Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

epl̓a ꝯtra Fauſtuꝫ. Diſcito ſub̓am maluꝫ. ſꝫ ſicut incorpore cōmutatione forme indeterius amittit vel potiꝰminui. fedum dici qd̓ pulchruꝫ antea dicebat̉. diſplicere corpus quod antea placuerat. Sic in aīo recte voluntatis decus quo pie iuſte viuit̉ cōmutata in deteriusvoluntate deprauari quo pct̄o effici aīam miſeram honeſtate recte voluntatis beatitudineꝫ obtineat. Eccepeccatum ipſa anima labitur in eſſe miſeruꝫ declināsſiue deficiēs. Ad illud quod obijcit̉. nuſꝙͣ eſt ⁊cͣ. Dicendū nuſꝙͣ ꝓprie ſumptū priuat in loco. loci aūt duplex eſt ꝓprietas .ſ. continere ſaluare. vnde ponere locale nuſꝙͣ eſſe: eſt ponere illud extra continēs ſaluās ip̄ꝫ.Sed in moribus continēs ſaluans dicit̉ finis. a finemoderatur res ꝙͣtum ad actum qd̓ eſt continere eam ſcꝫne diſſoluat̉ extra rectitudinem medij ſaluat̉ ꝙͣtum adeſſe. igit̉ ponere malum nuſꝙͣ eſſe: eſt ponere illud habere ordineꝫ ad finem. Nihil .n. diceret ſi diceret maluꝫẜm priuatio non eſt habere locum ꝓprie loquēdo. Ponere igit̉ malū nuſꝙͣ: eſt ponere habere moderamēactus a fine. neqꝫ eſſe ſaluteꝫ bn̄ficio finis. ex quo ſeꝗtur eſt ſubſtātia vel materia. Ad illud qd̓ obijcit̉ malū ſiue peccatū fuit in potentia materie. Dicēdū in patentia materie eſt dupl̓r. ſeminalit̓ vel defectiue.Seminalit̓: vt que ꝑticipatōꝫ eēntie vel ſubſtantie exeūtab ipſa materia. ẜm qd̓ elemēta erāt ī pͥma materia. Defectiue: ẜm ea que indefectus ſonant. que intelligunt̉ īipſa materia rōne defectibilitatis nature qd̓ ei conuenitrōne qua eſt ex nihilo. vn̄ augꝰ. de natura boni. Ideoincōmutabiles ſint: quia nihil eſt vnd̓ facte ſunt. igit̉dicit̉ malū eſt creatū: igit̉ erat in potētia materie. Reſpondendū eſt. eſt in materia ſemīal̓r. dicunt̉ taliahabere materiā ex qua. vel defectiue: talia. Pret̉. heceſt falſa ſimpl̓r loquēdo: malū eſt ī potētia materie. īmopotius in impotētia. Pret̓. dr̄ habuit poſt. ſꝫ malū ⁊c̄. ꝯmutat̉ ꝗd in quale. vn̄ argumētū tenꝫ. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. que magis cōueniūt materie ⁊cͣ.Dicendū ī materia duo pn̄t ꝯſiderari. natura: defectus ſiue priuatio. bonū aūt a materia habet illd̓ ē. ma illd̓ priuatōis materiale eſt. inꝙͣtuꝫ hmōi vtrūqꝫ hꝫa materia ſcꝫ nature priuatōis. igit̉ obijciū illud qd̓ maxime ꝯuenit materia materiale eſt. bn̄ꝯcedi pōt. ſꝫ dr̄: malū eſt tale. rn̄denduꝫ eſt interemptione. qꝛ lꝫ maxime ꝯueniat rōne ꝯditōis materie priuatio eſt: tn̄ rōne vtriuſqꝫ ꝯueīat materialibꝰ. Materialia .n. inꝙͣtuꝫ materialia: coīcant in materia ī natura in priuatōe. Sil̓r pꝫ qūo ad aliud dd̓m ſit. qꝛ lꝫmalū cōueīat rōne priuatōis: bonū ꝯuenit rōne nature.Sed tūc querit̉: quare malū habeat materiā ex qua:rōne cōuenit materia in rōne materie priuatio ē.