tenet̉ reſtitutōeꝫ. nec hꝫ aliquid iuſte poſſeſſum vnd̓ poſſꝫilla reſtituere. niſi forte cuꝫ ꝑiculo liberoꝝ eius ⁊ vxoris⁊ forte ꝓprie ꝑſone. ꝯſtat ꝙ magis eſt ꝯſonum iuri diuinoꝙ differat̉ reſtitutio vſqꝫ ad pinguioreꝫ fortunā: ꝙͣ ꝙ ſtatīfiat in ꝑiculū oīm p̄dictoꝝ.gͦ in caſu hmōi reſtitutio recipit dilatōnis diſpenſatōnemi. ¶ Item licet in caſu differreſolutōeꝫ creditoꝝ inuito creditore. vt ſi debitor impotensſit ad ſolutōeꝫ: ſil̓iter videt̉ ꝙ licet differre reſtitutōeꝫ raptoꝝ in caſu ꝯſimili. ¶ Item neceſſitas extrema facit oīacoīa. ſꝫ ille qui nō hꝫ vn̄ viuat familia ſua ē in extrema neceſſitate: gͦ in hoc caſu iniuſte efficit̉ poſſeſſum ſunꝫ. In hͦgͦ caſu pōt differre reſtitutōeꝫ. ¶ Iteꝫ confeſſio exterior etſatiſfactio exterior licite differt̉. et tn̄ iſta debent̉ deo. p̄latus em̄ qui audit ꝯfeſſionem loco dei eſt ⁊ loco dei iniugitpnīam ſeu ſatiſfactōneꝫ. ſed non minꝰ tenemur deo ꝙͣ tenemur ꝓximo: gͦ licite in aliqͦ caſu differt̉ reſtitutō q̄ facienda eſt ꝓximo. ¶ Item Deut. xxiij. Ingreſſus vineā ꝓximitui comede buas qͣntū tibi placuerit. foras aūt ne efferastecū. gͦ ſi ẜm legem licitū erat comedere vuas ꝓximi et inuito ꝓximo: licitū ergo erat acciꝑe rē alienā inuito dn̄o: etita vt priꝰ. Iteꝫ ſuꝑ illud Yſai. lviij. om̄es debitores vr̄osrepetitis. dīc Hiero. q repetit nō habentē: dn̄o facit violētiam. ſed pct̄m eſt dn̄o facere violentiā: gͦ peccatū eſt repetere non habentē. nō hn̄s reputat̉ ꝗ nō hꝫ vnde viuat niſide furto vel rapina: gͦ peccaret ꝗ repeteret ab huiuſmōi.¶ Contͣ. Aug. nō dimittit̉ pct̄m niſi reſtituat̉ ablatū. ſedin nullo differēda ē dimiſſio pct̄i: gͦ ⁊ in nullo caſu differēda eſt reſtitutio ablati. ¶ Item p̄cepta negatiua obligantad ſemꝑ. gͦ hoc p̄ceptum non furtum facies obligat ad ſꝑergo ſicut nunꝙͣ furandum eſt: ſic nunꝙͣ retinenda eſt resfurata. gͦ nunꝙͣ furi vel raptori licet differre reſtitutioneꝫ¶ Item Leui .xxij. om̄ mortuū et captum a beſtia non comedet homo. captū a beſtia ē qd̓ eſt raptū a beſtiali hoīe.gͦ illicitū eſt comedere illud: gͦ nec etiā ꝓ comeſtione differenda eſt reſtitutio rei furtiue. ¶ Item Deut. xxiij. cum votum voueris dn̄o deo tuo nō tardes reddere. gͦ ſi votū qd̓eſt voluntariū nō recipit dilationē: multominꝰ reſtitutō q̄neceſſitatis eſt recipit dilationē. ¶ Rn̄. ꝙ in caſu licꝫ differre reſtitutōeꝫ. vtpote qn̄ nō eſt in ſoluendo. vel qn̄ noninuenit̉ dn̄s rei furtiue ⁊ eius heredes: tūc ꝑ ꝯſiliū prelati pōt fur vel raptor reſeruare penes ſe reꝫ furatā donec inueniat dn̄m veꝝ. etſi nō pōt inuenire: debet reddere eccl̓ie.et eccl̓ia ſiue p̄latus pōt furi vel raptori ſi valde indigensſit dare: qꝛ in hoc caſu efficit̉ res illa eccl̓ie. et tūc eccleſiapōt illam dare cui voluerit. et hoc habet̉ ꝑ legē q̄ hr̄ Nūe.v. Uir ſiue mulier cū fecerint ex om̄ibꝰ pct̄is q̄ ſolent hoībus accidere. ⁊ ꝑ negligentiā tranſgreſſi fuerit mandatūatqꝫ deliquerint: pct̄m ſuū ꝯfitebunt̉ ⁊ reddēt ipſuꝫ caputꝗntāqꝫ ꝑtem deſuꝑ ei in quē peccauerit. Si aūt non fueritqui recipiat: dabūt dn̄o et erūt ſacerdotis. Si v̓o inuenit̉dn̄s. nō licet raptori differre reſtitutōem ſine licentia dn̄i.impetrata ſine fraude. Multi eniꝫ impetrāt cū fraude dicentes ſe nō poſſe reddere cū poſſint. etſi non pōt impetrare: tenet̉ ſtatim reſtituere ex integro. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ n̄dimittit̉ pct̄m ⁊cͣ. Dd̓m ꝙ reſtitutio dr̄ qn̄qꝫ habitus ſiuevoluntas reſtituendi: qn̄qꝫ actus. non em̄ dimittit̉ niſi reſtituatur ablatū. ſcꝫ habitu vel actu. hoc eſt ſi non actu reſtituat̉: vt hēat voluntatē reſtituendi. ¶ Ad aliud pōt diciꝙ ſi raptor vel fur ſit in extrema neceſſitate et vxor ⁊ liberi eius: ipſe pōt de re quā tenet̉ reſtituere quantū ſufficitvni refectōni retinere: et reſiduū totū tenet̉ reſtituere. Siem̄ facit quod dꝫ: nō derelīquet eum dn̄s. ſed ꝓuidebit ei.vn̄ pͣs. xxxvj. nō vidi iuſtū derelictū nec ſemen eius q̄renspanē. ⁊ Math̓. vj. reſpicite volatilia celi qm̄ nō ſerūt necnent. neqꝫ metūt. neqꝫ ꝯgregant in horrea: et pater veſticeleſtis paſcit illa. nonne vos plures eſtis illis. Et ꝙ itaſit rn̄dendum. pꝫ ꝑ illud Math̓. xix. vende q̄ habes et daauꝑibꝰ. Si em̄ licitū eſt oīa ſua alienare a ſe. ita ꝙ poſiodū remaneat alienās pauꝑ nihil habens: multo fortiiuſtū eſt om̄eꝫ rem furtiuā abijcere a ſe reſtituendo: ita ꝙreſtituens remaneat pauꝑ nihil hn̄s. ¶ Ad aliud qd̓ obij-citur. ꝙ ſicut nunꝙͣ furandū eſt: ſic nec furtū retinendum⁊cͣ. dd̓m eſt ꝙ ſicut exn̄ti in extrema neceſſitate alienuꝫ ſitꝓprium diſpenſatōne neceſſitatis ſꝫ differre actum reſtitutionis: ſicut tactum eſt. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ nō eſt licitum comede̓ captū a beſtia ⁊cͣ. dd̓m ꝙ hoc intelligendū ēiuxta obſeruantiā legalē que iaꝫ locū nō hꝫ. eſtimo tamenꝙ licebat exiſtenti in extrema neceſſitate. ſicut em̄ nō licebat laicis comedere panē ꝓpoſitōis: tn̄ dauid ingruēte neceſſitate licite comedit de illis. j. Reg. xxj. ſic ē in ꝓpoſito.¶ Ad aliud qd̓ obr̄. ꝙ non dꝫ differri ſolutio liciti ⁊cͣ. Dicendū ꝙ hoc intelligendū eſt ſi ſuppetat. facultas reddēdi.¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝓ alia ꝑte. ſcꝫ ꝙ licitū eſt differre reſtitutōeꝫ in caſu ⁊cͣ. dicendū ꝙ hoc eſt verū in caſu qͦ tactūeſt. ¶ Ad illd̓ qd̓ ꝯfeſſio et ſatiſfactio exterior. licite poſſuntdifferri ⁊cͣ. dicendum ꝙ nō eſt ſimile de ꝯfeſſione et ſatiſfactione quā iniungit ſacerdos: et de reſtitutōne. quia cōfeſſio ẜm ꝙ ſit ſacerdoti: et ſatiſfactio ẜm quod iniūgit̉ a ſacerdote: nō ſunt ita moralia ſic̄ reſtitutō q̄ etiā dꝫ fieri aliqua iniūctōne ſacerdotis: vt ſupͣtactuꝫ eſt. ¶ Ad aliud qd̓obijcit̉ de illo ꝗ ingredit̉ vineam alteriꝰ. pōt dupl̓r reſponderi. primo ꝑ interemptōneꝫ hmōi intrans vineam ꝓximiſui nō comedebat vuas inuito dn̄o. Uuas em̄ qͣs comedebat in vinea ſue erāt. nō dn̄i: qꝛ dn̄s celeſtis qui ē dominꝰdn̄oꝝ: tranſtulerat dominiū in ꝯmedentē. Scd̓o ſoluit̉ qꝛnō eſt ſil̓e de reſtitutōne et de illa lege. qꝛ illa lex iudicialisfuit et modo non manet: reſtitutio pure moralis eſt ⁊ ſemper manet. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ neceſſitas extrema facit om̄ia coīa. dd̓m ꝙ iſte nō eſt iudicandꝰ eſſe in tanta neceſſitate ꝓpter quā licitū ſit ei totū retinere: ſed licitum eſtei retinere ad vnam refectōem. ſicut dictū eſt. ¶ Ad illudqd̓ obijcit̉. ꝙ qui repetit nō habentē ⁊cͣ. dicendum ꝙ talisraptor nō eſt iudicandꝰ ex toto nō hn̄s: cum multa habeatq̄ poſſet reddere ſalua vita ſua. ¶ Sꝫ de lege que habeturQūe. v. vbi dr̄ ꝙ res furtiua reddēda ē et quinta ꝑs deſuꝑobijcitur. videntur em̄ alie eſſe leges contrarie huic. dicit̉em̄ Exo .xxvij. Si ꝗs furatꝰ fuerit ouem aut bouem ⁊ occiderit vel vendiderit. qn̄qꝫ boues ꝓ vno boue reſtituet ⁊ qͣtuor oues ꝓ vna oue. Item Luc. xix. Si ꝗd aliquē defraudaui reddo qͣaruplum. Item Prouer. vj. fur dep̄henſusreddet ſeptuplū. ¶ Rn̄dendū eſt. ꝙ hec lex q̄ habet̉ Nūe.v. intelligit̉ de ſponte ꝯfitēte ⁊ reddēte. vel de eo ꝗ ꝑ ignorantiā furatꝰ fuerat: non de induſtria. vnde minus puniebat̉. Qd̓ v̓o dr̄ in Exo. duplicē caſum hēbat. ſi em̄ animalfuratū occidebat̉. vel vendebat̉: reſtituebat̉ in qͣdruplum.vel in ꝗntuplū. Si v̓o apud furē inueniebat̉ aīal furatumviuens: reſtituebat̉ in duplū. et vterqꝫ caſus ē de fure dep̄henſo vel ꝯuicto. vnde magis puniebat̉. Qd̓ v̓o dr̄ ꝓuerb̓.vj. dep̄henſus reddat ſeptuplū. intelligit̉ ſic. ſeptupluꝫ. ideſt ꝑfecte. ſic dicit̉ Ecc̄i. vij. Nō ſemines mala in ſulcis iniuſticie: et nō mētes ea in ſeptuplū .i. ꝑfecte.Nlembrum terciumOnſequēter querit̉ de tentōe reſtitutiōis .i.ꝗs tenet̉ ad reſtitutōeꝫ? Et prīo vtꝝ illi ꝗ recuꝑant ablata eis ꝑ furtū vel rapinā tenent̉ad iſtoꝝ reſtitutōeꝫ. Scd̓o vtrū acꝗ̄rētes aliqd̓ ꝑ ypocriſim vel ſimulatōeꝫ religiōis. Tercio vtrummenties ſe eſſe pauꝑem ſi aliqd̓ ſic acꝗrat tenet̉ reſtituere.Quarto vtrū currētes cū fure tenent̉ ad reſtitutōeꝫ acquiſitoꝝ ſic. Quinto querit̉ ſpālius de aliquibꝰ ꝑticipantibꝰcum fure ſi teneat̉ ad reſtitutōeꝫ. Sexto ſi turpiter acquirens tenet̉ ad reſtitutōeꝫ.Articulus primusUerit̉ gͦ. ſi ille qui recuꝑat rem ſubtractaꝫ ſibifurto vel violentia vel equipollenter. furtiue vl̓violenter: tenetur ad reſtitutionem rei quam ſic recuperauit. Ꝙ ſic: videtur ꝑ hoc. ꝙ nihil iuſte poſſidetur qd̓ furtovel violentia acqrit̉. furtū em̄ et violentia ꝯtraria ſūt iuri⁊ lege ꝓhibita. gͦ ſi ꝗs furto vel violētia recuꝑat aliꝗd quofuit damnificatus furto vel violētia alterius: illud iniuſte