Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

obijcit̉. ml̓tiplicaueritis ⁊cͣ. dd̓m dr̄ exaudiā.Ibi noͣ. or̄o facta ī pct̄o ꝙͣtū ē de ſe: ē exaudibilis ꝑfecte ſiue ad plenū. noͣt hec p̄poſitio ex: ē noͣ augmētſiue ꝯpletōis. vel exaudiā .ſ. meriti ꝯdignitate. Ad illud aggei .j. Semīaſtis multū ⁊cͣ. vbi dr̄. p̄miuꝫ ē lōgemaiꝰ meritū. dd̓m verū ē qn̄ meritū ē de cōdignovt qn̄ ꝗs meret̉ in vel ex caritate. Et p̄t addi ſemīatioilla dr̄ opꝰ factū ī mortali. Et dr̄ multa ẜm actū: ſꝫ ẜmhītuꝫ. ſiue qꝛ ſi eēt pct̄m mortale ī fiebat: attigiſſꝫ adp̄miū eternū. Uel p̄t dici ſemīatio opꝰ factū in vel ex caritate ī veritate multū ē ī merito. tn̄ parū metit̉ ſiue īfert̉: qꝛ mortale ſequēs ānihilat̉. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. ī merito exigit̉ bonitas alia ꝙͣ illa ē nat̉e ⁊cͣ. dd̓m verū ē ī merito ꝯdigni. Sil̓r forte ī merito ꝯgrui vbi reꝗrit̉ gr̄a gͣtiſdata addita nat̉e. In merito aūt interp̄tatificit bonitas nat̉e ſolet dici gr̄a gͣtiſdata reuo forte ſſpectu nat̉e ſimpl̓r. Pret̉. in pluribꝰ exn̄tibꝰ ī mortali vtfrequēt̉ accidit: ē aliqd̓ bonū additū bonitati. Rōnesinducte alia ꝑte vere ſunt. qꝛ vt tactū ē: oꝑa facta ī mortali ſunt meritoria: qn̄qꝫ merito ꝯgrui: qn̄qꝫ merito int̓p̄tatiuo. Ad qd̓ querit̉. vtꝝ bona oꝑa facta in caritate pꝰ pct̄m mortificata ſint magis meritoria: ꝙͣ opera de gene̓ bonoꝝ facta ī mortali. dd̓m oꝑa bona facta incaritate poſt mortificata ip̄m mortale: plus valentactu ꝙͣ oꝑa bona facta ī mortali. ſꝫ plꝰ valēt potentia. qm̄pn̄t redire ad valoreꝫ efficientis reditū caritatis. ſicfiūt meritoria ſicut priꝰ. ſꝫ bona fiūt ī mortali nll̓opn̄t. Ad qd̓ obijcit̉. deꝰ offenſus ē ī hoꝝ mortificatione ī illoꝝ oꝑatōe. dd̓m ſunt efficacōra rōne illa deꝰ offendit̉ illoꝝ mortificatōe: qꝛ rōne ſunt mortificata: ſꝫ rōne ſunt poſſibilia apta ad vitā: qͣlia ſuntalia mortua ſunt ſimpl̓r. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. bonap̄terita mortificata valēt meritoria ſunt. Pōt diciverū ē de merito cōgrui ⁊cͣ.Articulus ſecūdus Onſequēt̉ q̄rit̉. ſi hmōi oꝑa valēt ad habilitatōeꝫ ad grām. ſic: videt̉. virtꝰ politica ē ex frequēti bn̄ age̓: habilitat ad bōatuita. .n. exercet ſe ī oꝑbꝰ ſunt gene̓ bonoꝝ. hm̄exercitatiōe v̓tutes politicas acꝗrit: magis habilitat̉ adbona gͣtuita ꝙͣ ille exercet ſe ī hmōi vel exercet ſe inꝯͣrijs. Itē Hiere. iij. Cōuertimī filij reuertentes ſanabo auerſiōes vr̄as. ſꝫ pct̄or p̄t ꝯuerti ad deū qͣntū ē ſeqꝫ grām gͣtiſdata: neqꝫ gͣtūfaciētē. .n. a datoe̓ gr̄e hr̄ꝯuerti p̄t oꝑbꝰ de gene̓ bonoꝝ. ſꝫ cōuerſioni ꝑmittit̉ ſanatio auerſiōis: