Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſit ibi vnicꝰ actus exercitꝰ primo ſcꝫ actꝰ diuiſionis ſeude floratōis: ē tn̄ aliꝰ ꝯſequēs ſcꝫ actꝰ īterfectōis. vn̄ deflorādo ꝯmittit pct̄m ſtupri: et īterficiēdo pct̄m homicidij.Ayticulus quintusOnſequēter querit̉. vtrū prīcipaliꝰ circūſtantia ꝯfitēda ſit an genꝰ pct̄i. genꝰ pct̄i: vidr̄ſic. Si pct̄m ſe cꝯfitēdū. pͥmo prīcipaliterilld̓ ē ꝯfitēdū: penes qd̓ pͥmo et ſe exiſtit ſb̓a pct̄i. aūtē ip̄m genꝰ pct̄i. ⁊cͣ. It̄ Hugo ſi forte ꝯtīgēt tātā volūtatē ī eo oꝑat̉ quāta ē ī illo opꝰ exercet. vbi volūtas eadē ē: meritū diſſil̓e pt̄. Ex v̓bo videt̉ meritū om̄e depēdet ex volūtate: ſil̓r et demeritū. Itē psͣ.etem̄ ī corde oꝑamī. Glo. Quicꝗd vis et potes: dn̄sfactū reputat. Ex videt̉ ſi augeat̉ ex oꝑe volūtas tātū peccat hꝫ volūtatē cognoſcēdi mulierē ī loco ſacro quātū ſi cognoſce̓t eandē ī eodē. igit̉ circūſtātia eſtpenes opꝰ pct̄i exercitū ī loco ſacro aggͣuat pct̄ꝫ: igr̄hmōi circūſtātia ē ꝯfitēda vel ſaltem prīcipaliter. Cōtra. nullꝰ actꝰ ſine circūſtātia ē pct̄m. cōire em̄ē pct̄ꝫ: lꝫ cōire ſua ſit pct̄ꝫ fornicari ē actꝰ circūſtātōnatꝰ. cōire igit̉ ē pct̄m. ſꝫ coīre tali: vel tali: veltali tꝑe: vel tali loco ē pct̄ꝫ. Ex vidr̄ actꝰ ſiue circūſtātia ē pct̄m ſꝫ circūſtātia ē pct̄ꝫ: poſita eſtpct̄m. illud igit̉ qd̓ ē pct̄i ſimpl̓r ē circūſtātia: igit̉ circūſtātia ē ſimpl̓r prīcipalit̓ ꝯfitēda. Rn̄ſio. prīcipaliꝰ ꝯfitēdū ē genꝰ pct̄i ꝙͣ circūſtātia. Ad qd̓ obijcit̉ nullꝰ actꝰ ſiue circūſtatia ē pct̄ꝫ ⁊cͣ. dd̓m actꝰ vtſiderat̉ ī gene̓ actꝰ ſimpl̓r: ē pct̄m. vt aūt deformatꝰtrahit̉ ī genꝰ moris aliꝗd deformās ē pct̄ꝫ. et licꝫ illudqd̓ deformat actū ip̄m exn̄s ſimplicit̓ ī gene̓ actꝰ poſſꝫ dici circūſtātia reſpectu actꝰ ſimpl̓r: tn̄ dicit̉ circūſtantia pct̄i. qꝛ ē qͣſi forma pct̄i ſiue ſe deformās illū ꝯtrahēs ī genꝰ pct̄i. ſꝫ circūſtātia dicit̉ eo actū deformatuꝫrōe loci vel tꝑis vel alicuiꝰ alteriꝰ circūſtātie ampliꝰ deformat. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ volūtate tātū peccat̉ quā ſi opꝰ ſequat̉ vbi creſcat volūtas ip̄o oꝑe. et ad illudquicꝗd vis et potes: dn̄s factū reputat. dd̓m ē volūtas plena reſpectu oꝑis exercēdi corpꝰ. ſic̄ ē ī ſpi.ritualibꝰ pct̄is vt in ſuꝑbia. et qꝛ volūtas ī hmōi ē totaintrās ad actū: qꝛ in hmōi ē volūtatis facultas: ī his reputat̉ volūtas facto. ē aut volūtas plena r̄ſpct̄u oꝑisexercēdi corpꝰ vt ī carnalibꝰ pct̄is: hmōi volūtas plena reputat̉ facto ꝙͣtū ad aliꝗd et ꝙͣtū ad aliꝗd non reputat̉. facto aūt ꝙͣtū ad. ip̄a volūtas vel meret̉ pe generaleꝫ. ſcꝫ aīe et corꝑis. ſcꝫ ē priuatio vtriuſqꝫſtole et