Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

queꝫ ſuſtineat vnitas eccīe. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. ſiadimpleta pnīa condigna decederet ſtatim euolaret ⁊cͣ.Dicendū eſt verū. ſꝫ ex hoc ſequit̉ teneaturad maioreꝫ condigna: ſi maneret in foro eccīe militātis.In caſu tenet̉ ad maiorē ꝯdigna: lꝫ fiūt iniūcta.exit de foro eccīe militātis: tranſit ad foꝝ triūphātisquo nullius ē debitor pene. qꝛ enī ipſo decedente iudicat deus tm̄ ẜm forū eccīe triumphatis: in quo nullius eſtdebitor pene: ideo iudicat teneri ad maiorē ꝯdignaque eſt illi iniūcta ab eccīa militāte. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ adimpleta pnīa cōdigna quantūcūqꝫ ꝑſiſtat in exercitio maioris pnīe. niſi augeat̉ in eo caritas ꝓficit ⁊cͣ.Dicendū eſt verū. lꝫ enī ꝓficiat ꝙͣtū ad p̄miūſub̓ale qd̓ accidit rōne caritatis: ꝓficit tn̄ ꝙͣtuꝫ ad p̄miūaccn̄tale. Pret̉. oꝑa facta in mortali ad multa valent: vt. tactum eſt. multoplꝰ ad plura valent facta in caritate. Et ſolet dici valent ad. vij. Primū eſt iocūditastis. vn̄ pͣs. In via teſtimonioꝝ tuoꝝ delectatꝰ ſuꝫ. ysͣ. lv.audite audiētes me comedite bonū: delectabit̉ ī craſſitudine aīa vr̄a. Secundū eſt ſtabilimētuꝫ cōfirmatiocaritatis. Eccͣi. vij. te pigeat viſitare infirmū: ex hiseniꝫ in dilectione firmaberis. Terciū eſt auigmentū gr̄e.Prouerb̓. xj. alij diuidūt ꝓpria ditiores fiut. Quartuꝫeſt purgatio a peccato. Prouerb̓. xv. miſcd̓iaꝫ fidempurgat̉ peccatū. Quintū eſt debilitas fomitis. Iob. viij.Tu ſi diluculo cōſurrexeris ad deū omnipotenteꝫ fueris deprecatus: ſi mūdus rectus inceſſeris: ſtatim euigilabit paratū reddet habitaculū iuſticie tue. Sextuꝫ eſtvitatio pigricie. Prouerb̓. vlt̓. Conſiderauit ſemitas domus ſue paneꝫ ocioſa cōmedit. Septimū eſt repulſio temptatōis dyabolice. vnde Greg. ſuꝑ illud Iob. ij.Nemo loquebat̉ ei verbū: videbāt .n. doloreꝫ vehemen. Si vos virtus ꝯpūctionis in intimis afficit: oīs ſtrepitus praue ſuggeſtionis obmuteſcit. Hec aūt ſeptē hisverſibꝰ retinēt̉. Uirtus multiplicās opꝰ: hec in mēte relinquit. Iocundat. ſtabilit. auget bona. crimina purgat.Debilitat legē membroꝝ: pigriciāqꝫ. Tollit: inſultustemptātis demonis atqꝫ. Ad illud qd̓ obijcit̉. clauiserrat qn̄ iniungit̉ pnīa maior digna: cui eſt obediēdū⁊cͣ. Dicendū qn̄qꝫ errat clauis ẜm veritatē: non ẜmiudicij equitatē. lꝫ primo erret: eſt incōueniēs obedire claui. immo oportet obedire claui erranti ẜm veritateꝫ: dūmodo erret ẜm iudicij equitatē. Iſta explanata ſunt in tractatu de clauibꝰ. lꝫ enī erret clauis ẜm veritatē qn̄ iniungit̉ pnīa maior ꝯdigna: ē neceſſe erretẜm iudicij equītatē.Queſtio. lxxxvj. de reſtitutionibus.Equitur de reſtituione. Primo ergo queritur de genere reſtitutionis. Secundo de poſſibilitate diſpenſatōnis cum illo qui teneturad reſtitutioneꝫ. Tercio de tentione adreſtitutioneꝫ.Nembrū primūRimo querit̉ de genere reſtitutōis .