ſit grām gͣtūfaciētē. vt videt̉ exercitiū in oꝑbꝰ de genē bonoꝝ etiā ī auerſis a deo: diſpoīt habilitat ad gr̄am gͣtūfaciētē. Itē Apoc̄. iij. Ego ſtoad oſtiū pulſo. ſi ꝗs audierit vocē meā aperuit mihiianuā intrabo ad illū cenabo eo. ſꝫ exn̄s ī mortalipōt aꝑire dn̄o: niſi faciēdo oꝑa gene̓ bonoꝝ. nec velle bonū p̄t a ſe. ita vt priꝰ. Cōtra. oꝑa bōa ī mortaliſunt oīno mortua. ſꝫ vnū ꝯͣrioꝝ diſpoīt ad alid̓. operamortua diſponūt ad oꝑa viua: nec ad grām gͣtūfaciēteꝫ. Itē ita ē ī carētibꝰ vita nat̉e. diſpone̓ pn̄t aliqͦ ſe ad vitā gr̄e. a ſil̓i videt̉ de mortuis carētiā vitetuite: pn̄t aliqͦ diſponē ſe ad vitā gr̄e. Itē ſuꝑ illud Iob.. Teſta reddebat ſanieꝫ. dicit Greg. pct̄a vetuſtiora peiora ſunt. mora in pct̄o reddit pct̄m guiꝰ deterius elōgat pctorē a gr̄a. ſꝫ exercitari ī oꝑbꝰ ī mortali p̄t aliꝗs niſi moret̉ ī pct̄o. vt videt̉ in exercitatiobonoꝝ ī mortali facit appropriare ad grām. Itē eſtin mortali hꝫ greſſus ſpūales. nullo appropinqͣtgr̄e. ita vt prius.Rn̄ſio. ad dici p̄t. oꝑa bōa fct̄ain mortali frequētia habilitāt ad grām gͣtūfacienteꝫ:maxīe illa fiūt motu dīni amoris ad gl̓am dei. Adprimū qd̓ obijcit̉ ꝯͣ p̄t dici. oꝑa mortua dicūt̉ dupl̓r.vel qꝛ ſunt mortis et̓ne: cuiuſmōi ſunt pct̄a mortalia.de ꝗbꝰ Heb̓. vj. Iaciētes fundamētū pnīe ī oꝑbꝰ mortuis. Heb̓. ix. Emūdabit ꝯſcīam nr̄aꝫ ab oꝑbꝰ mortuis.id eſt: ab oꝑbꝰ mortalibꝰ. Uel qꝛ hn̄t vitā gr̄e: hn̄t tam̄vitā nat̉e ornatā gr̄a gͣtiſdata: bonitatē moris. qͦdam ſunt deo accepta deo appropinquātia. qꝛ hec tendūt ad ꝯplementū gr̄e gͣtūfaciētis ad ſuā ꝑfectiōeꝫ: pōtdici hec habilitāt ad grām. lꝫ oꝑa hmōi ſunt mortuaqꝛ carēt vita ſimpl̓r: tn̄ ſub his ꝯditiōibꝰ ꝯſiderata hn̄toppoſitū oꝑbꝰ viuis: qꝛ qͣdā vita viuūt. vn̄ diſponerep̄n̄t ad vitā ſimpl̓r qͣntū hmōi. Ad illud qd̓ obijcit̉.mortuus ad vita nat̉e p̄t diſpone̓ ⁊cͣ. dd̓m ē ſil̓e: qꝛtalit̓ mortuꝰ vita caret actu potētia aptitudīe quacūqꝫ. ſic ē de illo caret vita gr̄e. Ad aliud dd̓m. lꝫpct̄a vetuſtiora ſunt peiora: tn̄ ī nouis ī veteribꝰ exercitiū bonoꝝ habilitat ad grām. vn̄ ī pct̄o vetuſto etſine vetuſtatis ſit pct̄or a gr̄a remotior: tn̄ ratōne exercitijbonoꝝ opeꝝ ē ꝓpinꝗor. vn̄ ſolet dici. ille oꝑa bōa fac̄in mortali tantū ꝓpinꝗor ē gr̄e: qͣntū ad aliud remotior.Eſt .n. remotior formal̓r: qꝛ hꝫ minꝰ peccatū ꝙͣ priꝰ eſtforma oppoſita gr̄e. Eſt aūt ꝓpinꝗor material̓r ẜm p̄ꝑationē bonoꝝ operū: ſic̄ ꝯtingit infirmo iuxͣ criſim valdeverat̉ a morbo. ē remotior a ſanitate ꝓpt̓ morbū magisintēſuꝫ ē ꝯͣrius ſanitati. ē ꝓpinꝗor ſanitati material̓rqꝛ materia magis p̄ꝑata ē ad exitu ꝙͣ priꝰ. Sic̄ ꝯtingit īduobꝰ qͦꝝ vnꝰ ē ſimplex fornicator: aliꝰ hoīcida. ſꝫ homicida petit veniā: fornicator. ẜm homicida ꝓpinquioreſt gr̄e ꝙͣ fornicator material̓r: ſꝫ remotior formal̓r ꝓptermaioritatē pct̄i. Ad aliud dd̓m. ille ē in pct̄o mortali: qn̄ facit oꝑa bona lꝫ erigat ſe: tn̄ mouet̉ apprquat ad grām. Et vt dicūt ꝗdā exercitāti ſe ſic approquat gr̄a venit ad illū offert̉ a pio dn̄o: venit vocaropct̄ores. qd̓ innuit̉ ysͣ. lx. Surge illuīare hieruſaleꝫ: ꝗavenit lumē tuū. Et. j. Pe. j. Sobrij ꝑfecti ſperate inque vobis offert̉ gr̄aꝫ.Articulꝰ terciꝰOnſeq̄nēt̉ querit̉. an oꝑa facta ī mortali valeant ad diminutōꝫ pene et̓ne. ſic: videt̉ h valēt ad habilitatōeꝫ gr̄e: lōge melior ē ꝙͣpena eterna ſit mala. vn̄ plus ē habilitatio gre ꝙͣ diminutio pene eterne. qd̓ aūt valet ad plꝰ valet ad minꝰ. ⁊cͣ. Itē declinatio a malo ē a pena ex ꝑte declinātis. multo fortiꝰ facere bonū: meliꝰ ſit oꝑari bonū ꝙͣ declinarea malo. Itē nullū bonū relinqͥt deꝰ irremuneratuꝫ:hmōi opꝰ remunerat̉. Sꝫ eſto aliꝗs ſtatim moriat̉tale opꝰ. ꝯſtat remunerabit̉. in collatōe boni. ſaltēin diminutōe mali. culpe: pene. Cōtͣ. oꝑa boa facta ī mortali ip̄ꝫ pct̄m dimiīnuūt: ſit illi ꝯͣria. forma remittit̉ niſi aduētū ꝯͣrij: vtpote calor aduentūfrigoris. ſꝫ ſi dimiuit cl̓pā: nec penā debitā cl̓pe. Itēſi oꝑa hmōi merent̉ remiſſiōꝫ pene et̓ne. ꝯſtat ꝙͣtūad curatōꝫ: ꝙͣtū ad intēſiōꝫ. ſit intēſa in infinititot poſſent multiplicari bōa oꝑa: tota illa pena cuꝫ ſitfinita ꝙͣtū ad intēſiōꝫ remittēt̉. Itē dic̄ Augꝰ. ī ench̓. ſuffragia eccīe ꝓſunt dānatis. ſꝫ ſuffragia eccīe ſuntpotētiora efficacōra ſint facta ī caritate: ꝙͣ oꝑa factaexͣ caritatē. Rn̄ſio. bona oꝑa facta exͣ caritatē valēad mitigatōꝫ pene et̓ne. directe dico ſe. Ad illd̓ qd̓dic̄ augꝰ. ī ench̓. hmōi oꝑa ad ꝓſunt dānatis vt tolerabilior ſit dānatio. Dicēdū v̓bū illd̓ intelligēdū eſtde dānatis ſimpl̓r: ſꝫ de illis dicūt̉ dānati .i. addicti ſiueadiudicati gͣuiori pene purgatorio. Et hoc pꝫ ex verbisaug. ſunt hec. Quibꝰ ꝓſunt aūt ꝓſunt vt ſit plena remiſſio: aut vt tolerabilior ſit ip̄a dānatio. Sꝫ adhuc ſuppoſito intelligit̉ de dānatis ſimpl̓r: circa diuerſi diuerſimode ſentiūt. Dicūt .n. ꝗdā hmōi faciūt pena tolerabilē. mitigādo penā: ſꝫ fortificādo ſubiectuꝫ pene.qd̓ videt̉ ſcꝫ aliqͣ virtꝰ det̉ dānato faciat dānatuꝫfortiorē ꝓpt̓ oꝑa illa: qꝛ videt̉ ꝯueniens daret̉ ad hocopꝰ ꝑticularit̓ ad aliud. neqꝫ daret̉ ſꝑ: qꝛ tūc remunerarent̉ ſꝑ oꝑa hmōi infinito bono. Quidā dicūt valent ad diminutōꝫ pene d̓mis tm̄. qd̓ videt̉ verū: qꝛ pena vermis rn̄det in quātitate qͣntitati culpe ſicut ignis.