Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Articulus primusD primū opus exterius requirat̉ videt̉ ſic.de peccatis ꝯfeſſis ſit ſe ſatiſfactio ẜm arbitriū eccīe. eccīa aūt arbitrat̉ ſatiſfactiōꝫ iuſtā: niſi fiat oꝑe exteriori. qꝛ hmōi ſolutōꝫ iniūgit penitētibus. in ſatiſfactōe ncc̄e ē opꝰ exteriꝰ. Itē idē pꝫꝑtes ſatiſfactōis ſunt oꝑa exteriora .ſ. or̄o. ieiunium.elemoſina. Contra. Io. v. dixit dn̄s languido queꝫ ſanauerat ad piſcinā. Ecce ſanꝰ factus es: iaꝫ noli peccarene deteriꝰ aliꝗd tibi ꝯtingat. Sanato iniūxit dn̄s aliꝗd niſi volūtatē peccādi ē motꝰ interior. ſꝫ oīs chriſtiactio nr̄a eſt lectio. ſacerdos penitēti ſanato ꝯtritōꝫdꝫ iniūgere exteriorē ſatiſfactiōꝫ. igit̉ reqͥrit̉ ſatiſfactioexterior. Itē videt̉ illd̓ dn̄s ml̓ieri de p̄hēſe ī adulterio iniūxit ſatiſfactōeꝫ Ioh̓. viij. ſꝫ tm̄ dixit ei. vadeampliꝰ noli peccare. Idē videt̉ illd̓ qd̓ dr̄ eccͣi. xxj. Filipeccaſti adijcias iteꝝ. Rn̄deo. ē ſatiſfactō ſacr̄alisvtpote illa iniūgit̉ a ſacerdote. hec fit niſi opꝰ exteriꝰ. hec ꝓprie dr̄ ſatiſfactio: ē vna ꝑs pnīe. Alionoīe extēſo dr̄ ſatiſfactō opꝰ qͦdcūqꝫ ſiue exteriꝰ ſiue interiꝰ: penitēs meret̉ remiſſiōꝫ reatꝰ ſui pct̄i. cuiuſmōi ſūtꝑa ſuꝑintēdūt penitētes oꝑbꝰ iniūctis ab eccīa. hꝰiodi ſunt de ꝯſummatōe ſecuritate ſatiſfactōis. q̄daꝫ ſunt de fundam̄to ſatiſfactōis. ſic̄ caue̓ a pct̄isine ꝓdeſt ſatiſfactio. Eccͣi. xxxiiij. Qui baptizatur amortuo iteꝝ tāgit mortuū: ꝗd ꝓdeſt lauatio eiꝰ? ſic ieiunat ī pctis ſuis iteꝝ eadeꝫ faciēs: quid ꝓdeſt humiliando ſe. Quedā ſunt ad expeditiōꝫ ſiue ad facultatēſatiſfactōis: ſicut vitatō mali ꝯſortij. qꝛ int̓ malos ſocios ſit defacili ſatiſfactio. vn̄ Math̓. xxvij. Egreſſus petrꝰforas fleuit amare. vbi dic̄ glo. ab impioꝝ ꝯſilio ſecluſusculpā lauat. qd̓ intꝰ. vn̄ ſuꝑ illd̓ negauit corā omībus.neſcio ꝗd dicis. dicit glo. Ꝙnoxia prauoꝝ colloꝗa cogūt petꝝ negare deū. Quedā ſunt de ſub̓a ſatiſfactōnis.vt ieiuniū. oro. elemoſina. hec iniūgūt ſacerdotes penitentibꝰ dicūt cauete a pct̄is. vitate ꝯſortia mala. ieiunate. orate. elemoſinā date. Quedā ſunt de ꝯſumtione ꝑfectōe ſecuritate ſatiſfactōnis. ſic̄ alia bonafaciūt penitētes ſupͣ ſatiſfactōeꝫ iniunctā a ſacerdote. vn̄yſaie. ij. Docebit nos vias ſuas ambulabimꝰ ī ſemitiseius .i. ſacerdotē docebit nos ꝗd teneamur age̓. he ſūtvie. Sed nos ſtrictioreꝫ pnīam faciamꝰ ꝙͣ iniūcta ſit. ſūteniꝫ ſemite ſtrictiores ꝙͣ vie. hec iniūgūt ſacerdotes invl̓i cuꝫ dicūt penitētibꝰ. oīa bona facietis ſunt vobispnīa. his viſis facile ē rn̄dere ad obiecta. Ad illa quobijciūt̉ dn̄s remiſit pct̄m ſine iniūctōne exterioris ſatiſfactōis. Dicendū dn̄s iniūxit ſatiſfactōꝫ ſacr̄aleꝫ:ſꝫ dixit ill̓ fundam̄tū pnīe .