Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioem̄ gaudeat et ſperet de gr̄a: ꝙͣdiu ſuſtētat̉ apcit venia et gr̄a qn̄ cōtēnit̉ ſatiſfactō īiūcta.enormitate delicti ſacerdos audito crimīe remittit ad ſupiorē. audito crimīe pnīaꝫ īponat. argumentū de pe. etnificauit. Quartꝰ ſi ꝗs cōfiteret̉ ſignificae̓t. tn̄abſtinēs vel hn̄s ꝓpoſitū abſtinēdi a pctō. vel q vnocōfueret̉ et alterū reſeruaret ex īduſtria. Licꝫ em̄ ſatiſſecerit ī mortali: tn̄ tn̄t̉ iteꝝ ꝯfiteri. vt pe. di. iij. ſūt pl̓resArticulus quintusOnſequēter q̄rit̉. vtrū licꝫ aliqd̓ pct̄ꝫ addereqd̓ fecit .i. vtrū ꝗs debeat ꝯfiteri pct̄afecit. vr̄ ſic: vt hr̄ ab aug. pnīa r̄ducit qn̄ꝫpenitētē ad īnocētiā baptiſmalē. ponat̉ aliꝗs ſit ī tali ſtatu ſic tꝑe illo ī ncc̄e hēat ꝯfiteri ẜm īſtitutū ē abeccl̓ia. talis tenet̉ ꝯfiteri. hꝫ ꝯfiteri ꝗd fecerit: qꝛ eſtin īnocētia baptiſmali. ergo teneat̉ tūc ꝯfiteri: ncc̄e hꝫ ꝯfiteat̉ tūc pct̄m qd̓ cōmiſit. Itē ſuppoſito poſi ē. iſte hꝫ aliqd̓ pct̄m qd̓ poſſit cōfiteri. nec hꝫ dice̓ī cōfeſſiōe ſit īnocēs. qꝛ. j. ioh̓. j. Si dixerimꝰ qꝛ pct̄ꝫhabēꝰ ⁊cͣ. ergo hꝫ ncc̄e ꝯfiteri aliqd̓ pct̄ꝫ qd̓ cōmiſit: nccͣe hēat ſe cōfiteri pct̄orē. Itē ī ꝯtritōe licꝫ ꝯteriſn̄ dolore plꝰ debito: ī ſatiſfactōe ſatiſfacere plꝰ debito.ſimiliter videtur in confeſſiōe licꝫ ꝯfiteri plus debitohoc autē ē ꝯfiteri plura ſe ꝯmiſiſſe pct̄a ꝙͣ ꝯmiſit. Itē dicit greg. bonaꝝ mētiū ē ibi cuipā agnoſce vbi culpa ē em̄ ſūt agnita ſūt ꝯfitēda. Itē ī dubijs ſꝑ ē ꝑs tutioreligēda. vn̄ ī ill̓ pct̄is ex gene̓ ſuo ſūt mortalia. cuiuſmodi ē ira ſuꝑbia. ſi cōfitēs dꝫ de talibꝰ cōfiteri ſi dubiiet. vtrū ſint venialia cōmiſit vl̓ mortalia. tutiꝰ eſt cōfiteri illa mortalia ꝙͣ venialia: licet ẜm veritatē ſiut venialia. ſꝫ ꝯſtat taliter ꝯfitēs ꝯfitet̉ qd̓ cōmiſit. qꝛcōmiſit mortale: ergo licꝫ penitēte cōfiteri qd̓ cōmiſit Itē vt videt̉ ex rōne bn̄ licꝫ cōfitētē cōfiteri ſe feciſſepeccatū aliquale quale fecit. tāta ſit oppoſitō interale tale facta relatiōe ad deū: quāta int̓ aliquid et aliquid Contra. innocēs non pōt accuſari ſine peccato ſicut nec ꝯdēnari. ergo cuꝫ ꝙͣtū ad peccatum qd̓ fecit ſit īnocēs: vr̄ poſſit ſe accuſare ī ꝯfeſſione de illo Itē nullꝰ pōt ꝓcurare puniat̉ īnocēs ſine peccato: ſꝫqui ꝯfitet̉ peccatū qd̓ fecit: facit īnocēs punit̉ a ſacerdote. igit̉ ⁊cͣ. Itē nullꝰ dēt accuſationē aliquā ꝓponer̄ īiudicio exteriori ſi hꝫ ꝓbationē iuris vl̓ teſtē. ſil̓rnec ī iudicio pn̄iali dꝫ quis aliqd̓ ꝓponere niſi hēat teſtēꝯſciētiā vl̓ legē mētis hoc dictet. ergo ī pc̄to qd̓ fecit hēat teſtē ꝯſciētiā: vr̄ ſu illo poſſit ſe accuſare ī iudicō ꝯfeſiōis. Rn̄ſio.dicēdū pōt aliꝗs ꝯfiteri peccatū qd̓ fecit. eo falſū