Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioQueſtio. lxxxiiij. de ſatiſne in generaliIcto de duabꝰ partibus pnīe .ſ. ꝯtritione ꝯfeſſione: ſeqꝫtercia ꝑs ſcꝫ de ſatiſfactione. Circa quāſic ꝓcedit̉. Primo agit̉ de ſatiſfactionein cōmuni. Secūdo in ſpeciali. ſcꝫ de ꝑtibis illius .ſ. or̄one. ieiunio. elemoſina. In primocedit̉ ſic. Primo agit̉ de ſatiſfactōis poſſibilitate. Scꝫtate. Tercio de quiditate.Quarto de fructuoſide ablatoꝝ reſtitutōne.Nembrū primūIrca primū querit̉. vtꝝ poſſibile eſt penitēti ſatiſfacere de peccato ſuo. Qd̓ videt̉ ſic:quia diuino adiutorio qd̓ nulli deeſt pe nitenti quantū eſt de ſe ꝯtingit penitentēteri de peccatis confiteri. ſil̓r videt̉ ſatiſface̓. Itēpenitens artat̉ ad nccitateꝫ peccandi. ꝯtingit illuꝫauſas peccatoꝝ excidere ſuggeſtionibꝰ eoꝝ aditū nonprebere. hoc.. patebit. hoc aūt eſt ſatiſfacere vt prius.Item quanto miſcd̓ior eſt in queꝫ delinquit̉: tāto ſatiſjctio eſt facilior. ſꝫ deus eſt miſcd̓ior homīe. ſi poſſibile eſt iuſta eſtimatōne ſatiſfacere homī: deo ſil̓it̓ ſiuemultofortius. Contra. reatus debet rn̄dere offenſe.ſi offenſa peccati mortalis eſt infinita: reatus infinitꝰ. tanta offenſa quantus ille in queꝫ peccat̉: ꝓpter qd̓ offenſa dei infinita. ſꝫ reatum ſoluere infinitū eſt impoſſibile homī. ſatiſfacere. Item deut̉ .xxv. Iuxta mēſurāpeccati erit plagaꝝ modus. Ex hoc verbo patꝫepeccatoꝝ in quantitate rn̄dent quātitatibꝰ culparpeccatū mortale in infinituꝫ excedit peccatū veniale.ena penam ſimilit̓ excedit. ſi culpa venialiū ſatiſfaiendū eſt in pena quantulacūqꝫ: mortali ſatiſfaciēdūeſt in pena infinita. ſic eſt impoſtſibile ſatiſfacere peccato mortali. Iteꝫ quanto pct̄m dyaboli excedit pct̄mhumanū: tanto virtus dyaboli natura ꝙͣtuꝫ ad nobilitateꝫ conditionū ſuaꝝ excedit naturaꝫ homīs. nobilitaseniꝫ conditōis dyabolice eſt vna ratio irremediabilitatis peccati ſui. vnde virtus ſiue natura demonis ad faciendū bona ſuſtinendū mala: tantuꝫ excedit humanaꝫ:quantū culpa ſua excedit culpam homīs. ſi demoni impoſſibile eſt ſatiſfacere peccato ſuo: ſimilit̓ homī eſte ſuo. Iteꝫ in peccato ſunt duo. auerſio ano: ꝯuerſio ad bonū cōmutabile. ꝙͣtum ad auerſioneꝫ eſt differentia in ſatiſfactōne. ꝙͣtum aūt ad cōuerſionē eſt differentia ẜm maioreꝫ libidinē minoreꝫ. Sꝫmulti poſt primū parentē peccauerūt maiori libidine inconuerſione ad creaturā ꝙͣ ipſe. ſi ipſe potuit ſatiſfacere primo peccato: multo fortius nec illi. enī ſatiſfacere potuit: ſꝫ neceſſe fuit xp̄m mori illius ſatiſfactione. vt habet̉ a ſanctis. Iteꝫ minus fit homo culpabilis ex peccato originali ꝙͣ ex peccato actuali. ſi poteſt ſatiſfacere de origīali: multominꝰ de actuali. Reſponſio. In peccato mortali ſunt duo. auerſio a ſummobono: conuerſio ad bonū defectibile. His autē duobꝰrn̄dent alia duo. offenſa dei: libido peccati. quibꝰ duobus rn̄det duplex pena infinita. ſcilꝫ dāni ſenſus. iſtisauteꝫ duobus rn̄dent duo in ſatiſfactōne ex parte penitētis. dolorꝑpetuus de offenſa ſuſtinentia pene exterioris cum diiuina miſcd̓ia conferente gratiā: qua vtrunqꝫpredictoꝝ efficit̉ deo acceptū. quia .n. peccator peccandooffendit illum qui eſt bonitatis ſimpl̓r eterne infinite:oportet in ſuo infinito eterno puniat̉ dolendo offenſa illa deteſtando. quia d̓o diuina miſericordia preuenit ſatiſfactōneꝫ penitētis: grām cōferendo reatu infinitū indulgendo. poſſibile eſt penitēti ſatiſfacere opereinteriori dolendo de offenſa: oꝑe exteriori de libidīe habita in actu peccati. in vtraqꝫ iſtarū cōcurrūt ex ꝑte dei.lxxxiiij.miſericordia iuſticia. miſcd̓ia