggnus ſitEccͣs. ix. nullꝰ ſcit ſe adherere deo. ſꝫ a quo excluremouet̉ ꝯſequēs: an̄cedēs. Si nullꝰ ſcit ſe adherē deo adhere deo ſit ꝯſequēs ad orare: nullꝰ ſcit ſe orare. Itēfamiliaris pia allocutō ꝯuenit or̄oni. ſꝫ potiꝰ locutōniqꝛ vt habet̉ ab Iſid̓. de ſum. bo. li. iij. Cuꝫ legimꝰ: deus nobiſcum loquit̉. ergo ꝯuenit ꝓprie or̄oni: ergo non debetponi in eiꝰ diffinitōe. Itē videt̉ oratō debeat diffiniri hoc dicit̉ ſtatio illumīate mētis. qꝛ vt habet̉ a ph̓oille peccat qui diffinit illud qd̓ in quietē ē: illud qd̓ eſt inmotu ecōuerſo. igit̉ orare dicat actū ita motū: ſtatioaūt quietē: hoc illud diffinit̉. Pret. illumīatōtis ꝓprie ſit diſpoſitō intellectꝰ. ad fruendū aūt deo inflammatio affectꝰ requirat̉ ꝓprie. ꝓut dicit Aug. frui eſt amore inhere̓ rei ꝓpter ſe. male videt̉ dici ſtatō illumīate mētisad fruēdū. ſꝫ debuiſſet dixiſſe inflāmate mētis ad fruendū. Pret. obijcit̉ de vltimo qd̓ eſt ad fruendū ꝙͣdiu licet. finiti ad infinitū eſt diſtantia infinita. vbi aūt diſtantia infinita: ibi vnū ad alterū attingit. ſꝫ deus infinitꝰ: creaturaoīs finita. creaturā ad deū attingere ē impoſſibile. Sedfrui eſt adherētiā ꝯtractū quēdā. frui deo creatura ēimpoſſibile vt videt̉. mens illumīata ſi ſtet ad fruendūdeo: frui tn̄ licet vt videt̉. Rn̄ſio. dicendū hec diffinitio eſt or̄onis ꝓut reſpicit ſtatū orantis. ſolū vt eſt iuſticie: ſꝫ vt ē iuſticie ꝯſūmate vt ſupra tactū eſt. Et qꝛ ſtatusiuſticie ꝯſūmate in ſubiecto ſuo ponit gr̄e influentiā affluens aūt gr̄a reddat animā ad ꝯtemplandū expeditam adfruendū idoneā: ideo tria dicūt̉ in diffinitōne ſupradicta. or̄o eſt homīs deo adherētis affectio: ecce pͥmū. familiaris q̄dā pia allocutō: ecce ſcd̓m. ſtatio illumīatetis ad fruēdū deo ꝙͣdiu licꝫ: ecce terciū. Ex pꝫ rn̄ſio adpͥmū. qꝛ ſi multi orāt ſunt ī caritate: nullꝰ tn̄ exiſtēs īſtatu iuſticie ꝯſūmate orat niſi adherēdo deo caritatem.Iuſticia em̄ cōſūmata vt tactū eſt ponit in ſubiecto ſuo affluentiā gr̄e. Ad ſcd̓m dicit̉. nullꝰ ſcit certitudinali ſcientia ſe eſſe in gr̄a. ſiue deo adhere̓: conice̓ tn̄ bn̄ pōt quadam p̄ſumptōe vehemēti ſe deo gratū acceptū. hoc habetur a Bern̄. qui ponit qͣtuor ſigna quibꝰ pōt conici vehementi p̄ſumptōe aliquē eſſe in gr̄a gratūfaciēte. dīc em̄ ſic.Data ſūt ſigna quedā indicia manifeſta ſaluti. vt indubitabile ſit de numero electoꝝ in ea ſigna ꝑmanſerinUnū ſignū ē deuote audire verbū dei. Et hoc ſignū ſūptuꝫeſt ex Ioh̓ .viij. qui ex deo ē verba dei audit. vn̄ dicit. porrointer ea fiducia p̄ſtant miſcd̓iaꝫ ſpei vnū eſt illud maximum verbū dei. qui ex deo eſt verba dei audit. Alia tria ſigna ſūt oꝑa vite agere: ꝯtinere a pct̄is: flere ꝯmiſſa. hectria ſunt ab illa auctoritate. j. Ioh̓. v. Tres ſunt teſtimonium dāt in terra. ſpūs. aqua ſanguis. vnde dicit. fidelisſermo