Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

auri argēti. dicit glo. plus diligit caritas legē dei ꝙͣ cupiditas milia auri argenti. ꝯtritio ex toto tollit peccatū ꝙͣtuꝫ ad culpaꝫ penaꝫ. Itē ſicut ſe hꝫ gratia adpeccatū mortale: ſic ſe hꝫ ſequela gratie ad ſequelā peccati mortalis. ſꝫ gr̄a peccatū mortale ſunt ꝯtraria. vn̄ necpn̄t eſſe ſimul. ẜꝫ ꝯtritio ē ſequela gratie: obligatō ad pe tꝑaleꝫ eſt ſequela peccati mortalis. ꝯtritio obligatio ad penā tꝑaleꝫ ſunt ſimul. ſic ꝯtritio tollit obligatōꝫ ad penam tꝑaleꝫ. Contra. ſi ꝯtritio quelibꝫ tollit peccatū ꝙͣtum ad penam tēꝑaleꝫ. oīno nulli penitentieſſet iniungenda pena aliqua ſatiſfactoria pctīs. quodeſſet ꝯtra ſtatuta eccleſie ꝯſuetudinē. Ad hoc ideꝫ ponūt̉ rōnes. vbi querit̉. vtꝝ deleta culpa maneat reatꝰ. Rn̄ſio. dd̓m contritio ẜm ꝓprie ſumit̉ tanta pōieſſe ab omni pena iuſtificat. ſꝫ qn̄ deficit ab illa quātitate que ad ſufficit: abſoluit a ꝑte pene. vn̄ oīs cōtritio a tota pena ſoluit. Ad pͥmū obiectū dd̓m. gr̄aiuſtificat a culpa confert generale rectitudinē. Iſta aūtrectitudo eſt. qn̄ mediū tenet̉ in diſtantia ab extremisſunt alpha o .i. qn̄ tenet̉ medium in diſtantia ab eo quieſt prīcipiū qui eſt finis. vn̄ excluſo effectu gr̄e ē iuſtificatio a culpa. eius actus ꝓprie ſe eſt ꝓmoue in merito: abſoluere a debito pene niſi ſecūdario accn̄s.Ad hoc ſumat̉ ſimile de caritate. caritas ē radix merēdi ignis eſt ſpūalis. Iob. xlj. de ore eius lampades qͣi tede ignis. vnde ſicut ignis materialis ſemꝑ tendit ſurſū:ſic ignis ſpiritualis ſemꝑ tendit ſurſum .i. ꝓmoue̓ ad vitam eternā. eius tendētia eſt ſurſuꝫ. tn̄ quodā modo dilatatōis collateralis extendit ſe ad ſolutōeꝫ a pena: ſicuttendētia ignis materialis eſt ſurſum ſe. tamen quodaꝫmodo collateralit̓ dilatat ſe. ſicut materialis plꝰ pōt inillud qd̓ eſt ſurſum ꝙͣ qd̓ eſt a latere: vnde plus calefacitqd̓ ſurſum eſt ꝙͣ qd̓ a latere: ſic motus meritoriꝰ .ſ. gratievel caritatis plꝰ pōt efficit reſpectu vite eterne ꝙͣ reſpectu ſolutōis a pena. Quod dicit̉. plus pōt dolor cuꝫgratia ꝙͣ gr̄a ſola. verum eſt ꝙͣtū ad ea ad que directe ordinat̉. vnde ſola gratia expellit peccata ꝓpter ꝯtrarieta: cauſal̓r ſcꝫ. ꝓpter idem remouet obligatōꝫ ad penaꝫeternam: qꝛ gr̄a gratūfaciēs obligatio ad penā eternānon pn̄t ſimul eſſe in eodeꝫ. Parua tn̄ ꝯtritio lꝫ ſit cumgratia: tollit totā penā tꝑaleꝫ pluribꝰ de cauſis. Unaeſt: quia non hꝫ contrarietatē ad illaꝫ. Alia eſt: quiadirecte ordinat̉ ad illam: ſꝫ ad culpā potius a qua diſſentit rōnalis voluntas quā deteſtat̉. Ad illud qd̓ obijcitur. maius eſt