ſicut bonū qua ꝯuenit in alia. Rn̄deo. eſt multiplicatio maloꝝ diffuſionē influentiā ſicut bonoꝝ. vn̄uatio hꝫ virtutē vel naturā ſicut hꝫ natura. Ad illd̓qd̓ querit̉ vtꝝ habeat cām formalē ⁊cͣ. Dicendū ꝓpriloquēdo nequaꝙͣ. vn̄ intelligendū eſt. peccatū eo modoquo hꝫ eſſe ſicut formā. ſicut cadit ſub priuatōne: ſicſub priuatione forme. vnde qꝛ ab ordinatiōe in fine ē ꝑſectio. eſſe in genere moris: ſicut in hac acceptatiōe careteſſe: ſic forma ſcꝫ ſimpl̓r ꝓprie dicendo formam forma eſt. nihilominꝰ ſicut eius eſſe eſt eſſe defectū ſiue ipſedefectus: ſic ſua forma deformitas ſiue informitas. Adillud igit̉ qd̓ obijcit̉. omne qd̓ eſt intelligibile eſt intelligibile ſuā formā ⁊c̄. Dicēdū duo ſunt genera intelligibiliū. quedā .n. ſunt intelligibilia ꝓprijs ſpēbꝰ: hec ſe intelligibilia ſunt. quedaꝫ priuatiue ſpecieꝝ: hecalia intelligibilia ſunt. ſic malū vel peccatū ē intelligibile .ſ. ſpecie ſꝫ ſpeciei p̄uatione. Sꝫ adhuc obijcit̉cum omīs intellectꝰ actu ſit ex ꝯiūctione intellectibil̓intellectiuo. ex cōiūctōne dico rei. ſic fides caritas intelligūt̉ vel ſpēi rei ꝯp̄henſe. alit̓ .n. qūo fieret actu? relinꝗt pōt eſſe actu intellectus niſi ex acceptiōe ſpēi vl̓ reiintellecte in aīa. Rn̄deo ſicut dicit Augꝰ. xij. de ci. dei.vij. ca. cauſas defectionū iſtaꝝ efficientes ſunt ſꝫ deficientes: velle inueīre tale eſt: ac ſi quiſꝙͣ velit videre tenebras vel audire ſilentiū. qd̓ tn̄ vtrūqꝫ nobis notū eſt.neqꝫ illud niſi oculos: neqꝫ hoc niſi aures. ſane inſpecie: ſꝫ in ſpeciei priuatione. Sed quo pōt hoc cuꝫſit intellectus in actu: niſi ex ꝯiunctōe re intellecta velſpecie ipſius. Rn̄deo. īmo ex defectu ſiue carentia ſpecieiintelligibilis qd̓ eſt in carētia defectu ſentit. vn̄ augꝰ.ci. dei. xij. acies oculi corꝑal̓ currit ſpēs corꝑalesnuſꝙͣ tenebras vidit: niſi vbi ceꝑit vide. ſic ſpēs intelligibilis mēs nr̄a intelligēdo ꝯſpicit. ſꝫ vbi deficiūt: neſciēdo cōdiſcit. hec augͥ. Ita ē igit̉. intellectꝰ vidēs inligibile: ſic vidēdo qd̓ ē in defectu intelligit. Ad illd̓qd̓ dicit Dyoꝰ. formificū mali. dd̓m dicit formificūmali ſimpl̓r: ſꝫ vt formificū. neqꝫ dic̄ ſpecificū ſꝫ qͣi ſpecifi. vn̄ intēdit dice̓ bonū dat forma malo: ſꝫ a bonohꝫ qd̓ hr̄et a forma ſi eēt ſimpl̓r ens. ꝗd hr̄et a for̄a? diſtīctōꝫ ꝯgnitōꝫ. hec aūt hꝫ a bono. Qd̓ aūt q̄rit̉eſt a for̄a ⁊cͣ. dd̓m ē verū. vn̄ eo hꝫ: hꝫ for̄aꝫ.vn̄ ſic̄ eiꝰ eſt defectꝰ deforme: ſic forma. Sed ẜmvidet̉ ꝓceſſus in infinitū. vt ſi ponat̉ deformitatis for deformitas: ſiue pͥuatōis pͥuatio. Rndeo. maluꝫ ſiuepct̄m lꝫ directe ꝙͣtū ad pͥmū ſignificatū illiꝰ dicat pͥuationē: nihilominꝰ ꝯportat