ſ. vtruꝫreſtitutio ſit ꝑs ſiue ſpēs ſatiſfactōnis. Etvidet̉ ſic. hoc ſatiſfactio rn̄det iniurie fit peccando: qn̄qꝫ deo qn̄qꝫ proximo.Satiſfactio qn̄qꝫ fit a peccatore deo: qn̄qꝫ ꝓximo. ſꝫ ꝓximo ſit ſatiſfactio reſtitutōꝫ. reſtitutio eſt ſpēs ſatiſfactionis. Iteꝫ reſtituere eſt reddere ſpoliato qd̓ ſuū eſt. reſtitutio eſt ſpēs ſatiſfactōis. Iteꝫ reſtituere ē redde̓ſpoliato qd̓ ſuū eſt. reſtitutio eſt opꝰ iuſticie. cuiꝰ ꝯtrariū eſt raꝑe: qd̓ eſt opus iniuſticie. ſꝫ ꝯtraria ꝯtrarijs curant̉. peccatū rapine curat̉ reſtitutōne. ſꝫ ſatiſfactionede peccato curat̉ peccator. ⁊cͣ. Item ſicut penitēti depeccato gale cōuenit ſatiſfacere abſtinentiā ieiuniū:IIIſic penitenti peccato rapine optime cōuenit ſatiſfacēreſtitutōꝫ. reſtitutio ē ſatiſfactio. Iteꝫ ſi duo ſuntptores: quoꝝ vnus ſit in reſtituēdo alter. maioreꝫ penitentiā iniugit ſacerdos illi non pōt abſoluere: ꝙͣ alij.iſtud fieret niſi reſtitutio eēt quedā ſatiſfactō. ita viprius. Iteꝫ ſatiſfactio eſt cauſas peccatoꝝ excide̓ ⁊cͣ. ſꝫcauſa quare raptor eſt in peccato: eſt aliena raꝑe .i. detinere. ſatiſfactio eſt rei rapte detente reſtitutio. itavt prius. Contͣ. peccatū eoipſo eſt peccatū cōmittit̉in deū. qꝛ eo imago dei deformat̉. ꝗa in aliū ſimileꝫ:quia tūc leo peccaret alia aīalia comedēdo. pͣs. Tibi ſoli peccaui. ſatiſfactio debet fieri ſoli deo. ſꝫ deo fit ſatiſfactio reſtitutōꝫ. reſtitutio .n. ſit directe niſi ꝓxīorgo. Iteꝫ ſi reſtitutio eſt ꝑs ſatiſfactōis. ſatiſfactioiulla ſit ſine caritate: nec reſtitutio eſt ſine caritate.falſum eſt. Iteꝫ cum ſint niſi tres ꝑtes ſatiſfactiōisſcꝫ ieiuniū. oratio. elemoſina. ſi reſtitutio eſt ꝑs ſatiſfactōis continet̉ ſub aliqͣ illaꝝ triū. querit̉ ſub. Iteꝫſi reſtitutio eſt ꝑs ſatiſfactōis. aut integralis aut ſubiectiua. Si integralis: ſꝫ ꝑte integrali deſtructa deſtruiturtotū. deſtructa aūt reſtitutōe ꝓpter hoc deſtruit̉ ſatiſfactio: qꝛ alij ſunt modi ſatiſfaciendi ꝙͣ reſtituēdi. Si auteꝫ eſt ꝑs ſubiectiua: ſꝫ poſita ꝑte ſubiectiua ponit̉ totū. poſita reſtitutōne ponit̉ oīno ſatiſfactio. cuiꝰ ꝯtrariuꝫpꝫ Leui. v. vbi dicit̉. Aīa que peccauerit ꝯtempto dn̄onegauerit depoſitū qd̓ fidei eius creditū fuerat. vel aliꝗdvi extorſerit. aut calumniā fecerit. ſiue rem ꝑditaꝫ inuenerit. quodcūqꝫ aliud ex pluribꝰ fecerit: in quibꝰ peccare ſolent homīes. conuicta delicti reddet omīa fraudēvoluit obtinere integra: quintā inſuꝑ ꝑtē dn̄o cui dam intulerit. peccato aūt ſuo offeret arietē ⁊cͣ.facta reſtitutōne: oīno ſatiſfactū eſt pct̄o.