qd̓ meret̉ ꝙͣ quo meret̉ ⁊cͣ. Dicunt ꝗdā pena illa tꝑalis que remanet poſt infuſiōeꝫ gratietritionē: intelligit̉ eſſe pena futura purgatorij: cuiꝰ partētollit ꝯtritio penalis. illud qd̓ tollit longe maius eſtpena contritōnis. dicit .n. aug. ſuꝑ illud. j. Coꝝ. iij. Sꝫuus erit ſic tn̄ qͣi igneꝫ. grauior erit ille ignis ꝙͣ ꝗcꝗopōt homo pati in hac vita. vn̄ pena ꝯtritōnis longe tollitmaiorem penam ꝙͣ ipſa ſit. ſic verum eſt maius ē qd̓meremur ꝙͣ quo meremur. Sꝫ qꝛ hec dicta ē rn̄ſumad illud qd̓ obiectū eſt. dolor ſpūalis de teſtatiōe culpe ꝑpetua longe videt̉ maius ꝙͣ obligatio ad penā temporaleꝫ ⁊cͣ. Predictis addendū eſt ſicut. tactū ē. dolor volūtatis rōnabilis de teſtatione ꝑpetua ip̄ius culpe reſpicit ſolutōꝫ a reatu pene eterne: diſpoſitiue ſcꝫcauſalit̓. diſponit .n. peniteteꝫ efficit dignū hac ſolutione. dolor aūt ꝑtis ſenſualis ſiue inferioris ꝑtis ratōnisreſpicit ſolutōeꝫ a pena purgatorij: diſpoſitiue ſcꝫ. doloraūt iſte qͣi incomꝑabil̓r eſt minor dolore ſiue pena purgatorij. ita vt priꝰ. Ad illud qd̓ obijcit̉. actu malo meret̉ aliꝗs penā eternā ⁊cͣ. Dicendū eſt ſil̓e de maloactu demeritorio bono actu meritorio. tum quia actusmalus demeritorius qͣi ex toto hꝫ reſpectum ad penam.amiſſio .n. ſiue priuatio gaudij pena eſt maxima. bonꝰ auteꝫ actus meritorius directe reſpicit vitam eternā peraccidens obligationē ad penaꝫ. Tum qꝛ qͣi vnū ꝯtinuuꝫfit ex pena pn̄ti pena futura vbi ſcꝫ malus actus meretur penam pn̄teꝫ. ſolū fit qͣi vnū continuū: ſed vnuꝫſimilitudine. In hoc .n. caſu pena pn̄s ſimilis eſt pene īfernali. vt pꝫ. ij. Mach̓. ix. in pena Antiochi. de cuiꝰ corpore vermes ſcaturiebāt. Sil̓r Act̉. xij. in pena herodis:de quo dicit̉. ꝯſumptus a vermibꝰ expirauit. Pena eniminferni vermes hꝫ Iudith. xvj. Ecc̄i.vij. Yſa. xiiij.vltimo. Sed in bono actu meritorio eſt vnū ꝯtinuumex vita eterna remiſſione pene temꝑalis. Ad alid̓ qꝛ̓obijcit̉ de ꝯtritione largitōe elemoſyne .ſ. plꝰ ē darede ſe ꝙͣ de ſuo. Et ſil̓r ad aliud qd̓ obijcit̉. plus ē collatio doni ſpūalis ꝙͣ corꝑalis ⁊cͣ. Dicendū datio elemoſyne eſt pure corꝑalis: īmo ſpūalis inqͣtū ē volūtaria ex radice caritatis: vt qn̄ eſt meritoria. vn̄ vniuocat̉cōtritione radice caritatis. Iteꝫ vt in pluribus hmōicollatio fit ex cōpaſſione. vn̄ yſa. lviij. Cuꝫ effuderis eſurienti aīam tuā aīaꝫ afflictā repleueris. vn̄ datō elemſyne importat dationeꝫ de ſe: tm̄ de ſuo. quia fit expaſſione caritate. qd̓ptꝫ hoc dicit: cum effuderiseſurienti aīam tuam.Ad aliud quod ſeꝗt̉. dd̓m hocargumentū valet plus eſt flamen ꝙͣ flumē. plꝰ valetbaptiſmꝰ flamīs ꝙͣ flumīs. Et dicūt quidā hec ē falſaplus valet baptiſmus flamīs ꝙͣ flumis. qꝛ baptiſmus fluminis hꝫ efficaciā a paſſione xp̄i rōne cuiꝰ tollit̉ oīs pēa nihilominꝰ in illa eſt flamē. vn̄ in illo confert̉ gr̄a. vnēduo ꝯcernit a quibꝰ hꝫ virtutē .