peccati q̄dā ſūt de ſubſtātia deordinati actꝰ: q̄dā ſunt deip̄o vt ē tm̄ deordīatꝰ. Licꝫ igit̉ circūſtātie nō ſint de ſubſtātia actꝰ: ſūt tn̄ de ip̄o vt ē deordīatꝰ. vn̄ licꝫ nō ſint d̓ eēpct̄i vt ē pct̄m: ſūt tn̄ de eē ip̄iꝰ vt ē cauſatū. vn̄ veriꝰ ſuntde eē pct̄i inquātū ē ꝙͣtū ꝙͣ inquātū ē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄gr̄a oppoīt̉ pct̄o ⁊cͣ. dicēdū ꝙ licꝫ gr̄a tollat̉ culpa vt ēpa: nihilominꝰ adhuc reſtat emēda faciēda deo ⁊ eccleſie. vn̄ nō ē plena recōciliatio ex infuſiōe gr̄e: ſꝫ ad hoc ꝙſit plena reꝗͥrit̉ cōfeſſio et ſatiſfactio iniūcta a ſacerdoteẜm quātitatē culpe. ꝓpt̓ qd̓ reꝗͥrit̉ ꝯfeſſio circūſtantiaꝝ.¶ Ad hͦ qd̓ dic aug. qꝛ magnitudo pct̄i tm̄ eſt dīni iudicij⁊cͣ. dicēdū ꝙ hͦ verū ē p̄ciſe loq̄ndo. ⁊ ſi iudiciū ē illiꝰ cꝰeſt aucͣtas: nihilominꝰ mīſterialit̓ ē ip̄iꝰ p̄lati. diſcretusem̄ p̄latꝰ ẜm ſcīaꝫ ſibi datā a dn̄o ⁊ vnctionē quātū ncc̄eeſt penitēti iudicat de quātitate pct̄i illiꝰ. et iuxta quātitatē diſcretā iniūgit pnīaꝫ. ¶ Ad hͦ qd̓ obr̄. ꝙ tͣnſlato prīcipali trāſfert̉ ⁊ illud qd̓ ē adiacēs ⁊cͣ. dd̓m ſic̄ tactū ē. ꝙcircūſtātie licꝫ ſint adiacētes pct̄o vt ē pct̄m: nō tn̄ vt peccatū ē tātū. vn̄ qꝛ iudicādū ē de pct̄o nō tm̄ vt ē pct̄ꝫ. ſꝫ vtē quātū: ncc̄e ē vt fiat iudiciū d̓ pct̄o vt ē circūſtātionatū¶ Ad hͦ qd̓ obr̄. ꝙ nō augēt quātitatē meriti ⁊cͣ. dd̓m ꝙnō ē ſil̓e de bono meriti et malo demeriti. quātitas eī boni meritorij ē a bono intrīſeco. Bona em̄ facimꝰ qꝛ boniſumꝰ. quātitas aūt demeriti ē ab actu extrīſeco. qꝛ eī mala facimꝰ mali ſumꝰ. Pret̓. circūſtātie licet ſpeciē pct̄i n̄mutēt: tn̄ libidinē auget et cōtēptū. ¶ Ad hͦ qd̓ obijcit̉ ꝙcircūſtātie ſunt de infinitate ⁊cͣ. dd̓m ꝙ licꝫ pct̄i ſimpliciter poſſint eē circūſtātie īfinite: nihilominꝰ tn̄ pct̄i hmōiſūt circūſtātie finite. nō aūt fit cōfeſſio niſi pct̄oꝝ et determinatoꝝ. qͦꝝ ſunt circūſtātie finite. vn̄ poſſibile ē cōfiteri circūſtātias pct̄oꝝ ꝯfitēdoꝝ. ¶ Ad illd̓ qd̓ querit̉.qͣre nō p̄cipit̉ cōfeſſio circūſtātiaꝝ ſic̄ generis pct̄i. dd̓mꝙ et ſi vtrūqꝫ deordinet pct̄orē: tn̄ illud qd̓ prīo et ꝑ ſe deordinat et diuertit a deo et dānificat eccleſiā: eſt ip̄ꝫ genꝰpct̄i. circūſtātie aūt deordināt cōſeq̄nter. et ꝓpt̓ hͦ ſimpciter et vniuerſalit̓ ē tentio ad ꝯfitēdū genꝰ pct̄i: nō ſil̓rcircūſlātias vt infra habebit̉. et ꝓpt̓ hͦ ꝯueniebat vt eſſetartatio ꝑ p̄ceptū ad ꝯfeſſionē pct̄oꝝ ꝙͣtū ad genꝰ pct̄i. tn̄determinat̉ in canone modꝰ ꝯfitēdi vbi exprimit̉ ꝙ circūſtātie ſūt cōfitēde ſic̄ ſupͣ tactūAd aliud qd̓ obr̄. ꝙ īnullo loco canonis p̄cipit̉ ꝯfeo circūſtātiaꝝ. dicēdū ꝙnō p̄cipit̉ et hͦ fortaſſe rōeacta. inſinuat̉ tn̄ debere fieritam ī lege veteri ꝙͣ ī noua. In veteri vbi p̄cipiebat̉ ꝓ eodem genere pct̄o diuerſis ꝑſonis dr̄ſa