Queſtiofieri: nō eſt ꝓprie dica ſatiſfactio: ſꝫ qd̓ indicit̉ ꝓprie arbitrio clauiū dicenda eſt ſatiſfactō. qꝛ gͦ illud ad qd̓ tenet̉poliōs iudicio iudicis cuiuſmōi ē reſtitutō: nō eſt dicēdaſatiſfactio .ſ. pct̄i: ſꝫ odꝫ ex arbitrio ſacerdotis vtētisclauibꝰ cuiuſmōi ē ieiuniū īꝑͦ pct̄o gule ſatiſfactio ē. et ẜm hͦ ſic̄ decretū iudicis ē fundamētū arbitrij ſac̄dotis. ſic reſtitutō nō eſt ꝑs pnīe. ſꝫ fundamentū: dicendopnīam ſcricte. ſꝫ dicendo coīter eſt ꝑs pnīe. vt dictum eſt.¶ Ad aliud̓ obr̄. ꝙ raptori ꝗ eſt ī reſtituēdo mīor pnīainiūgit̉ ⁊cͣ. dd̓m ꝙ hͦ eſt: qꝛ bona ꝓximi nō diſſipauit. ꝗ eīqd illa reſtituēda ſe reddidit impotentē: maiori pnīa ē puqd̓ obr̄. ꝙ ſatiſfacere ē cauſas pct̄i exciy hoc nō fit alena reſtituendo. Sic .n. taedit aliquē mane̓ in pct̄o: ⁊ tn̄ aliena r̄ſtituere. ¶ Nota gͦ ꝙ pct̄m dr̄ multipl̓r. qn̄qꝫ dr̄ actus qn̄habitꝰ acex frequenti actu pct̄i: qn̄qꝫ macula defocā aūt pct̄i reſpectu primi ē libido: reſpectu ſectō actꝰ libidinoſi: reſpectu tercij deturpatioli. ar. Cumit̉. ꝙ raꝑe ⁊ rapta retine̓ eſt cā quare ēſfactio erit rei rapte reſtitutio. Dd̓m ꝙ etſiraꝑe ſit cāpct̄i vel macule qͣ deformata ē aīa. cuiꝰ cā eſt libido rapiendi ſiue rapina libidinoſa: nō tn̄ ꝗ reſtituit peccatū tollit neqꝫ cām pct̄i. qn̄qꝫ em̄ ꝗ rapta reſtituit manetine ⁊ in voluntate ꝑuerſa iteꝝ rapiendi. ¶ Pre. exſupͣdictis pꝫ. ꝙꝗ reſtituit qd̓ rapuit: nō cauſas pcti exciſt qd̓ importat cauſas excide̓ pct̄oꝝ. Et ꝗadit. vbi tactū evt tactū eſt noīe extēſo ſatiſfactōis pōt dici reſtitutō ꝑs illius. Rn̄dendū eſt ad illa q̄ ꝯtra illud tacta ſūt. Primo gͦobiectū eſt ſoli deo fit ſatiſfactio ⁊ tm̄ ꝓximo reſtitutō ⁊c̄.Qd̓m ꝙ hͦ verū eſt ꝓprie loq̄ndo. ſꝫ dr̄ peccare in ꝓximū qn̄peccat in deū dānificando ꝓximū. pct̄m eī nō refert̉ ad ꝓximū: ſꝫ ſolūmō ad deū. et ꝓpt̓ hͦ reſtitutio dāni nō ē ſatiſfactio pct̄i. Et ſi obijciat̉ ꝙ ē pct̄m in deū: in ꝓximū: et in ſe.dd̓m ꝙ pct̄m dr̄ in deuꝫ qn̄ ꝗs peccat in his q̄ ſūt ꝓprie dei.vtpote offendēdo in his q̄ ad cultū dei ꝑtinēt. vel vſurpando ſibi gloriā dei. vel blaſphemādo. In ꝓximū qn̄ peccat īdeū dānificando illū. In ſe qn̄ peccat in deuꝫ nocēdo ſibimet vt in ml̓tiplici pct̄o carnis: vn̄ ꝓprie loq̄ndo ſatiſfactōdꝫ fieri ſoli deo: ſic̄ peccat̉ deo ſoli. qꝛ em̄ hō eſt imago dei⁊ honor. ⁊ dehonoratō aa ꝓthotypū refert̉ .i. ad exemplardehoneſtatio hoīs ꝑ actū pct̄i refert̉ ad deū. ⁊ ſic̄ tenemurdilige̓ ꝓximū ꝓpter deū: ſic nō derelinq̄re in eū ꝓpter deuꝫ.vn̄ peccando in eū ꝓprie et pͥncipal̓r peccat̉ in deū. ⁊ ſic intelligit̉ verbū. pͣs. Tibi ſoli peccaui .ſ. pͥncipal̓r et per ſe.