Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiointellectu ē actio principioꝝ.ītēdit ph̓s on̄dere differētia inter intellectū ſcīam: ẜm intellectꝰ ē acceptō principioꝝ ſcīa ꝯcluſionū. Un̄ qꝛ ſcīa ē acceptioꝯcluſionū etiā prīcipioꝝ: intellectus principioꝝ tm̄. inhac rōe dicit qd̓ ē intelligere vnū ſolū: ſcire pl̓a. ex nonſeꝗt̉ poſſunt plura intelligi ſil̓. pt̄ aīa moueri diuerſis motibꝰ qn̄ vnꝰ ad alterū ordinat̉: īmo neceſſe ē qn̄qꝫ. em̄ pt̄ quis diligere aliqd̓ niſi ꝯgnoſcat illud: et ſil̓ moueri motu cognitōis dilectōis. ſimiliter ē de vidē frui alijs pl̓ibꝰ. Ad qd̓ obijcit̉. aīa mouet̉ ſil̓motu affectōis et cognitōis. īmo neceſſe ē diſcurſum eſſeab vno ad alterū. dd̓m ē neceſſe ſꝑ fiat diſcurſuspalis: ſꝫ ſufficit diſcurſus cauſalis. cognitio ē diletōis. Un̄ cognito aliqͦ dilectōe cauſante cognitōem lꝫanteꝙͣ diligeret̉ neceſſaria erat cognitio et affectō: tn̄ē neceſſe qn̄cūqꝫ afficiat̉ aīa circa illud fit diſcurſustꝑalis ab illo cognito ad illd̓ dilectū. ſꝫ ſimul tꝑe eſt cognitio et affectio. Ad vltimū dd̓m. in enumerationequatuor dictoꝝ enumerāt̉ ea vniuerſaliter ꝯcurr̄t adiuſtificatōem lꝫ ad infuſionē gr̄e neceſſario ſequitur deletio culpe: ꝓpter hoc hac expreſſa exprimit̉ illa: lꝫ ſitꝯſequenter intellecta. Quęſtio. lxxiij. de ordīeeoꝝ que requirunt̉ ad iuſtificatōem impiEquitur de ordineeoꝝ ꝯcurrūt ad iuſtificatōꝫ impij. Cica hoc querunt̉ pl̓a. Primū ē de ordineinfuſionis gr̄e ad alia tria. Secūdū eſtde ordine motꝰ li. ar. ad ꝯtritōꝫ. Terciūde ordine ꝯtritōis ad expulſionē pct̄i.Nembrum primumIrca primū querit̉ primo de ordine infuſiis gr̄e ad motū li. ar. Secūdo ad contrim. Tercio ad peccati expulſionem.Articulus primusUerit̉ primo an infuſio gr̄e p̄cedat motū li.ar. ſic: videt̉. qꝛ motꝰ li. ar. ī deū ē merius niſi ip̄m li. ar. ſit gr̄a īformatū. ſi motꝰ li. ar. de hic intēdit̉ ē meritorius. qd̓ pꝫ qꝛ alit̓ oꝑaret̉ ad iuſtificatōem: oꝫ ſit a li. ar. gr̄a informato. infuſio gr̄e p̄cedit motū hmōi. Cōtra. adulto iuſtificādo infundgr̄a niſi moueat̉ in deū motu ꝯgnitōis affes. Niſi recōnoſcat deū pct̄oꝝ indultoreꝫ. et̄ ſꝑet ab eo obtinere veniā: infundit̉ ei gr̄a gratūfaciēs. motꝰ li. ar. p̄cedit gr̄e infuſionē. Itē qn̄ aliduo ꝯcurrūt ad aliqd̓ vnū cōplendū. quoꝝ vnū ē materiale aliud fornale. priꝰ natura ē illud qd̓ ē materiale: ꝙͣ illud qd̓ ē formale: ſꝫ gr̄a et motus li. ar. ꝯcurrūt ad manfeſtatōem impij. gr̄a ē formale: motꝰ li. ar. materiale.priꝰ ē motꝰ li. ar. ꝙͣ gr̄a. Itē motꝰ li. ar. ī deū eſt virtutisiuſticie exigit iuſticia aīa moueat̉ ī deū. ꝙͣtuꝫ adcognitiuā affectiuā ī ſtatu. Sꝫ iuſticia gr̄a ſimulſunt. nec vnū ē ſine alio: ſil̓ ē infuſio gr̄e motu li. ar. Rn̄ſio. motꝰ li. ar. qn̄qꝫ eſt a gr̄a gratiſdata: qn̄qꝫ ar̄a gratūfaciente. qn̄qꝫ mouet̉ peccator ī deū recogitādei miſericordiā ꝙͣtū ad indulgētiā pct̄oꝝ ꝙͣtumad munificētiā alioꝝ beneficioꝝ. etiā ꝙͣtū ad erectōeꝫſpem: hoc ex gr̄a gratiſdata. ex hac recogitatōne etrectōe p̄parat ſe ad gr̄am ſuſcipiēdā. motꝰ aūt hmōiē ille qui ē vnū de qͣtuor dicunt̉ ꝯcurrere ad iuſtificatōne impij: ſꝫ potiꝰ illa ē informatꝰ gr̄a gratūfaciēte. Un̄illū p̄cedit infuſio gr̄e adminꝰ prioritate nature. Ad illud qd̓ obijcit̉ adulto iuſtificādo infundit̉ gratianiſi moueat̉ ī deū ⁊cͣ. dd̓m ē verū: ſꝫ iſte motꝰ aliusē ab illo ē vnū de qͣtuor p̄dictis. Ad illud qd̓ obijcit̉. matiale p̄cedit formale ⁊cͣ. dd̓m motꝰ li. ar. ē vnuꝫ.lxxiij.de qͣtuor p̄dictis ē ita mat̓iale qn ſit formale. eſtoīno materialis ſit gratuitꝰ gr̄a gratū faciēte. em̄noīat ſolūmodo motꝰ: ſꝫ motus gͣtuiti. Pre. eo ꝯcernit motꝰ informatōe gr̄e: natura ſubſequit̉ infuſio gr̄e. Ad vltimū dd̓m. licꝫ ſil̓ ſint gr̄a et iuſticia:tn̄ motꝰ iuſticie gr̄a. vt tactū ē. gr̄a ē viuificans ip̄amaīam ī ſe: iuſticia ē ip̄am ordinās ad actꝰ ī ſuis viribꝰ. vn̄lꝫ ſil̓ ſint tꝑe: ſimul ſunt natura. ſic̄ nec ſimul ſūt primꝰ actꝰ ē vita: alij actꝰ ſunt vita mediāte. Pre. nonintelligo ſit motus iuſticie niſi imꝑatiue: īmo potiuseſt a fide eliciēte: cuiꝰ ē ꝓprie aſſentire veritati.Ayticulus ſecundusOnſequēter querit̉ de ordine infuſionis gr̄oad ꝯtritōem. videt̉ infuſio gr̄e ſit priorꝯtritio ſit motꝰ meritoriꝰ: mediāte gratiagratū faciēte. Itē ī genere actꝰ generale ē actꝰ pͥmꝰprius ē ꝙͣ actꝰ ſequēs. ſic ſciētia prius ē ꝙͣ ꝯſiderare. ſꝫmus actꝰ gr̄e ē informare ſiue gratificare: actꝰ ſequēs eſtmouere ad dolēdū ex quo ē ꝯtritio. ē ꝯtritio a gr̄a li.ar. priꝰ ē infuſio gr̄e ꝙͣ ꝯtritio. Item ī genere entiscreati priꝰ ē ꝙͣ moueri. ꝓpter qd̓ dr̄ angeli ſimulfuerūt mali creati. qꝛ priꝰ oportuit haberēt ꝙͣ mouerent̉ bene vel male. in ip̄ius gr̄e ſit ip̄am: prus erit ip̄a ī aīa ꝙͣ ip̄am aīam moueat̉. ſꝫ ꝯtritio ē motus a gr̄a: ⁊cͣ Cōtra. in ꝑpetratōe pcti ſunt duo.uerſio ad bonū ẜm nūc auerſio a bono ſimplicit̓ eterno. rōe delectatōis ex ꝯuerſione ad bonū vt nūc: requirit̉ꝯtritio ī iuſtificatōe. rōe auerſionis a bono ſimplicit̓: requirit̉ gr̄a. ſꝫ ī ꝑpetratōe peccati prior ē cōuerſio. qꝛ ēauerſionis. in iuſtificatōe priꝰ debꝫ illd̓ qd̓ rn̄det .