offerre. vt leuit. iiijvbi p̄cipit̉ ſacerdoti ꝙ offerat vitulū: principi hircū: aīecaprā. hac em̄ oblationū diffinitōe dr̄ſaꝝ ꝑſonaꝝ īnuiꝙ ꝯfitēde ſunt circūſtātie pct̄oꝝ. Item Ieremie. xj. dr̄.Quid ē ꝙ dilectꝰ meꝰ ī domo mea facit ſcelera ml̓ta. eccehic hortat̉ de circūſtātia dilectōis q̄ ē circūſtātia ꝑſone. ⁊de circūſtātia loci cū dicit. ī domo mea. It̓ ī noua in ſinuatur hmōi ꝯfeſſio debere fieri ī licitis locis. ſic̄. ij. pe. ij.meliꝰ erat eis viā veritatis nō agnoſce̓ ꝙͣ poſt agnitā retrorſū. cōuerti ab eo qd̓ traditū ē eis ſct̄o mādato. augmētāt em̄ pct̄m bone circūſlātie: qꝛ augmētāt obligatōꝫ qͣ tenet̉ ꝗs bona agere ⁊ mala vitare.vbi em̄ plꝰ ꝯmittit̉ pl̓ꝰab eo exigit̉. vn̄ plus peccat ꝗ plꝰ tenet̉ vitare pct̄ꝫ alijsparibꝰ. Itē ī euāgelio exp̄ſſū ē de circūſtātijs. vn̄ ioh̓. iij.tu es magr̄ in iſrl̓ et hec ignoras. q. d. ignorātia magis ēculpabilis in mgr̄o ꝙͣ in nō magr̄o. et ē magiſteriū vl̓ ſcientia circūſtātia ꝑſone. ſil̓r et ignorātia. Itē de circūſtātia tꝑis legit̉ Marci. ix. vbi dn̄s int̓rogauit pr̄em lunatici. quātū tꝑis hꝫ ex quo ei hͦ acciderit et ē tp̄us circūſlātia negocij. It̄ de circūſtātia loci hēt̉ Math̓. xxj. et ioh̓.ij. vbi dn̄s eiecit vendētes et emētes de tēplo dei. vbi nonlicebat talia facere cū eēt domꝰ or̄ois. Hoc aūt attendūrōes poſite nō ꝯcludūt ꝯfitētē teneri ad ꝯfeſſionē circūatiaꝝ tentōne ncc̄itatis: ſꝫ tentōne ꝯgruitatis ſeu vtilitatis. Si at̄ alique ſint cōfitēde tentōe ncc̄itatis. et a ꝗbꝰ infra tangetur.Articulus ſecundusOnſequēter q̄rit̉. Que circūſlātie ſint cōfitēde. Et prīo q̄rit̉ de alleuiātibꝰ. Secūdo de agIgrauantibꝰCirca primū dubi.§. j.tat̉. videt̉ ꝙ circūſtātie alleuiātes ſint ꝯfitēde. qꝛ ꝓpt̓ hoccōfitēde ſūt cirtūſtātie: qꝛ maīfeſtāt quātitatē pct̄i quā cōgnita rectū ſeꝗt̉ iudiciū. vn̄ de pnīa diſ. vj. caueat ſpūal̓iudex ſic̄ nō ꝯmiſit crimē neꝗcie: ita nō careat mune̓ ſciētie. oportet vt ſciat cognoſce̓ ꝗcꝗd dꝫ iudicare. iudicariaaūt pt̄as hoc poſtulat vt qd̓ debꝫ iudicare diſcernat. Nota diligēs igit̉ inꝗſitor ſubtilis īueſtigator ſapiēter et qͣſiaſtute interroget a pct̄ore qd̓ forſitan ignorat vel verecūdia velit occultare. ſꝫ ad cognitōꝫ pct̄i valꝫ ꝯfeſſio circūſtātiaꝝ. nō tn̄ aggrauātiū ſꝫ diminuētiū vtrorūqꝫ: igiturdebet eē cōfeſſio. ¶ Itē clauis dr̄ errare iniūgēdo pnīamēdo diminutā. ſꝫ ad hͦ laborare dꝫ ſac̄dosvt clauierret: ſil̓r ⁊ ꝯfitēs debet velle ne erret. ergoꝗ̄rere de circūſtātijs diminuētibꝰ ne excedat niniā iniūgēdo pnīam: et penitēs ſil̓ ꝯfiteri: ſic̄ debet inꝗrere de aggrauātibꝰ ne nimis diminutaꝫ iniūgatpnīam. ¶ Cōtra. in cōfeſſione pct̄i nulla dꝫ eē excuſatiolld̓ psͣ. Oſtiū circūſtātie labijs meis dr̄. ad hͦ povt nō excuſem pct̄ꝫ meū qd̓ ſummū viciū dn̄aturhoībꝰ. ſꝫ cōfitētes circūſtātias diminuētes excuſant ſe aliquo mō. igit̉ ⁊cͣ. ¶ Rn̄ſio. ꝙ circūſtātie diminuētes nōſunt cōfitendeeneralit̉. ſꝫ in caſu. ¶ Ad hͦ qd̓ obr̄ pͥmoꝙ ꝓpt̓ hͦ ſūt circſtātie cōfitēde vt ſciat̉ quātitas pcti ⁊cͣdicendū ꝙ ꝯfeſſio circūſlātiaꝝ nō eſt ſolūmō vt ꝯgnoſcatur quātitas pct̄i: ſꝫ vt huīlitas et verecūdia cōfitetis reſpōdeat ſuꝑbie et inuerecūdie peccātis. maxīe at̄ huīliatſe penitēs ī cōfitēdo circūſtātias aggrauātes et verecundat̉. nō ſic aūt cōfitēdo circūſtātias diminuētes. vt gͦ humiliet̉ et erubeſcat qd̓ ſuꝑbie inuerecūdie cōmiſit: debetcōfiteri circūſlātias aggrauātes. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. ꝙlaborare debet ſacerdos et cōfitēs velle ne clauis erret⁊cͣ. dicēdū ꝙ qn̄qꝫ expedit ꝙ ſacerdos reꝗͥrat ꝙ ſciat circūſtātias diminuētes. ſcꝫ qn̄ videt penitētē valde aggrauare pct̄m ſuū. et lenire eū et cōſolari. vn̄ de pnīa diſ. vj.Suꝑ eū viuet leniēdo et cōſulēdo ſpem ꝓmittēdo. et loquit̉ ibi de ſacerdote ⁊ penitēte. ⁊ cōfitēs reꝗſitꝰ bn̄ pt̄ cōfiteri circūſlātias diminuētes. nō vt ſe excuſet: ſꝫ vt veritatē reſpōdeat et vt inꝗrentē dirigat. Pret̓. qn̄ꝫ cōfitenda ē aliqͣ circūſtātia alleuiās cauſa ſcādali fugiēdi. vt ſialiꝗs de cuiꝰ boītate eēt magna p̄ſumptō int̓feciſſet latronē impetētem ſe de nocte et ad mortē. ne ſcādalizaretſacerdote ꝗ poſſet crede̓ eū iugilatoreꝫ hoīm et ypocritāſi ſimpliciter et abſolute cōfiteret̉ ſe cōmiſiſſe homicidiūdebet exprimere caſum ⁊ occaſionē homīcidij ꝯmiſſi. nōvt ſe excuſet: ſed vt ſcādalū euitet.Ꝙtum ad ſecun­ .§. ij.lum q̄rit̉. vtruꝫ teneamur cōfiteri oēs circūſlatias agrauātes. et dicūt ꝙ nō: ſꝫ illas q̄ trahūt ī aliud genꝰ pct̄i¶ Cōtra. actꝰ inquātū actꝰ nō ē pct̄ꝫ adiūctū actui. gͦ nōde ordīat actū nec facit illū eē pctm̄ vt cōire nō ē pct̄ꝫ: ſedcōire cū nō ſua ē pct̄m. Sꝫ qd̓ facit pct̄m nō ē circūſtātianeqꝫ ē cōfitēdū vt ē circūſlātia: ſꝫ vt pct̄m. vt ī caſu ꝓpoſito. igit̉ illd̓ qd̓ trahit ī aliud genꝰ pct̄i nō ē cōfitēdum vtcircūſtātia ſꝫ vt pct̄m. Si igit̉ aliꝗs cognoſce̓t aliquā ineccleſia. cū hoc ꝙ ī eccl̓ia facit pctm̄. ſcꝫ ſacrilegiū: debetcōfiteri vt pct̄m nō vt circūſtātiā. ¶ Cōtra. poſito ꝙ aliꝗs adulteret̉ in eccl̓ia. iſte cōmittit pct̄ꝫ ī eccl̓ia ⁊ peccatpct̄o adulterij. ſꝫ ꝯſtat ꝙ vnico actu nō peccat duplici genere pct̄i: igit̉ qd̓ addit̉ adulterio ex hoc ꝙ ꝑpetrat̉ ī eccleſia cōfitēdū ē vt circūſtātia. ¶ Pret̓. ī caſu iſto iſle cōmittit adulteriū ⁊ ſacrilegiū qd̓ iſtoꝝ ē cōfitēdū vt pctm̄et qd̓ vt circūſtātia? ꝙ ſacrilegiū ſit ꝯfitēdū vt circūſtantia videt̉. qꝛ ſacrilegiū ꝑpetrat̉ ex hoc ꝙ ꝑpetratio hmōifacti ī loco tali. locꝰ at̄ int̓ circūſlātias nūerat̉. vn̄ d̓ pniadiſ. vj. cognito crimīe varietatis eiꝰ n̄ dubitet īueſtigae