ſio. circa hoc diuerſi diuerſa ſentiūt. Quidaꝫ .n. ponunt reſtitutio eſt ꝑs ſatiſfactōis: ſꝫ fundamētū. Quedaꝫeniꝫ requirūt̉ ad ſatiſfactōꝫ ſicut fundamētū: ſicut peccati dimiſſio rei aliene reſtitutio. Quedā vt expedientia:vt fuga praue ſocietatis. Quedā vt ſatiſfactoria: vt or̄o.ieiuniū. elemoſina. Quedaꝫ vt ꝑficiēda ſecuritatē indicenda: vt oꝑa ſuꝑerogatōis. Luc̄. x. Quodcūqꝫ ſuꝑerogaueris ego rediero reddā tibi. Aliter dicūt alij. reſtitutio eſt opus ſatiſfactoriū ſi fiat in caritate: alit̓. ſicut alia oꝑa. Sed aliter pōt dici. ſatiſfactio dr̄munit̓ .ſ. ome opꝰ penale volūtarie aſſumptū. ſiue ad qd̓tenet̉ iudicio dei: ſiue iudicio ſacerdotis. ſic ſumēdo ſatiſfactionē extenſo noīe: pōt dici reſtitutio eſt ꝑs illiꝰ.Dicit̉ etiā ſatiſfactio ꝓprie .ſ. pena voluntarie aſſumptaarbitrio iudicio ſacerdotis. ſic eſt ꝑs: quia raptorrei aliene tenet̉ reſtituere ẜm omne ius: etiaꝫ ſi ſacerdoshoc nunꝙͣ imponat. Ad hoc qd̓ primo obijcit̉. ſatiſfactio fit ꝓximo reſtitutōꝫ ⁊c. Dicendū ſicut primo peccatur ꝓprie loquēdo in ꝓximū: ſꝫ ſolū accidēs.quia offendit̉ deus in ꝓximo. ſic ſoli deo eſt ſatiſfaciēdū.Nec illi qui dicūt reſtitutōꝫ eſſe ſatiſfactoriā: hoc dicūt.quia reſtitutionē ſatiſfacit homo ꝓximo: ſꝫ quia alienam quā poſſet de facto tenere: amore dei mādato ſacerdotis reſtituit. Ad illud qd̓ obijcit̉. reſtitutōe curat̉ peccator a peccato rapine. Dicendū reſtitutiōe nocurat̉ peccator a peccato rapine. pōt eniꝫ reſtituere nihilominꝰ manebit in peccato rapine niſi dimittat̉ pct̄mluxurie. Nec reſtituere eſt neceſſario opus iuſticie virtutis: quia pōt fieri in peccato mortali. Nec aliena rapere reſtituere ſunt cōtraria in genere morū. iuxta moduꝫꝯtraria cōtrarijs curant̉. ſed illa ſolū quoꝝ ſi vnū pecca dicit: alterū grāꝫ importat. vnde lꝫ ꝯtraria ꝯtrarijs curant̉: tn̄ peccatū rapine curat̉ reſtitutiōe. Ad illudqd̓ obijcit̉. de peccato gule fit ſatiſfactio ieiuniū abſtinentiā ⁊c. Dicendū eſt ſimile de ieiunio reſtitutione. ꝑtes eniꝫ ſatiſfactōnis ſcꝫ ieiuniū alie fiūt ſatiſfactorie arbit̓rio clauiū. eſt ita de reſtitutōne diuioiudicio (etiaꝫ ſi nunꝙͣ arbitret̉ a ſacerdote) facienda eſt.qd̓ enī iudicio iudicis cui pr̄ dedit iudiciū Io. v. oꝑtꝫ