debitū boni circa potētiā vel ſb̓ſtantiā cuiꝰ ē ſubiecti vel efficiētis. vn̄ malū dic̄ deformitatē ſiue p̄uatōꝫ circa ens ī carētia boni qd̓ dꝫ hr̄e. hmōiigit̉ ſic entis ī priuatōe debito hn̄di inꝙͣtū hmōi for̄a ēdeformitas vel priuatō. ſꝫ illiꝰ deformitatis ē alia deformitas for̄a: ſꝫ ſeipſa formal̓r loquendo deformitas ē ſiuedefectus. vn̄ ſicut terminꝰ ſeipſo termīat̉: ſic deformitasſeipſa defectus eſt. ſic ē ꝓcede̓ ī infinituꝫ. Ad qd̓q̄rit̉. vtꝝ hēat cām finaleꝫ. dd̓m. Int̓ .n. oīa cauſarūgenera maxīe malū ꝯſiſtit ī defectu finis ſimpl̓r. Ad illud qd̓ obijcit̉. malū eſt ordinatū. dd̓m eſt reꝑire duplicit̓ ordinē. Uno in re ipſa de natura ordinat̉ ſuaad bonū inqͣtū hmōi ē. Alio eſt reꝑire ad ordinē are ipſa in ſe: ſꝫ potius ad ordinatōꝫ. nihilominꝰ prudētiaſumme ſapīe elicit̉ ex ipſo ordine. ſic dicūt̉ mala ordīata. Primo ſumendo ordineꝫ: qd̓ hꝫ ordineꝫ hꝫ finē.ſecūdo. Pret̉. ꝓprie loquēdo mala ordine hn̄t.immo inordinata ſunt. dicūt̉ tn̄ ordinata: qꝛ bona eorumcomꝑatione ordinatiora vident̉. vn̄ ſicut nec bona dicūt̉nec bonitatē hr̄e ꝓprie: ſic nec ordineꝫ. ſꝫ bona potiꝰ eorūcomꝑatōe. vn̄ augꝰ. Malū ordinatū ꝯmendat bonuꝫ. vn̄ ordīs eſt in illo ipſuꝫ .ſ. bonū effic̄ ꝯmēdabile. immoex ordinatōe eiꝰ ꝯmendabile ſꝫ vituꝑabile exiſtit. Adilld̓ qd̓ obijcit̉. oīm maloꝝ finis ē bonꝰ ⁊cͣ. dd̓ꝫ ma ꝯſideratū vt ē malū: vel vt eſt in intētione agentis:intendit malū inqͣtū eſt malū: ſꝫ ꝓpter aliqd̓ bonū. ſic mali dr̄ eſſe finis bonū. vnde Dyoꝰ. ibideꝫ. ꝓpter .n. bonum quecūqꝫ bona quecūqꝫ ꝯtraria. eteniꝫ hec facimus vtbonū ꝯcupiſcentes. nullus .n. ad malū reſpiciēs facit eaque facit. Ad qd̓ querit̉ de efficiente. dd̓m hꝫprie cām efficienteꝫ ſꝫ deficienteꝫ. vt enim dicit DyoniMalū hꝫ cām efficientē: ſꝫ deficiēteꝫ. hūc aūt defectuꝫin efficiente faciūt duo. declinatio a principio: ꝯuerſioa fine. eſt: qn̄qꝫ volūtas oꝑat̉ vt eſt a ſuo principioneqꝫ vt eſt in ſuū fineꝫ. Qd̓ aūt cauſat ſimpl̓r cauſat vt ēibi ſua cauſa. qꝛ vbi eſt actio cauſalis ſimpl̓r prima carſa eſt intime agens. que actio attendit̉ in influētia virtutis in ipſam cām. a v̓tute ē ꝓpt̓ hāc declinatōꝫ ī malo: ē veꝝ ī hmōi ꝗcꝗd ē cauſe: ē cauſati. pret̉.ordīatꝭ ſe ī finē ſuū malū agēdo. vn̄ deuiatio ab extremi ſunt alpha o: facit ip̄m oꝑantē deficiētē. vn̄ augꝰ. xij.de ci. dei. Defuit mala volūtas. ad mala: ſꝫ male. i. nonad malas naturas. ſꝫ id̓o male: qꝛ ꝯͣ ordinē naturarū abeo ſumme ē ad illd̓ qd̓ minꝰ ē. ecce iſte defectus eſt indeclaratōe ab eo qd̓ ſumme ē. qd̓ ꝗdē ē principiū finis. Ad hoc quod obijcitur. omne quod habuit eſſe poſt eſſe prius fuit ⁊cͣ. Dicendum hoc eſt verum de eoquod habuit eſſe ſimpliciter. tale autem non eſt maluꝫ