ſenſus ē cōbuſtio ignis eterni. ꝙͣtū ad aliꝗdreputat̉ facto: qꝛ tāta pena puniet̉ pct̄m volūtatisſimplicit̓ et volūtatis vt ē exiēs ī opꝰ miniſterio corꝑis.Corpꝰ em̄ grauiꝰ puniet̉ ī igne et̓no ſi volūtas ꝓgrediat̉in actū intētū miniſterio corꝑis: ꝙͣ ſi egrederet̉. vndeaug. vnuſꝗſqꝫ miſer volūtate efficit̉: ſꝫ miſerior pt̄ate. etuit̉ de pt̄ate ꝓgreſſiua ī actū adimplet̉ deſideriumAlembrum quartumOnſequēter querit̉. qn̄ debet fieri ꝯfeſſio.Circa hoc tria querūt̉. Primū ē vtrū peccatores ꝯtriti de pctīs tenēt̉ ſtatī ꝯfiteri. ſcꝫ offerēte ſe opportuītate. Secundū.vtrū ꝯtriti ſtl̓iter teneant̉. Terciū ē in caſu differēda ēconfeſſio.Articulus primusRimo ergo querit̉. vtrū exiſtēs ī mortali ſtatim tenet̉ ꝯfiteri qn̄ ſe offert facultas. et videt̉ ſic. Hugo. Si ncc̄itas eſt p̄tendat̉:tēptus excuſat̉. ſꝫ nulla ē neceſſitas qua oporteat peccatorē morari in pct̄o et ſtatim cōfiteri: igit̉ ꝯtēptꝰcōfitēdi excuſat̉. igit̉ ſtatim debet cōfiteri. Itē aliꝗͣsegrotans morbo vel vulnere letali: ita approximat morti neſciat ſi ſtatim vel hora ſeq̄nte moriat̉ niſi apponatremediū. ſi ſcit et pt̄: peccat mortaliter. qꝛ inijcit manꝰ inſe faciēs. vel adminꝰ cōmittit ſe diſcrimī. A ſil̓i vidr̄ nec egrotās morbo vel vulnere ſpūali ita vicinus eſtmorti neſciat horā mortis. ſcꝫ ſpūalis et gehēne. ſi igit̉talis ſcit et pt̄ appone̓ remediū et appoīt: peccat mortaliter. Ite maior ē ꝯtēptꝰ in mora pct̄i ꝙͣ in caſu ī pct̄ꝫigit̉ ſi ex caſu peccat mortalit̓: multo fortiꝰ ī mora. igituroīs peccat mortalit̓ morat̉ in pct̄o. igit̉ ſtatim tenet̉fiteri. Itē p̄ceptū affirmatiuū obligat ad ſꝑ offerrēte ſeopportunitate ſꝫ ſꝑ offert̉ ſe opportunitas ꝯfitēdi hoī exiſtēti ī mortali qn̄ ſuppetit facultas: igit̉ ſꝑ qn̄ hꝫ faculta tenet̉ ꝯfitē̓i. It̄ qd̓ ſine t̓mīo debet̉ ſꝑ obligat ad ſolutōꝫ. ſꝫ ſine t̓mīo obligāt̉ ad ꝯfitēdū pct̄a. vt ptꝫ Iaco. v.ſtatī qn̄ peccaue̓it ꝗs tenet̉ ꝯfiteri. It̄ dn̄s ꝓhibꝫ ne negligat pct̄or pnīaꝫ. Ecc̄. v. ne tardes ꝯuerti ad dn̄m et nodifferas ⁊cͣ. quātū in ſe ē tenet̉ ſtatī pct̄or penite̓ poſtꝙͣpeccaue̓it: ſꝫtor poſſit peīte quātū ē ſe ꝯtritōꝫpt̄ tn̄ ꝯfeſſiōꝫ. nll̓a dꝫ dilatō ꝯfitendi. Ite cade̓ īpct̄ꝫ reſuige̓ a pct̄o quendā modū hn̄t oppoſitōis. Sꝫmilit̓ꝙͣ ſꝑ hn̄t oppoſitōꝫ. igit̉ ſi fidel̓ exn̄s ī gr̄a tenet̉nūꝙͣ cade ī pct̄m: aliꝗs ī pctō exiſtēs tenet̉ ad ſꝑ reſurge. igit̉ ſilēs ī pct̄o hꝫ reſurge̓ ꝯfeſſiōꝫ alia operapnīe: tenet̉ ad illa Itē aliꝗs lꝫ ſit ī mortali tn̄ tenet̉vitare caſū ī aliud mortale. ſꝫ pt̄ vitare mortale ſi ꝑmaneat ī ꝯtēptū ꝯfitēdi. qꝛ vt dicit Greg. pct̄m qd̓ pn̄īaꝫd̓let̉: mox ſuo pōde̓ ad