ſ. abſtinē a pct̄o. Uel aliter.dn̄s iniūxit ſatiſfactōꝫ exteriorē: qm̄ videbat ꝯtritōneꝫeſſe ſufficientē ad deletōꝫ macule pene. Sꝫ ſacerdos nr̄ videt corda penitētiuꝫ: neſcit an ſufficiēs ſit ꝯtritio.ꝓpter iniūgit ſatiſfactōꝫ exteriorē. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉de eccīaſtico vbi dr̄. Fili peccaſti adijcias iteꝝ. Dicēdū ſuffic̄ .ſ. adijcere. vn̄ ſubdit̉ ibidē de ſatiſfactioneor̄onis. ſubdit̉: ſꝫ de priſtinis dep̄care ⁊cͣ.Articulus ſecūdusOnſequēt̓ querit̉. vtꝝ in ſatiſfactiōe requirit̉ omel̓. Iuſtū ē vt pct̄or tātū maiora ſibi inopꝰ penale. ſic: videt̉. Dicit. n. Greg. inferat lamēta pnīaꝫ: quāto maiora intulit ſibi damnaculpam. Iteꝫ in corꝑalibꝰ ſpūalibꝰ eſt curatio contrariū: vt vult Grego. qꝛ vtrobiqꝫ ꝯtraria ꝯtrarijs curāt̉.ſꝫ peccatū eo ex libidine cōmittit̉ delectatōe ꝑpetratur ſatiſfactōꝫ curat̉. opꝰ ſatiſfactōis dꝫ penale. Iteꝫ diuina iuſticia reꝗͥrit peccatuꝫ puniat̉. alioꝗnaliꝗd eēt inordinatū in regno dei: vt habet̉ ab auḡ. ſꝫ peccatū punit̉ in oꝑbꝰ ſatiſfactōis. ita vt priꝰ. Itē peccatū efficit factoreꝫ debitorē pene. ſꝫ in ſatiſfactōne ſoluitqd̓ debet. ita vt priꝰ. Contra. Anſel. li. Cur deꝰ.Satiſfacere eſt honorē deo debitū impendē. autē reꝗͥrit opus penale. Exhibet̉ .n. honor deo debitus om̄i tēꝑebono penali. ita oꝑa penalia fit ſatiſfactio. Itēor̄o eſt ſatiſfactoria. int̓ omīa tn̄ meritoria ē iocūdiſſima delectatōne. ita ꝯtingit ſatiſfieri oꝑe delectabilipenali. Item ſi opꝰ ſatiſfactoriuꝫ eſt ncc̄io penale ſe:quanto eſt magis penale: magis ē ſatiſfactoriū. ſꝫ magiseſt penale tepido carnali ieiunare vno die ꝙͣ viro deuoto feruenti totā vnā quadrageſimā. iſte magis facitieiunando vna die ꝙͣ ille totā quadrageſimaꝫ. quod eſtincōueniēs. qꝛ tūc reportaret̉ cōmodū de defectu vel malicia. Item ſi hoc eſſet: multis eſſet precluſa poſſibilitas ſatiſfaciendi. vt illis qui nullū opus penale poſſuntagere. Item quedam ſunt peccata que perpetrant̉ cuꝫtriſticia. ſed ſatiſfactio debet eſſe per contrarium. ergo ſine pena debet de his peccatis ſatiſfactio fieri. vtputa ſūtaccidia. inuidia. Reſpondeo. ſatiſfactio eſt exercenda per opera penalia. cuius eſt ratio multiplex. Una curatio per contrarium. ſi enim introducta