poſſibilitatē vt fiat ꝯtritio: alia nō. ¶ Ad hoc gͦ qd̓ obijcit̉ꝯtra hoc. ꝙ opus mortuuꝫ non pōt viuificari. dd̓m ꝙ eſtquoddā opus mortuū d̓ ſe vt eſt opꝰ pct̄i: et iſtd̓ nō pōt reuiuiſcere. Aliud eſt opꝰ mortuū ex ꝯtagionis ꝑticipatōnepeccati nō ex ſe: ſꝫ potiꝰ ex hoc ꝙ ē in mortuo. ⁊ hoc dupl̓r.qꝛ vel ſemꝑ eſt cū mortali nec pōt eſſe ſine: et ſic eſt de actuattritōnis. vel nō eſt neceſſe ꝙ ſemꝑ ſit cū mortali: ⁊ ſic eſtde habitu motꝰ attritōnis. primū nunꝙͣ viuificat̉: ſcd̓m qꝛhꝫ eſſe in ꝑmanētia: hꝫ poſſibilitatem ꝙ nō ſit cū mortaliꝓpter qd̓ pōt informari: ⁊ ꝙͣtum ad hͦ attritio fiet cōtritō.¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ timor ſeruilis nō pōt fieri initial̓⁊cͣ. dd̓m ꝙ ẜm Greg. in moral̓. ex habitu timoris ſeruilisretrahit̉ a pct̄o timore pene. tn̄ libēter peccaret ſi nō timeret. Alio mō ex timore initialis habitū ceſſat a ꝑpetratōepeccati ⁊ libēter relinq̄ret pct̄m ⁊ ſatiſfaceret de pct̄o. ſi dominꝰ daret illi gr̄am. Iſle .ſ. timor ſeruilis pōt fieri initialis: ſꝫ alius nō. qꝛ in eo viuit volūtas peccandi ſi ſperaretimpunitas: pōt tn̄ diſpone̓ ad ip̄m. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉de pnīa iude. dd̓m ꝙ pnīa ſua nō fuit poſſibilis ad ꝯtritōnem. qꝛ nō habuit reſpectū ad p̄mium ſed ad penā. nec addei bonitatē ſed ad ſui maliciaꝫ vn̄ deſperauit. Un̄ leo papa. Infeliciter extitiſti iuda quem non pnīa reuocauit acdn̄m: ſed deſperatio traxit ad laqueū.¶ Queſſtio. lxxv. de origineEquitur de origineꝯtritōnis: de qͦ querunt̉ plura. Primū eſvtrū ſit donū ſpūſſancti. Scd̓m vtrum ſitmotus alicuiꝰ virtutis. Terciū vtruꝫ ſitmotus virtutis generalis vel ſpecialis.Quartū vtrū ſit motus v̓tutis theologice vel cardinalis.Quintū vtrū poſſit impleri in via a penitentibꝰ.Nembrum primūUerit̉ gͦ primo. vtrū ꝯtritō ſit donū ſpūſſct̄iꝘ ſic: videt̉. dicit aug. ⁊ hr̄. iiij. ſen. donumhabet̉ ex glo. ꝙ duplex ē timor .ſ. ſeruilis ⁊ initial̓. et vterſqꝫ eſt initiū ſapīe. ſꝫ attritio eſt ex timore ſeruili: ꝯtritio extimore initiali. ſꝫ qd̓ eſt cauſa cauſe: ē cauſa cauſati. gͦ contritō dat̉ a ſpūſancto a qͦ dat̉ ſua cauſa .ſ. timor initialis.¶ Item dolor de pct̄o .i. ꝯtritio efficacior ē ad iuſtificandiꝙͣ tīor. ſꝫ tīor ē donū ſpūſſct̄i: gͦ fortiori rōe ⁊ ꝯtritō. ¶ IteꝫRo. viij. Sūs poſtulat ꝓ nobis gemitibꝰ inenarabilibꝰlare. ⁊ expoīt glo. quedā de ſpūſct̄o. glo. faid ē facit poſcit nos gemere plus ꝙͣ dici poſſꝫ. gͦ gemitꝰ pnīe .i. ꝯtritio ēdatū ab ipſo. ¶ Contra. nō eſt aliqd̓ ſeptē donoꝝ. neqꝫ eīſapīa neqꝫ intellectꝰ ⁊cͣ. gͦ nō eſt donū. ¶ Rn̄. dicūt quidaꝫꝙ dolor ꝯp̄hendit̉ ſub pietate. eo enim ꝙ pietas eſt ꝯtrariaduriciei ⁊ vt freq̄ntiꝰ ꝑducit cor in teneritudinē. vn̄ eſt dolor ⁊ paſſio de ꝓpria miſeria ⁊ aliena. duricia aūt facit deſiſtere ab hmōi ſiue retardare: dicūt ꝙ ad donum pietatisreduci hꝫ. Sil̓r pōt dici ꝙ donū ſumit̉ coīter et ꝓprie. coīter ꝓut dicit̉ in cōꝑatione ad dantem. qui dat ſine ſpe retributōnis. ẜm ꝙ ẜm ph̓m dicitur ꝙ donuꝫ eſt datio irredibilis. ẜm ergo ꝙ donum dicitur in relatōne ad datoremliberalem ſcꝫ ſine redditōne: vt ad illum qui dat om̄ia affluenter ⁊ non improperat. ſimiliter contritio ⁊ alia collaia a liberali datore: dona poſſunt dici. Iuxta illud Iaco.j. Omne donum ꝑfectum deſurſuꝫ eſt deſcendens a patreluminuꝫ. Propriꝰ ſumitur donum ex ſuꝑadditōne gratieſuper gratiam virtutū. vtpote quando datur in adiutoriūvirtutum ad actus eoꝝ expediendos. ẜm quem modū ſumuntur ſeptem dona numerata yſa. ix. et ſic non eſt donū¶ Ad aliud quod obijcitur. ꝙ dolor melius dicendum eſtdonum ꝙͣ timor. dicendum ꝙ non eſt verum: eo enim ꝙ timor negligit. et dono ꝯuenit iuuare virtutes ad actus ſu-os expediendos: plus conuenit iſta expeditio et iuuamentimori ꝙͣ dolori. Illud perfectius terminatum eſt in tractatu de donis. ¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ lugere eſt beatitudinis et ita non ē donū. hoc poteſt concedi eo modoquo tactum eſt. ¶ Ad illud quod opponitur. ꝙ virtus ⁊ beatitudo diuidunt̉ per oppoſita. dicendum ꝙ virtus ſumit̉ꝯmuniter et ꝓprie. ẜm ꝙ ꝯmuniter: diffinitur bona qualitas mentis ⁊cͣ. et ſic beatitudo eſt virtus. ẜm autem ꝙ ꝓprie dicit̉ virtus circa primos actus potentiarum in finē.vel in id quod eſt ad finem: non eſt beatitudo virtus. proprie eniꝫ loquendo dicunt̉ beatitudines: quia ẜm ſtatū digniſſimum vie diſponunt ad beatitudinem patrie. licꝫ em̄virtutes et dona diſponant: digniſſime tamen diſponuntille forme. et ex relatōne immediata ad beatitudinem patrie dicūtur beatitudines. ſicut patet ex ſerie euangelica.cum dicitur beati pauperes ſpiritu qm̄ ipſorum eſt regnūcelorum. Preterea accepto nomine virtutis ẜm ꝯmunemrationeꝫ. adhuc eſt dicere. ꝙ aliunde eſt virtus ⁊ aliundebeatitudo. Nam in exemplum virtus eſt ad aliud. in exēpluꝫ beatitudo eſt ad qd̓ alia. et preter hoc virtus determinat ſibi actum: beatitudo non ſed poſſe habet ad omnemvirtutem.Membrum ſecundūOnſequenter querit̉. vtruꝫ ſit motus alicuius virtutis. Et videt̉ ꝙ ſic. ꝑ hoc ꝙ ipſa eſtmeritoria. exqͦ enim ꝯtritōne meretur: ē virtus vel actus virtutis. ¶ Item ꝯtritio redditſpiritu acceptum deo. pͣs. Cor contritum et humiliatū deſpidies: gͦ contritio eſt motus gratie vel v̓tutis.us non deſī faciūt que dicta ſunt vbi queſitum eſt ſi ꝯtritō¶ Ad idemeſt dolor. ¶ Contra. dolere de malis ꝯmiſſis ⁊ illa deteſtari inſertū eſt nature rōnali. ſed ad illud qd̓ dictat naturaeſt exitus in eſſe ꝑ naturam: gͦ ſic dolere eſt actus nature.non gͦ actus virtutis neceſſariꝰ ſaltem. ¶ Item om̄is actusv̓tutis terminꝰ et obiectū eſt bonū. ſed actus ꝯtritōnis terminus ⁊ obiectū eſt malū qꝛ pct̄m. ¶ Item quēlibꝫ actumv̓tutis p̄cedit habitꝰ virtutis. ſꝫ omnē habitū virtutis p̄cedit ꝯtritio cum ꝯtritio ſit principiū iuſtificatōnis: gͦ cōtritio non eſt actus v̓tutis. ¶ Item motui lapidis deorſum ſiaddat̉ violentia dicit̉ motus mixtus. ſimiliter videt̉ cumdolore de malo ꝑpetrato ſit a natura ẜm aūt ꝙ hmōi dolere eſt ꝯteri addit̉ gratia: videt̉ ꝙ actus hmōi ſit a natura⁊ ita mixtus tam actus nature ꝙͣ gratie. ¶ Rn̄. ꝙ ꝯtritōeſt actus ſiue motꝰ virtutis ſiue gratie. ¶ Ad illud qd̓ pri.mo obijcit̉. ꝙ eſt motꝰ nature. Dd̓m ꝙ ſicut qd̓ eſt gͣue tendit ad centrū: nature ē qd̓ citiꝰ tendit violentie. Sil̓r deteſtari ⁊ dolere de malo ꝯmiſſo nature eſt. Sꝫ dolere qͣntuꝫdebet ⁊ vt dꝫ ita ꝙ dolere illud ſit meritoriū eſt gr̄e. ⁊ quiaꝯtritio noīat dolorē de ꝯmiſſo vt eſt meritorius: ꝯtritio ꝓprie ⁊ ꝑ ſe eſt actus ſiue motus gr̄e ſiue virtutis. ẜm quidtn̄ poteſt eſſe naturalis ſicut ꝓiectio mercium in mare eſtinuolūtariū ſimpl̓r: voluntariū aūt ẜm ꝗd. Un̄ hic poteſthr̄e locū qd̓ dicit̉ in Ezech̓. j. Aperui os meum ⁊ cibauitme. glo. initiū boni eſt a nob̓ ſed a deo ꝑfectio. ¶ Ad aliudqd̓ obijcit̉. ꝙ actꝰ v̓tutis ē bonū ⁊cͣ. dd̓m ꝙ actꝰ v̓tutis qn̄qꝫ eſt ad malū deteſtandū ⁊ tunc obiectū eiꝰ malū. qn̄qꝫ adbonū aſſequendū ⁊ obtinendū: tūc obiectū eiꝰ eſt bonum.¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ p̄cedit iuſtificatōeꝫ ⁊ ita oēm habitū virtutis. dd̓m ꝙ licꝫ iuſtificatō ⁊ habitꝰ v̓tutis ſiue īfuſio habituū. ordinē hn̄t nature: ſimul tn̄ ſunt tꝑe. vt em̄ſupͣtactū eſt. ẜm ꝙ ꝯtritio dicit̉ motꝰ inſtantaneꝰ gratia īformatꝰ primo purgatiuꝰ culpe ꝗ reſpicit pct̄m inꝙͣtum eſtpct̄m: ſic tꝑe ſimul ſunt infuſio gr̄e. motꝰ lib̓. ar. ꝯtritio. etpeccati remiſſio. ſub ordine tn̄ cauſalitatis vel nature velſil̓ tꝑe: cū his impij iuſtificatio. Cuꝫ gͦ obijcit̉. ꝙ cuiuſlibꝫactu virtutis p̄cedit habitꝰ. hoc verū eſt nat̉a: non tn̄ tꝑe.ſil̓iter ꝯtritio p̄cedit iuſtificatiōeꝫ. ſꝫ nat̉a nō tꝑe. habitꝰ tn̄infuſus a qͦ eſt ꝯtritio: priꝰ eſt natura ꝙͣ ꝯtritio. ſimul̓ in ētempore. De his habetur ſupra vbi tangitur de ordine cōtritōnis ad expulſionem pct̄i. ¶ Ad hoc qd̓ querit̉. quare