alid̓ tͣhit. igr̄ exn̄s ī pctō mox tēelꝯfite̓i. It̄ imago dei deformata pct̄ꝫ reformat̉ ꝯfeſſiōꝫ. vn̄ ſuꝑ illd̓ p̄s. Cōfeſſio pulcritudo. glo. ꝯfitēdo fit pulcer. ſiꝗs deformauit imaginē dei ſtatī tenet̉ illā reuiꝰ offendet illū cꝰ ē imago ſꝫformare poſſe ſua neCōtra. ſi ſtatī ꝑpetrato pct̄o te fit ꝯfeſſiōꝫ: igit̉ ⁊cͣ.net̉ pct̄ōr ꝯfiteri ſi aſſit facultas peccat ꝯfitēdo rōepeccat ī īſtāti ꝯfitendo. ſil̓r peccabit ī ſeq̄nti. ſicꝯſequenter ita centies peccabit ī die. qd̓ ē valde dānabile diffinire. It̄ p̄ceptū affirmatiuū obligat ad ſꝑ. ſꝫad aliqd̓ tꝑs det̓mīatū. ſꝫ ſi rei īdet̓mīate addat̉ det̓mīa tꝑis tenet̉ aliꝗs an̄ illd̓ tp̄s p̄ceptū illd̓ obẜuare ſꝫī mādato illd̓ obẜuare: ſꝫ ī mādato eccl̓e ꝯfeſſiōe det̓mīnat̉ ſel̓ ī anno dꝫ fidel̓ ꝯfiteri: ē trāſgreſſio qͣntū.cūqꝫ differat dūmo ſel̓ ī āno ꝯfiteat̉ maxīe ſi ꝯfiteat̉ tꝑeſtatuto ab eccl̓ia vt ī qͣdrageſima. It̄ licitū ē penitentidifferre ꝯfiteri q̄re idoneū ſacerdotē expectare vt īueniat talē. a ſil̓i vid̓r licitū ſit differre expectare tp̄usidoneū ad ꝯfitēdū. tp̄s aūt idoneū ē tꝑs ſtatutū ab eccl̓iaſcꝫ qͣdrageſime. igit̉ ⁊cͣ. Rn̄. de hac dubitatōe diuerſidiuerſa ſētiūt. ꝗda dicūt ꝯfeſſio ſit nccͣaria ad pct̄iremiſſiōꝫ: qꝛ ꝯtritiōꝫ remintit̉: ſꝫ ꝓpt̓ nccͣaria ē. qꝛ īſtituit̉ ab eccl̓ia ab eccl̓ia det̓mīatū ē tp̄s ꝯfitēdi ſcꝫ tp̄s ēdrageſime niſi ꝑiculū mortis īmineat hmōi dilatōiscūt ꝯceſſā licētiā ex d̓cretali ſepe dicta ſcꝫ oēs vtriuſo⁊cͣ. Iſti dicūt tenet̉ pct̄a ꝯfiteri an̄ qͣdrageſimā: nepeccat dilatōe ꝯfeſſiōis vſqꝫ ad tp̄s. Alij dicūt pct̄ortenet̉ ꝯfiteri qn̄ ſe offert opportuītas. vtpote qn̄ ſe offertlocꝰ idoneꝰ tp̄s idoneū copia diſcreti ſac̄dotis: ſꝫ neutra iſtaꝝ opinionū vid̓r ſine ꝑiculo ſuſtinēda. aſſere̓ generalit̓ poſſit ꝯfeſſiōꝫ differre vſqꝫ ad paſca ꝑiculoſū videt̉ vel qn̄ ſe offert opportunitas loci tꝑis ꝑſoneteneat̉ ꝯfiteri nimis durū vid̓r. Alit̓ vid̓r dd̓m quaſi mediū ī his ſit tenendū. dicēdū ē diſtīguēdo ꝗdamad ꝯfeſſiōꝫ obligāt̉ ex culpa ꝯmiſſa ſꝫ ex īſtitutōe eccleſiaſtica: vtpute illi hn̄t mortalia. tales differre pn̄tvſqꝫ ad paſca. qꝛ mādatū illiꝰ decretal̓ obligat niſi ſic̄obligat ad euchariſtiā ad quā p̄parat ꝯfeſſio facta ſacerdoti. ꝗdā v̓o tm̄ obligāt̉ ex eccl̓iaſtica īſtitutōe: ſꝫ expria trāſgreſſiōe. hi tenent̉ ex ipſa ſacͣmētali īſtitutiōs tl̓es tenēt̉ ꝯfiteri offerēte ſe opportunitate loci vel tꝑis ꝑſone actu vel ꝓpoſito. Sꝫ adhuc diſtīguēdū ē opportunitate hac. qꝛ opportunitas loci tꝑis ꝑſone duplicit̓pt̄ ſe an̄ paſca offerre. aut timet̉ ne vnꝙͣ ſe offerat ſicuteſt his gͣuit̉ infirmant̉ tales tenentur abſqꝫ dila-