Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

tit. vnde ſi talis accedat ad ſacr̄m altaris ſine aliqͦ dolorp̄cedēte. lꝫ remordeat ꝯſcīa: peccatū ꝯmittit. vn̄ dico attritio vel contritio p̄exigit̉ in iuſtificatōe illiꝰ peccauit venial̓r. ſic ad iuſtificatōꝫ requirit̉ p̄cedēs attritōvel ꝯtritio in adulto veniali vel mortali. in generali vel ſpēali. Ad illud qd̓ obijcit̉ pͥmo .ſ. virtus ē bōaqͣlitas ⁊cͣ. Dicendū deus facit virtutes ī nobis ſine nobis ſimul faciētibꝰ: tn̄ ſine nobis dolentibꝰ de pct̄is ſiadulti ſumus. infra planiꝰ tanget̉. Ad aliud qd̓ obicit̉. iuſticia reſpicit meritū ⁊cͣ. Rn̄dent ꝗdaꝫ iuſtificatio reſpicit meritū p̄cedens ſꝫ ſubſequēs. Sꝫ ꝯͣ. cuꝫmiſcd̓ia reſpicit miſeriā p̄exn̄teꝫ ſequēteꝫ: iuſticia debet reſpicere meritū ſil̓r p̄exn̄s. ſi hec eſt recta differentiaquā ponit Bern̄. Dicendū eſt iuſticia reſpicit meri congrui ſimul exn̄s: ſꝫ meritū ꝯdigni niſi ſubſeq̄nsreſpicit. Bern̄. aūt loquit̉ de iuſticia dei diſtinguens int̓iuſticiā miſcd̓iaꝫ: ẜm quā iuſticiā reddet vnicuiqꝫ promeritis. qn̄ plene iuſtificabunt̉ in gl̓a. miſcd̓ia reſpicit miſeria eſt qn̄ primo recipimꝰ grām. ſꝫ intelligendū eſt de noſtra iuſticia que fit in iuſtificatōe. Ad lqd̓ obijcit̉. in peccatore nullū meritū p̄cedit iuſtificatoneꝫ. Dicendū verum eſt de merito ꝯdigni: qꝛ nullobono gratuito dignꝰ eſt. Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝯtritio eſt ſine gr̄a ⁊c̄. Dicendū ꝯtritō ꝓprie ſumpta nccͣiaeſt ad iuſtificatōꝫ vt ſimul exn̄s: tn̄ p̄exn̄s vt tactuꝫ ē. Ad illud qd̓ obijcit̉. motu timoris amoris tolliturpeccatū ⁊cͣ. Gicendū in peccato ſunt tria. actō mala:ipſa macula interior: ſequela. Actio mala expellitur timore: qꝛ malus ceſſat a malo oꝑe timore pene. Maculatollit̉ ꝯtritione rōne gr̄e que ꝯcernit̉. Sequela tollit̉ ardore caritatis. vnde dicūt. timor ſe hꝫ ad iuſtificationēvt preꝑatio. contritio vt oꝑatio. caritatis ardor vt ꝯſummatio. Nlembrū terciūOnſequēter querit̉. vtꝝ ꝯtritō hꝫ efficaciāiuſtificādi a culpa. ſic: videt̉. perꝯplacentiā ſiue ꝯſenſuꝫ volūtatis introdita eſt culpa ꝯſeruat̉ in eſſe. ſꝫ ſi oppoſituꝫeſt cauſa oppoſiti: ꝓpoſitū eſt cauſa ꝓpoſiti. ſi dꝫ tolliculpa: neceſſe eſt tollat̉ diſplicentiā ſiue diſſenſuꝫ voluntatis. hic aūt diſſenſus ꝯtritio eſt. ⁊cͣ. Item idē videtur ex gloſis p̄tactis in ꝓbleumate immediate p̄cedenti Contra. ꝯtingit iuſtificatū ꝯtritū. vn̄ hec ſimulpn̄t in eodeꝫ ꝯtritio culpa. ꝯtritio hꝫ virtutē expellendi culpa. Probatio pͥme. Greḡ. dicit. Quiſꝗs peccata