om̄i acceptōe dignꝰ: teſtimonia ſalutis ꝯmēdāt̉.Tres inquit ſūt teſtimoniū dāt in t̓ra. ſpūs. aqua ſanguis. ꝗs em̄ eſt habet teſtimoniuꝫ effuſi ſaguīs xp̄i: niſiqui ꝯtinet a pct̄is. Habet aqua teſtimoniū laborat ī gemitu ſuo lauās ſingulas noctes lectū ſuū. ſane ſct̄m ſuꝑueniſſe ſpm̄ certiſſime noua ꝯuerſatio teſtat̉. iam vt breuit̓a ſanguīe aqua. ſpū habēs teſtimoniū: ſi ꝯtines a pct̄is:ſi dignos agis pnīe fructus: ſi facis opera vite. hec Bern̄.Pret. illd̓ argumētū valet. ſecludit̉ ab iſto certitudo adherēdi deo: orādi. īmo eſt hic fallacia ꝯſequētis. licꝫ em̄adherē deo ex caritate ſit in plus ꝙͣ orare. ꝓut orare ē actuexiſtens in ſtatu iuſticie ꝯfūmate: nihilominꝰ orare ſimpliciter ē in plus ꝙͣ adhere̓ deo ex caritate. Ad illud quodobijcit̉ Iſid̓. in lectōe deꝰ loquit̉ nobiſcū. Dicendū ſicut habet̉ a ph̓o. in diffinitōibꝰ ꝑtes ſunt in plus: totuꝫ eſtin equo. vn̄ eſt momētis in lectōe in oratōe deus loquat̉ nobiſcū. ꝑtes em̄ diffinitōis de neceſſitate ꝓprieid eſt ꝯuertibiles: ſed ip̄a tota. vel pōt dici vt dicunt aliqui ſic habet̉ ab Iſid̓. ibidem. nos loquimur deo lectōeꝫ.deꝰ loquit̉ nobiſcū or̄onē. vnde cum allocutō ſignat̉. exꝑte dei ex ꝑte nr̄a: in diffinitōe or̄onis ſignat actū ex ꝑtedei. Ad aliud dicēdū. diffinit̉ qd̓ eſt in motu illd̓qd̓ eſt inquiete. ſꝫ potiꝰ illud qd̓ ī motu. qꝛ p̄ciſe dicit̉ or̄o eſt ſtatio illumīate mētis: ſꝫ addit̉ ad fruendū deo.eſt mētis mote ſiue erecte ad fruendū. Pret. verbū ph̓i nonintelligit̉ de quacūqꝫ notificatōe: ſꝫ de diffinitōe ꝓprie ſumpta. vn̄ inſtātie que poſſent ratōnabiliter dari in illis: nonhabent locū in iſtis notificatōnibꝰ. Ad aliud dicendūnotificatō eſt or̄onis vt or̄o ꝯuenit cuicūqꝫ: ſꝫ potiꝰ vtuenit homī deo gr̄am adherēti. que reddit ip̄m ad contemplādū expeditū ad fruēdū idoneū. ideo qn̄ dicit̉or̄o eſt homīs deo adherentis affectō familiaris quedāpia allocutō. ſubinfert̉ ſtatio mentis: mens ſicut allocutione diuīa reddit̉ illuſtrata: ita ex adherētia inflāmataeſt. iſta duo ꝑfecte ſufficiūt ad fruendū. Ad vltimū dicēdum. ẜm priſtianū ſunt quedaꝫ verba licet ẜm vocemactiua ſūt: ſignificatōe tn̄ ſūt paſſiua. vt hoc verbuꝫ video.videre em̄ eſt agere ſꝫ reciꝑe. licet igit̉ finitū non ſit agre in infinitū. nec attingere ad illud in agendo: poteſt tn̄ illud reciꝑe. ſic pōt creatura delectabilit̓ videre deū ab ip̄orecipiēdo in ip̄m agēdo. Sic em̄ dicit̉ in pͣs. Nec ē quiſe abſcōdat a calore eiꝰ. iſto pōt creatura frui creatore. ſed qꝛ iſtud eſt niſi quātuꝫ dat dn̄s qꝛ dat. vlteriꝰẜm creatura ſe diſponit: ideo ꝯuenienter dicit̉ ad fruendum ꝙͣdiu licet in diffinitōe ſupradicta.Ayticulus nonusOnſequēter q̄rit̉ de diffinitōne Hugo. ſcꝫ hac.¶fide ſpe caritate ſubnixa. Sic ratō cōue-Or̄o eſt ꝯuerſio in deū. piū humilē affectuꝫ