ſ. paſſionē xp̄i grāꝫ. baptiſmus aūt flamīs hꝫ niſi alteꝝ .ſ. grām. ab illa habet virtutē iuſtificādi. Sꝫ hoc videt̉ minꝰ recte dictū:tam ſacr̄m pnīe ꝙͣ baptiſmi habeat virtutem a paſſionexp̄i. Dicit̉ eniꝫ. iiij. ſent̉. xix. di. non ſufficeret illi penaqua penitentes ligat eccleſia: niſi xp̄i pena cooꝑaret̉. vn̄ſicut baptiſmus hꝫ virtuteꝫ delendi culpā a gr̄a vniuerſali que fuit in xp̄o: a pena xp̄i virtutē tollēdi penā: ſic hꝫpnīa ſacr̄m. in xp̄o .n. fuit gratia pena ſufficiēs ad deletioneꝫ omīs culpe pene. quare aut in baptiſmo flumdeletur oīno culpa pena: aūt in ſacr̄o pnīe. dictū ēvbi querit̉. vtꝝ deleta culpa virtute pnīe maneat reatꝰ.Rn̄deat̉ ad argumentū. ſequit̉ plus eſt flamē ⁊cͣ.quia in prima ſcꝫ hac: plus eſt flamē ꝙͣ flumē. comꝑatuſimpl̓r flamen ad flumē: in ꝯcluſione ꝯcernit̉ baptiſmflaminis in baptiſmo flumīs. baptiſmus .n. flumīs eſtbaptiſmus ex aqua tm̄: ſꝫ ex aquā ſpū. vnd̓ qꝛ baptiſmꝯprehendit̉ in baptiſmate flamē in flumīe: ideo teiet argumentū. Uel ſicut valet hoc argumentū. Melior eſt ſpūs ꝙͣ aqua. melius eſt purgari purgatōe ſpūsꝙͣ purgatōe aque ſpūs. ſil̓r nec argumentū iſtud. baptiſmus appoſitus flamini ponit flumē extra genꝰ ſuumꝙͣtum ad effectum purgatōis: ſꝫ baptiſmus appoſitus flamini ponit illud extra genꝰ ſuū. Ad illud qd̓ obijcitur ſimile de medicina corꝑaliūali. Dicendummorbus ſpūalis potius ē mors ꝙͣ morbꝰ vel adminꝰ mobus letalis. ſicut tactum eſt. vbi querit̉. ſi pnīa reducitomēs defectus ad ꝑfectum. vnde non eſt ſimile de curation illius morbi corꝑalis. Pret̉. medicina corporal̓ſemꝑ curat ab omībus ſyntomatibꝰ morbi corꝑalis: ſic̄nec medicina ſpūalis curat ab omnibꝰ que ꝯcurrūt cuminfirmitate ſpūali. ſꝫ ſicut medicīa corꝑalis qn̄ ē efficaxin ſua actione virtuoſa. tollit illud quod eſt ſibi incontingens ſimpl̓r: ſic medicina ſpūalis culpam tollit reatum pene eterne. Pret̉. eſt ſimile de medicina ſpirituali cuius actio eſt ẜm diſpoſitōꝫ ſumme ſapīe: de corporali cuius actio eſt ẜm impetū nature. vt. tactuꝫ eſt. Ad vltimū dd̓m. hoc argumentū valet .ſ. gratia peccatum mortale ſunt contraria: ergo ſequela gratie ſequela peccati mortalis ſunt ꝯtraria. conſequētiā enīſolent eſſe maiorismbitus ꝙͣ antecedētia. vnde magiscompatiunt̉ ſe. Queſtio. lxxj. de effectuꝯtritionis qui eſt purgatio reliquiaꝝ pct̄i.