plangit nec cauſaꝫ deſerit: cor quideꝫ ꝯterit ſꝫ humiliari cōtemnit. lꝫ contritio requirat̉ ad iuſtificatōiꝫ: p̄ttn̄ iuſtificatus ꝯtritus. Rn̄ſio. dd̓m cōtritiourgat a culpa. ſꝫ vt tactū eſt rōne gratie que ꝯcernit̉.Ad verbū Greḡ. dd̓m. ꝯtritio ſumit̉ coīter ꝓprieCōīter ẜm noīat coīter omēꝫ doloreꝫ de peccato. Proprie ẜm noīat tm̄ doloreꝫ de peccato informatū cauſa ex gratia gratū faciēte. ẜm ꝯtritio ꝓprie ſumpta īportat contritōꝫ oīm peccatoꝝ ſimul. grām gratūfacientē ſibi coniūctaꝫ: ſic ꝯtritio hꝫ virtutē purgandi aculpa. tn̄ rōne doloris importati: ſꝫ potius rōne gr̄e vttactū eſt. modo ſumit̉ ꝯtritio in verbo Grego. ẜmaūt contritio importat ꝯtritōꝫ peccatoꝝ qualēcūqꝫ:modo eſt contritō ſine iuſtificatōne: primo modo noͣ.modo ſumit̉ a Grego. Nlembrū quartuOnſequenter queritur. vtꝝ contritio habeat virtuteꝫ iuſtificandi a pena. Et primo.vtrum a pena eterna. Secūdo. vtrum a pena tranſitoria ſiue temꝑali.Articulus primusno querit̉. vtꝝ ꝯtritio rōne ſcꝫ qua eſt pēahꝫ ptāteꝫ ꝯmutandi penam eternaꝫ debitammortali in temꝑaleꝫ. Ꝙꝛ ſic: videtur hoc. peccatū efficit̉ in aīa inordinata delectatōꝫ. Ncc̄e eſt pēa eterna cuiꝰ debitrix eſt aīa pct̄m: tollat̉ aliqua penaꝫ. ſedgratia non hꝫ penā. in ꝯtritione ſiue iuſtificatōe tollat̉ illa pena eterna ſiue reatus illiꝰ: ncc̄e ē tollaturpenā. tūc ꝯcurrat pena aliqua niſi illa que ē ꝯtritōisrelinquit̉ ꝯtritōe tollat̉ ſiue purgat̉ pena ꝯtritōe inꝙͣtum eſt pena. Itē deus relinꝗt peccatū impunitūaut .n. punit: aut deꝰ. vn̄ Auḡ. in li. de peni. Peccataſiue ꝑua ſiue magna ſint impunita pn̄t. qꝛ vel hoīepenitente: vel deo iudicāte plectūt̉. vn̄ niſi peccatū puniatur ab hoīe tꝑal̓r: puniet̉ a deo eternal̓r. In ꝯtrito autē punit̉ eternal̓r. punitio dei eterna recōpenſat̉ punitione homīs tꝑali. ſꝫ ſola ꝯtritiōe punit̉ vt pena nccͣiaad ſaluteꝫ. pena cōtritōis recōpenſat̉ pena eterna.pena eterna ita remittit̉ qn̄ contritus ſit debitor penetꝑalis: pena cōtritōis mutat̉ pena eterna in tꝑalē. Itēnulla pena eſt ita efficax ad diminuendū penam debitaꝫpeccato ſicut illa eſt ꝯtritō. ſꝫ illa pena tꝑali remittiturpęna eterna. multo fortiꝰ iſta. Mediū ptꝫqͣndā glo.Ioſue. vij. vbi loꝗt̉ de punitōe Achor. in dr̄.Agnoſcat̉illa pena hoīeꝫ fuiſſe punitū: ne puniret̉ impoſterū. ſꝫſtat illum fuiſſe puniendū impoſterū pena eterna. videtur illa pena relaxata fuit ſibi in pena eterna. Cōtͣ.In iuſtificatōne impij primū eſt infuſio gr̄e. ſecūduꝫ motus li. ar. terciū ꝯtritio. quartū pct̄i ꝯmiſſio. infuſio gr̄ep̄cedit