teſtīoniū cōtra ſeip̄mꝓduceret qd̓ ꝓhibitū ē fieri etiā ꝯtra aliū Exo. xx. Iteꝫqꝛ ẜm dic̄ Augꝰ. talis ꝯfeſſio abſolueret a reatu ſꝫū. Nota tn̄ tripl̓r ꝗs ꝯfitet̉ peccatū. lpotiꝰ ꝯſtitueret repeccatū qd̓ ſcit ſe feciſſe: vl̓ peccatū qd̓ opinat̉ ſe feciſſe:qd̓ timet ſe feciſſe. primū peccatū ꝯfitet̉ ſe feciſſe ſimpl̓r.vn̄ ſimpl̓r obligat ad cōfeſſionē. Scd̓m cōfitet̉ feciſſeſimpl̓r. ſed opinat̉ feciſſe. rn̄ nec obligat ad ꝯfeſſiōeꝫ abſolute. ſed īqͣntū ip̄e credit ſe feciſſe illd̓. ſic̄ accidit ī illisꝗuimis hēnt ſtrictas ꝯſciētias. vn̄ freq̄nter credunt peccare qn̄ peccāt. credūt dico pꝰ factū. qꝛ ſi crederēt peccare mortal̓r ī ꝑpetratōe oꝑis cōmitterēt ſe diſcriminipeccarēt mortal̓r. de talibꝰ ꝓprie dicit Gre. bonaruꝫmētiū ē ibi culpā ⁊cͣ. Terciū peccatum nec ad ip̄m necſimpl̓r obligat ad ꝯfitēdū: niſi ſub ꝯditiōe vl̓ quō ad pe. verbigr̄a. vt ſi dicat ſi feci tale factū vl̓ dixi tale v̓buꝫdico meā culpā voloſb̓ire penā ac ſi mortale fuiſſꝫ. Inprima ꝯfeſſiōe ē v̓itas abſolute ī re. ī corde in ẜmōe. Inſcd̓a ē fl̓itas ē re ī ẜmōe: ſꝫ v̓itas ī corde. vn̄ tal̓ mētitur licꝫ dicat falſū. Falſitas ē em̄ ꝯtra v̓itatē ī re vl̓ ī ẜmone. mēdaciū v̓o ꝯtra v̓itatē ī mēte vl̓ in ītētionē. In terciavero ē īcertitudo. Ad primū dicēdū. ſiꝗs ſciret ſein ſtatu īnocētie baptiſmali vt ſi ſibi eēt reuelatū poſſet ꝯfiteri peccata an̄ cōmiſerat ſine offēſa. vt adīplerꝫ.lxxvij.qd̓ ſtatutū ē ab ecc̄ia. Qn̄qꝫ em̄ ē cōfitēdū neceſſitate demeriti. vt qn̄ ꝗs peccauerit mortal̓r. qn̄qꝫ obligatōe ſtatuti ſcꝫ ecc̄ie. vn̄ ſiꝗs nullā hēret cōſciētiā de aliqͦ peccato poſſꝫ iterare an̄ acta ꝯfeſſa vt ſtatuta ab ecc̄ia adimplerꝫ. Ex patet rn̄ſio ad ſeq̄ns ī ꝑte. Illd̓ autē Ioh̓.Si dixerimꝰ ⁊cͣ. excludit a fidelibꝰ p̄ſūptionē inſticieprie. vnuſꝗſqꝫ em̄ fidel̓ dēt ſe reputare pctōreꝫ. nec credo aliꝗs poſſꝫ ſn̄ p̄ſūptiōe reputare ſe oīno ſn̄ peccatoniſi forte ex ſpeciali reuelatōne. Pre. ſi hēat pct̄a incōſciētia. ꝓpt̓ dēt reputare ſe iuſtū. j. Cor̄. iiij. Nihilmihi cōſcius ſū. ſꝫ nōī iuſtificatꝰ ſum. Ad aliud dicē. ē ſil̓e de cōtritiōe ſatiſfactiōe ꝯfeſſiōe. Naꝫnūꝙͣ aliꝗs pōt certꝰ de ſufficiēti ꝯtritione vl̓ ſatiſfaction. q̄ntūcūqꝫ ꝯterit̉ ſatiſfaciat nūqͣ illa ꝯtritō vl̓ſatiſfactō ē ſuꝑabudās ꝙͣtū ad ip̄ꝫ. ꝙͣuis ſuꝑabūdās ſitẜm rei d̓itatē. nll̓ꝫ ē ibi pctm̄ ſꝫ potiꝰ acꝗſitō maiorisme̓ iti. ꝯfeſſiōe v̓o ſic ē: īmo illa pt̄ ꝗs dꝫ certꝰ.Itē ē ſil̓e. qꝛ actꝰ ꝯtritōis ſatiſfactōis īformāt̉ caritate vt ſe patꝫ qꝛ ꝯtritio ſatiſfactio ſemꝑ meritoria ē ſi ſemꝑ deletiōis culpe remiſſiōis pene. vt in iuſtificatis totaliter qꝛ ſtatī euolāt pꝰ hāc vita ē tn̄ meritoriaaugmēti gr̄e iuſticie. augmētū gr̄e