¶ Ad aliud qd̓ obr̄. ꝙ ſi eſſet ſatiſfactio: nō pōt fieri extra⁊cͣ. verū eſt ſi ꝓprie ſumpto vocabulo eſſet ſatiſfactō. Sil̓rptꝫ rn̄ſio ad alia q̄ ſecunt̉: qꝛ diuiſiones ille ſunt ſatiſfactiones ſumpte ꝓprie: nō noīe extenſo.Nembrum ſecundumEꝗtur de poſſibilitate diſpenſatōis circa reſtitutōeꝫ. Et querunt̉ h̓ duo. Primū ē ſi obligatio ad reſtitutōeꝫ recipit diſpenſatōeꝫ atentione reſtitutōnis. Scd̓m ſi aliqn̄ recipitdiſpenſatōeꝫ dilatōnis ꝙͣtum ad tempus.Articulus primusRimo igit̉ querit̉. ſi raptor vel fur poſſit ī aliqͦcaſu abſolui ab obligatiōe reſtitutōnis? Ꝙ ſividet̉. In ncc̄itate fidei. vtpote ꝑegrini t̓re ſct̄eꝑ hoc qd̓ dr̄ ſuꝑ illud Mar̄. ij. Nunqd̓ legiſtis ꝗd fecit dauid qn̄ neceſſitatē hūit. dic glo. qd̓ nō eſt licitū in lege: neī facit. gͦ nō reſtituere alienū qd̓ ē ſimpl̓r alienū: ex neceſſitate fit licitū. ſꝫ nulla eſt maior neceſſitas ꝙͣ illa q̄ eſt fidei: gͦ in neceſſitate fidei licitū eſt nō reſtituē̓: habita diſpēſatōne ꝯͣ obligatōeꝫ reſtitutōis. ¶ Iteꝫ om̄ia bona ſunt ip̄iꝰ eccl̓ie. gͦ ſūmo ⁊ generali diſpēſatori eccl̓ie eſtī eccl̓ie rapta ⁊ detenta ip̄is raptatoribꝰ dare: ⁊bligatōe reſtitutōis abſolue̓. ¶ Item hoc planevidet̉ excto dn̄i. ꝙ ppl̓o iſrael bona ꝗbꝰ ſpoliauerat egiptios. aſportare p̄cepit: nulla illis facta reſtitutōe. ¶ Iteꝫ.lxxxvj.neceſſitas abſoluit filios iſrael ab obſeruātia ſabbati. adquā tenebant̉ p̄cepto dei. ſicut pꝫ .j. Mach̓. ij. Sꝫ non minus obligat p̄ceptuꝫ de ſabbato obſeruando ꝙͣ neceſſitasreſtituendi aliena: ⁊ ita videt̉ ꝙ imminente neceſſitate. etmaxime fidei abſolui pōt quis ab obligatōne reſtitutōis.¶ Itē neceſſitas corꝑis facit licitū qd̓ ſimpl̓r ē illicituꝫ. ſic̄furari aliena in vltīa neceſſitate. Sil̓i rōne vel fortiori videtur. ꝙ neceſſitas ſpūalis .ſ. fidei facit licituꝫ qd̓ eſt illicitum: ſcꝫ detine̓ aliena ⁊ illa nō eſt reſtituere. Ꝙ furari aliena in vltima neceſſitate ſit licitum: habet̉ de ꝯſe. di. v. diſcipulos. ¶ Contra. p̄cepta decalogi moralia ꝑpetua et īmobilia ſunt: gͦ ſic̄ nofurari ꝑpetuum ⁊ īmobile eſt: ſic etfurtū vel rapinā reſtituere ꝑpetuum eſt et immobile. ergoin nullo caſu pōt quis abſolui a p̄cepto reſtitutōis. ¶ Itēiij. Ro. Aiūt nos quidem dicere. faciamꝰ mala vt veniantbona. quoꝝ damnatō iuſta eſt. nō gͦ ꝓpter aliqd̓ bonū intentum dꝫ malū fieri: et ita ꝙꝓpter bonū ſubſidium terreſancte non dꝫ alienum retinerri: neqꝫ ꝓpter aliqd̓ aliud bonum. ¶ Item nō licet mulierē ꝓſtituere ſe vt paſcat patreꝫexiſtentē in vl̓ia neceſſitate. nec etiā ꝓpter negociū fidei:vtpote ſi poſſet ſic tyrannū vel principem ꝙͣtumcunqꝫ emagnus cōuertere ad fidem. ꝯſimili ratōne videt̉ ꝙ nō licet aliena raꝑe vel detinere ꝓpter negocium fidei ꝓmouendum. ¶ Rn̄ſio. ꝙ obligatio ad reſtitutionē nō recipit diſpenſationeꝫ. ſi fur vel raptor ſit in ſoluendo: et habeaturcerta noticia ꝑſone ſpoliate. non em̄ dimittit̉ pct̄m niſi reſtituatur ablatū. vt dicit Aug. Et ſicut habet̉ Iob. xiij. deus nō indiget veſtro mendacio vt ꝓ illo loquamini dolosita nō indiget noſtro furto: vt illo aliquid ſibi acquiraturnec vult vt de furto vel rapina ſibi ſeruiat̉. vt enim habet̉Eccͣi. xxxiiij. Immolātis ex iniqͦ oblatō eſt macl̓ata. ¶ Adillud qd̓ obijcit̉. ꝙ illud eſt illicituꝫ ẜm legem ⁊cͣ. dd̓m aliquod eſt illicitū quia ꝑpetuam hꝫ malicia. aliquod illicitum quia hꝫ maliciā ad tp̄s. primū nō pōt fieri licituꝫ excauſa aliqͣ: ſcd̓m poteſt: vnde nō eſt ſimile de auulſione ſpicarū in ſabbato ⁊ de nō reſtituendo ablatū. quia auellereſpicas in ſabbato nō habuit ꝑpetuaꝫ maliciā: ſed ad tp̄usſcꝫ ꝙͣdiu durauit lex: ſed furari raꝑe ꝑpetuā hꝫ maliciamvnde reſtituere ablatū pure eſt morale: et eius oppoſituꝫ ꝑpetuam habet maliciā. vnde circa illud non pōt eccl̓ia diſpenſare. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ oīa ſunt eccl̓ie. ⁊ ꝙ ſummus diſpenſator pōt diſpēſare ⁊cͣ. rn̄denduꝫ ꝙ reuera omnia bona ſunt eccl̓ie ⁊ membroꝝ xp̄i. et ꝙ ſummꝰ diſpenſator illa pōt diſpenſare q̄ nō hn̄t certos poſſeſſores. ſed bona illa quoꝝ ſunt certi poſſeſſores: niſi exigentibꝰ eoꝝ peccatis diſpenſare nō pōt. ¶ Ad aliud quod obijcit̉. ꝙ Hebreis ꝗ ſpoliauerūt egiptios ſine aliqua reſtitutōne. Exo.xij. dd̓m ꝙ nō tenebant̉ ad reſtitutiōeꝫ: quia hoc feceruntde p̄cepto eius cuiꝰ erant ſpolia illa .ſ. domini: cuius ſuntom̄ia tanꝙͣ pͥncipaliſſimi poſſeſſoris. Pre. egiptij tenebantur hebreis in multo maioribus ꝓpter ſeruitiū eorū. Seruierant em̄ eis in pallea. luto. latere. ꝑ multa tꝑa Exo. j.vnde ⁊ qꝛ dn̄s qui erat poſſeſſor pͥncipalis illa bona contulit illis: ⁊ de eius precepto ſpoliauerūt illos. et qꝛ tenebantur illis in multis maioribꝰ: nō tenebant̉ ad reſtitutiōem.¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ neceſſitas abſoluebat filios iſrl̓a tentione ſabbati obſeruandi ⁊cͣ. dd̓m ꝙ de ſabbato legali poterat eſſe diſpenſatō. qꝛ inter p̄cepta decalogi ſolū illud fuit cerimoniale: eo mō quo legale fuit. vt habetur abAug. ſuꝑ Exo. vnde nō eſt ſil̓e de diſpenſatōne ⁊ p̄cepto d̓ſabbato et de alijs que erant immobilia et ꝑpetua. ¶ Adillud quod obijcit̉. ꝙ neceſſitas corꝑalis facit licitū ⁊cͣ. dicendū ꝙ qꝛ in vltima neceſſitate certū eſt ꝙ ꝑiclitat̉. niſi ſibi ſubueniat̉ re alteriꝰ habita furto vel rapina. In defenſione aūt fidei nō pōt eſſe certum ꝙ ꝑiclitat̉ fides niſi ſubueniat̉ defendentibꝰ furto vel rapina.Ayticulus ſecundusOnſeq̄nter querit̉. Si in caſu aliqͦ recipit reſtitutio diſpenſatōnem dilatōnis tꝑis? Ꝙ ſic: videt̉. qꝛ poſito ꝙ aliꝗs multa rapuerit ad qͦrum