eſt infirmitasper delectationeꝫ culpe: curari debet per ſuſtinentiā pene. Alia eſt iuſta debiti ſolutio. debitum enim quod ꝯtrahitur peccando: pena ſoluitur. Alia eſt deordinati reordinatio. qui enim ſe deordinauit per cōmiſſioneꝫ culpe:potiſſime reordinat ſe per paſſioneꝫ pene. Alia eſt reuerſio debita ad ſtatum iuſticie. qui enim auerſus eſt a ſtatu iuſticie per culpam: debet reuerti ad eundem per penam. Alia eſt diuini honoris debita exhibitio. qui enimdeo honorem abſtulit offendendo in culpa: debet deo honorem reddere ſubijciendo ſe deo in pena. penitens enimmaiorem deo exhibet honorem illi famulando in operebono in pene aſſumpte deiectione: ꝙͣ tm̄ famulando inaltero. Ad illud ergo quod primo obijcitur. ſatiſfacere eſt impendere ⁊cͣ. Dicendum eſt debitum honoris veniens ex bono collato: hunc debemus impendere per gratiarūactiones. veniens ex mandato iniuncto: hunc debemus per obedientie ſubiectionem. veniens ex maieſtatis imperio: hunc debemus per latrieadorationem. veniens etiam ex peccato cōmiſſo: iſlehonor redditur deo per ſuipſius punitioneꝫ. hoc eſt inſatiſfactione. Ad illud quod obijcitur de oratione. Dicendū etſi orare ſit iocundū delectabile rōne deuotionis feruore ipſius caritatis: nihilominus orare quātum eſt de ſe: eſt valde penale carni. etiam quātacunqꝫfiat deuotione delectatōne. Ad illud qd̓ obijcitur.ſi ſatiſfactoriū opus ſit penale per ſe. ⁊cͣ. Dicendum qaliquid eſt penale nature: quia natura eſt. ſicut eſt abſtinentia ieiunij erogatio bonoꝝ ex quibus eēt ſuſtinēdainfirmitas hūana. Aliquid eſt penale rōne deordinationis culpe: qꝛ deordinat̉ volūtas inhabilitat̉ ad bonuꝫcuiuſmodi eſt tēpor carnalitas. his enim deordinat̉ voluntas ⁊cͣ. Prima penalitas ꝯgruit oꝑibus ſatiſfactōis.ſecūda nequaꝙͣ. de iſta aūt ſecūda opponit̉ de prima. Ad illud qd̓ obijcitur. aliqui vel ratione infirmitatis vel debilitatis nihil penale p̄n̄t ſuſtinere ⁊cͣ. Dicēdū etſi hoc ſupponat̉. vel nunꝙͣ vel raro accidit: niſi forte īgraui ꝑpetuo languore. talibus ſunt indicēda hmōiopera laborioſa. ſed illis ſufficit dolor perpetuus deteſtatio commiſſi. Ad aliud dicendum. ſi quedaꝫ peccata perpetrantur cum triſticia: nihilominus eorum radix eſt libido quadā ꝯplacētia libidinoſa: immerito leticia culpabilis ē interp̄tanda ⁊cͣ.Nembrū terciūOnſequēter queritur de quidditate ſatiſſactionis. Circa quā primo queritur de differentia deſcriptionum. Secundo de partibus deſcriptionū.