natural̓r contritōꝫ. ſꝫ in infuſione gr̄e efficit̉ penitens dignus vita eterna. ante contritōeꝫ eſt dignꝰ vitaeterna. ita ante ꝯtritōꝫ eſt abſolutus pena eterna.eniꝫ pōt eſſe ſimul dignus vita eterna debitor pene et̄ne. ex ꝯtritione mutat̉ vita eterna in tꝑaleꝫ. Itemꝓprie ſe culpā mortalis delet̉ grām. ſꝫ cuiꝰ ē delerecauſaꝫ: eius eſt delere effectuꝫ nccͣio coniūctuꝫ. Pēa aūteterna ē nccͣio adiuncta peccato mortali vt effectus cauſe. ſꝫ culpa deletur ꝓprie ſe grām. pena eterna. Iteꝫ finiti ad infinitum nulla eſt ꝓportio. ſꝫ pena et̓nainfinita eſt: dolor ꝯtritōnis finitus. dolor ꝯtritiōis hꝫpoſſe ſuꝑ illū qui eſt infinitus. hꝫ poſſe tollēdi illd̓ tollit̉ ſiue cōmutat̉ illum. Rnſio. dd̓m dolorꝯtritōis eſt duplex .ſ. ip̄ius ꝑtis ſenſualis ſiue inferiorisꝑtis rōnis: iſte dolor eſt finitus. ip̄ius ꝑtis ſuꝑiorisqui ē diſſenſus volūtatis ab ip̄o peccato. iſte diſſenſuseſt actuali vel deteſtatione habituali peccati ſine fine.gr̄a ſe loquēdo dimittit̉ culpa: ſꝫ gr̄a diſſenſu perꝑtue volūtatis deteſtatōe peccati ſine fine remittit̉ reatpene eterne. tm̄ ex vi ip̄ius volūtatis: ſꝫ ex gr̄a hacvoluntate. Un̄ fuerūt aliꝗ qui dixerūt ſine rōne.gr̄a ſe hꝫ quendā effectum aliū ẜm coniūgit̉ cuꝫ dolore ſpūali ſiue volūtate deteſtandi peccatū. terciuꝫ ẜmdolori ſenſibili. quartū ẜm ꝯiungit̉ doloripaſſionis ſiue miſcd̓ie qua penitēs effundit ſe circa oꝑapietatis adiunctis ieiunio or̄one. Effectus aūt gratieẜm ſe eſt delere culpā. ẜm adiungit̉ ei dolor hītualis vl̓actualis ipſius volūtatis deteſtatōne p̄tacta delet reatum pene eterne. ẜm adiungit̉ ei dolor ſenſibilis deletpenam purgatoriaꝫ ſub ꝯditione. ſcꝫ ſi dolor ille ꝯueniētrn̄deat. ẜm adiungit̉ oꝑbus miſcd̓ie ſatiſfactōis:in tribus p̄dictis conſiſtit delet penam tꝑalē. Ad illud qd̓ obijcit̉. illud qd̓ delet cauſaꝫ ⁊cͣ. Dicendū reuera gratia delet̉ cauſa .i. peccatū. gr̄a cum volūtate deteſtandi peccatū ꝑpetuo deletur reatus ip̄ius pene. Adillud qd̓ obijcit̉. eſt ꝓportio ⁊cͣ. Dicendū verū eſt.eſt tn̄ quedaꝫ cōgruitas voluntatis deteſtandi peccatuꝫſine fine ad penam ſine fine. quia infinitū accipit̉ duratione intenſione. cauſalitas aūt deletōis reſidet penes grāꝫ. ſꝫ voluntas requirit̉ hic ex ꝑte illius cui remittitur reatus. Si aūt obijce̓t̉ ꝯtra. gratia finita eſt. finiti ad infinitū nulla eſt ꝓportio ⁊cͣ. Pōt dici qtia hꝫ quandaꝫ infinitatē quantū in ſe eſt. quia inꝑpetua eſt immortalis Sapi. j. Ex his ptꝫ rn̄ſio adillud qd̓ obijcit̉ primo. in infuſione gratie efficit̉ peni