inendo reatū infini ſimplicit̓ ꝙͣtuꝫ ad penam damni ꝙͣtuꝫ ad penaꝫ ſenſus iuſticia in exigendo penam aliquaꝫ. Ad illudquod primo obijcit̉. offenſa dei eſt infinita ⁊cͣ. Dicen pro offenſa illa debet penitēs in ſuo infinito punire ſe dolendo. ſicut tactuꝫ eſt: quia adeo miſericorditfiunt indulgentie hmōi: reatus infinitus remittit̉ pro pena finita. Si obijciat̉ dolor iſte eſt contritōnis: ita nſatiſfactorius. Dicendū non eſt veruꝫ. ſicut enim. determinatū eſt in tractatu de cōtritione: quidaꝫ dolorētritionis: quidaꝫ ſatiſfactorius in penitētia. Ad illd̓quod obijcit̉. culpa mortalis excedit venialem in infinitū ⁊cͣ. Dicenduꝫ etſi culpa excedit in infinitū penaꝫſatiſfactoriam illius que fit in gratia: tamē diuina indulgentia moderata excedit in infinitū penaꝫ ſatiſfactoriaꝫillius. ſicut enim tactū eſt. in tractatu de penitētia venialiū. ꝙͣuis mortale ſit maius in infinitū veniali: tn̄ quiain iuſtificatōne a mortali remittit̉ reatus eternus commutatur in penam tꝑaleꝫ. pena debita veniali mortaliꝓportionabilia ſunt. Ad illud quod obijcit̉ de peccatodyaboli poteſt dici. dyabolus poteſt ſatiſfacerepter proteruaꝫ eius fantaſiam. ꝓpter quā eſt inſuſceptibilis gratie que eſt ſubſtramentū ratio ſatiſfactōnis.alia que tacta ſunt. vbi tactuꝫ eſt de inſuſceptibilitateangeli gratie penitēdi. Ad illud quod obijcit̉ de peccato primi parentis. Dicendū aliter fuit de peccato primi homīs de peccatis alioꝝ. Primus .n. homo peccando intulit ſibi damnū omībus deſcendentibꝰ ab ipſo lege ꝓpagationis cōmunis. ſibi eniꝫ omībꝰ damnū mortis intulit. immo deū damnificauit in toto ſuo genere humano. ꝓpter hoc primus homo potuit ſatiſfacerepeccato ſuo: quia potuit ſatiſfacere nec ſibi: nec hominec deo damno tanto. Et hoc eſt quod dicit Anſel. qhomo potuit ſatiſfacere: deus ſolus potuit ſed debuit. vnde oportuit vna eſſet ꝑſona que poſſꝫ que deberet. ꝓpter hoc deus factus eſt homo: vt ratōne eſſetdeus poſſet ratōne qua homo deberet. iſta ꝑſona eētmediator que ſatiſfaceret culpa primi homīs. etiam culpa alioꝝ ſatiſfecit. mediator dei homīs peccato primi homīs nemo alius potuit: nec adhuc aliquis ſatiſfecit niſi in fide paſſionis ip̄ius mediatoris. cuius fide ſolumodo iuſtificat̉ peccator: ſolūmodo remittiturpeccatū. Unde omīs ſatiſfactio noſtra habet virtutē a ſatiſfactione xp̄i. que quideꝫ ſatiſfactio habet effectū inbris xp̄i ip̄a ſacramenta. vt baptiſmū habet effectusplenitudineꝫ: ꝙͣtum ad culpā ꝙͣtū ad penaꝫ: per penitentiaꝫ in ꝑte. omīs ſatiſfactio peccati ſuꝑ ſatiſfactionem mediatoris fundata eſt. Ad illud quod obijcit̉.y ꝙͣtuꝫ ad auerſioneꝫ eſt differentia in peccatis. Rn̄ſioatet ex ſupradictis. quia vno modo ſumpta auerſio ē īdifferentia: alio modo ſumpta eſt drn̄tia. Ex his etiā pꝫrn̄ſio ad predicta. quia ſi offenſa peccati ē infinita: ſatiſfactio eſt infinita inꝙͣtuꝫ ē mediatoris. Pret̉. quia dyabolus habet mediatorē: nec ſatiſfactio eius fundataſupra meritū mediatoris. Ad vltimū dicendū. nullꝰpōt ſatiſfacere originali: quia nulla eſt ſatiſfactio niſihabeat fundamentuꝫ gratie: qua habita manet culpaoriginalis. nec ſatiſfactio originali requirit penā aprīo ſubiecto: qꝛ peccatū originale eſt actum ſꝫ ab alioꝯtractū.Pret̉. xp̄s ſatiſfecit originali ſimpl̓r ſufficientiſſime: cuiꝰ ſatiſfactōnis virtus efficacia tranſfert̉ad nos in baptiſmo: vt tactū eſt ⁊cͣ.Nlembrū ſecūduꝫOnſequenter querit̉ de neceſſitate ſatiſfactionis: intendo de ſatiſfactōne per opusexterius. Primo igitur hic queritur. vtrūrequiratur in ſatiſfactione opus exterius.Secundo. vtꝝ opus penale.