rn̄dꝫ ꝯtritiōi in viris ſāctis: et ſatiſfactio augmēto iuſticie. Cōfeſſio v̓o īdicit ꝗs ſe feciſſe peccatū qd̓ fecit ſciēter: pōt eſſe excaritate id̓o nec laudabil̓. Ad illd̓ Gre. bonaꝝ mētium eſt ⁊cͣ. dicendū intelligendū ē de cognitiōe credulitatis id eſt bonaꝝ mētiū eſt credere ſiue opinari peccatūvbi eſt peccatū. ad hmōi aūt cognitionē dēt ſequiaſſertio ꝯfeſſionis: ſed eo quo tactū eſt. Ad illd̓ qd̓obijcit̉ ī dubijs ⁊cͣ. dicēdū intelligit̉ ī illis dubijsin ꝗbꝰ oꝑtet alterā ꝑtē eligere abſolute ſicut patꝫ de viatore cui occurrit biuium. In dubijs v̓o in ꝗbꝰ eſt neceſſario alterā ꝑtē eligere abſolute: intelligit̉ ſit aliqua ꝑs eligēda ſimpl̓r: ſꝫ tm̄ ſb̓ cōditiōe. eſt ī ꝓpoſito. ꝙͣuis em̄ dubiū ſit alicui. vtrū peccauerit mortal̓r peccauerit: tn̄ debꝫ alteꝝ affirmare abſolute. vnd̓ dēt ꝯfiteri ſe peccaſſe mortal̓r ſimpl̓r ſed ſub cōditiōedicēdo ſi peccaui mortal̓r dico culpā. hoc aūt eſt ꝯfiteri peccatū qd̓ fecit ſimpl̓r: ſed ẜm ꝗd. Ad alid̓ qd̓rit̉ quare pōt quis ꝯfiteri ſe feciſſe aliꝗd qd̓ fecitſicut aliqͣle quale fecit. bn̄ em̄ licꝫ ꝯfiteri aliꝗd mortale qd̓ eſt veniale dūmō ꝯfitēs hēat ī ꝯſciētia ſit mortale. dicendū immo pōt dūmō hēat in ꝯſciētia. vtpote ſi aliꝗs hēat in ꝯſciētiaꝯgnouerit ſuā tn̄ itaeſt: ſed qn̄ credebat cognoſcere ſuā cognouit ſuā. ſi talis ꝯfitet̉ ſe cognouiſſe ſuā: bn̄ ꝯfitet̉ licꝫ cognouerit ſuā ſed ſuā. vn̄ cōſciētia tali ſicut licꝫ aliquēfiteri ſe feciſſe quale fecit: ſic licꝫ cōfiteri cōſciētiatali ſe feciſſe aliꝗd qd̓ fecit. ſed nec hoc nec illud debꝫquis confiteri contra ſe. ſcilicet conſcientiā ſuam.Ayticulus ſextusOnſequenter q̄rit̉. An licꝫ diminuere ꝯfeſſionē cōfiteri pauciora peccata ꝙͣ fecit. ſic:videt̉. Regl̓a eſt in theologia. qꝛ mala facimꝰmali ſumꝰ qꝛ bona facimꝰ boni ſumꝰ. Si autē qꝛ mala facimꝰ mali ſumꝰ: igit̉ ſi malū vl̓ mala deſinimꝰ faceremali deſinimꝰ. Ite ſi affirmatio ē affirmatiōis:negatio ē negatiōis. igit̉ ſi mala deſinimꝰ facere in ꝑtedeſinimꝰ mali in ꝑte. ſꝫ penitēs cōfitēs vnā ꝑtē pct̄oꝝin ꝑte deſinit mala facere: ergo ī ꝑte deſinit malꝰ. ſꝫ expedit deſinere malꝰ in ꝑte: igit̉ penitere cōfiteri inꝑte. Itē cōfiteri peccatū eſt bonū ſil̓r cōfiteri illd̓ peccatū eſt bonū. nec cōfiteri hoc peccatū hēt bonū eſt excōfeſſiōe alteriꝰ: ergo bonū eſt ſe cōfiteri cōfitēdoilld̓. Itē in cura corꝑali coexiſtentibꝰ pluribꝰ infirmitatibꝰ bn̄ curat̉ vna ſine alia. a ſimili videt̉ in cura ſpūali. Itē aliꝗs luxurioſus ꝓceſſū tꝑis de auaro fit ꝓdigus vl̓ adminꝰ auarꝰ: manēte tn̄ ꝯtinue luxuria in eotollit̉ igit̉ in iſto vnū peccatum alijs remanētibo. Sed ſvnū pctm̄ tollit̉ ſn̄ alijs. pctm̄ tollit̉ ſn̄ ꝯtritōe ꝯfeſſi