ſ.ꝯtritio. Ite ſecus ē de originali pct̄o actuali. qꝛ peccatū ē ꝯtractū actu alieno: illud ē ꝑpetratū actu ꝓprio. ſꝫqꝛ originalis culpe ē actꝰ ꝓpriꝰ ſꝫ alienꝰ. ꝓpter illud qd̓ ē primū et prīcipale remediū ē ab alio: ſimilit̓ videtur primū et prīcipale remediū pct̄i ꝑpetrati actuprio dꝫ ab illo ē ꝑpetrator ip̄ius. aūt remediū ētritio potiſſime: ita dꝫ priꝰ ordine ⁊cͣ. Itē ſi infuſiogr̄e p̄cedē̓t ip̄am ꝯtritōeꝫ. impoſſibile ſit aliqueꝫ habēgr̄aꝫ qn ſit iuſtus: poſſit iuſtificari ſine ꝯtritōe.tritio eēt neceſſaria ad ſalutē. hoc aūt falſum ē. ⁊cͣ. Itē videt̉ neutrū p̄cedat. qꝛ inīſtificatio ſit īinſtāti hec oīa requirunt̉ ad iuſtificatōem impij. ī inſtāti ē prius poſteriꝰ: ⁊cͣ. Itē ſi diceret̉ verumē ſimul ſunt .ſ. natura tꝑe. Cōtra. ſi hec ſimul ſuntnec pt̄ aīa ſanari ſiue gratificari niſi oꝑans. nec oꝑari niſi gratificata: meritorie dico. tūc ē ſibi p̄cluſa via ſalutis neutrū ſe poſſit nec ſe pt̄ oꝑari nec ſanari nectificari: ſꝫ nūqͣ ē ī via p̄cludit̉ alicui via ſalutis: neceſſe ē alterū iſtoꝝ verū .ſ. vel ſanari niſi oꝑansvel oꝑari niſi ſanata. Sed ꝯſtat poteſt operarimeritorie niſi gratificata: ergo operās poteſt gratificari. ergo prius tꝑe poteſt eſſe infuſio gratie ꝙͣ motustritionis. Reſpōſio. infuſio gr̄e et ꝯtritio ſimul ſūttꝑe: gratia tamen prior eſt natura. Nec ꝯcludit prima ratio gratia ſit prior tꝑe: ſed prior. hoc verum eſt prioritate nature. Ad alid̓ quod obijcitur prius ē actꝰprimus ꝙͣ ſecundus ⁊cͣ. dd̓m eſt agens naturaliter: etelectiue ſiue per deliberatōem. ſi ergo dicatur actus naturalis primus. actus electiuus vel deliberatiuus ſecundus: generaliter veruꝫ eſt ē actus prior primus ꝙͣ ſecūdus. ꝓpter qd̓ dicitur. neceſſe ē ponere aliquā morulāinter lapſum angelice nature qui fuit motum volūtatis: eſſe vel creatōni ip̄orum. ſed in illis que ſoluꝫ agūtvt nature ſunt ſimul tꝑe: poteſt eſſe actus primus ip̄orūet ſecundus. et ſic ē de gratia cuius eſt primus actus ineſſe: ſecūdus culpam expellere. Exemplum ē de luce ſimul aduenit aeri expellit tenebrās. aīa etiam rōnalisſi haberet aliquas oꝑatōes naturales in corpore in ipſaſui infuſiōe facet ad ſui receptōnem ī corꝑe: poſſet dici