Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

mala preterita plangere iteꝝ plangenda ꝯmitte̓ ẜmAmb̓. ꝯtritio eſt ſolūmodo de p̄teritis. Ad pͥmūqd̓ obijcit̉. pct̄i ſunt tres drn̄tie ⁊cͣ. Dicendū ꝯtritoreſpicit pct̄m in ſua generalitate: ſꝫ ſolūmodo pct̄m vt eſtꝑpetratū ſcꝫ in affectu vel effectu. Ad aliud qd̓ obijcit̉ verbū Hiero. de pct̄o Arrij futuro deberet de illoteri. Dicendū etſi pct̄m eius ſit futuꝝ ī effectu. qꝛ multis erit caſus in hereſim: pn̄s eſt tn̄ ī ſuo eſſe ſimpl̓r aūt eſt futuꝝ ſimpl̓r. vn̄ lꝫ deberet ꝯteri de pct̄o ſuo ſidatū eēt illi poſſet penitere: oꝑtꝫ illū ꝯteri de illo īꝙͣtum futuro ſimpl̓r: ſꝫ inqͣtū futuro in effectu aliqͦ. tn̄oꝑtꝫ aliquē ꝯteri de pct̄o inqͣtū eſt futurū ſimpl̓r: ſꝫ inꝙͣtu futuro in effectu ꝑuerſionis caſus alioꝝ. Lꝫ in caſu aliqͦ oꝑteret aliquē ꝯteri de pct̄o futuro in effectu aliqͦ tn̄ oꝑtꝫ aliquē ꝯteri pct̄o inqͣtū eſt futuꝝ ſimplicit̓.Pret̉. hoc argumentū valet. augmētabit̉ ſua pena: ſua culpa. Si .n. aliꝗs fornicator multis ꝑſoīsnandis peccauerit multos hēbit tortores in pena: vtpote quos habuit ꝯſolatores in culpa: ꝓpt̓ ſeꝗt̉ peccata fornicationū ſuaꝝ augmentēt̉ in inferno. Lꝫ oporteret Arriū ꝯteri de peccato aliqͦ in futuro in effectu:tn̄ oporteret ꝯteri de pct̄o aliqͥ futuro ſimpl̓r: ſꝫ potiꝰde peccato pn̄ti ſimpl̓r futuro ẜm ꝗd .ſ. in effectu aliqͦ. Ex his pꝫ in ꝑte rn̄ſio ad illud qd̓ querebat̉ de peccato primi hoīs. lꝫ enī ille cuius peccatū eſt in alijs pecandi impoſteꝝ debet dolere eo illi peccāt ip̄ius: tn̄ tenet̉ dolere dolore ꝯtritōis: īmo ꝓprio peccato requirit̉ ꝯtritōis dolor. eo acerbior intēſior fuit alijs peccati. Ad illud qd̓ obijcit̉ de homicida. Dicendūinteriorē illud idē volēdo. in foro ꝯſcīe iudicādus eſt ꝑpetrator pct̄i homicidij: morte futura ſꝫ culpa pn̄te.ꝙͣtū tn̄ ad penas ꝯn̄tes: vtpote irregularitateꝫ hmōi.etiā ꝙͣtū ad foꝝ ciuile iudicat̉ homicida anteꝙͣ morfuerit vulneratꝰ. In tali caſu imputat̉ qd̓ futurū: ſꝫtius qd̓ eſt Articulus ſecūdusOnſequēt̉ querit̉. vtꝝ de rōne cōtritōis ſit reſpicere futuꝝ. ſic: videt̉ ratōꝫ pnīe quaꝫponit Amb̓. que eſt. Pnīa ē mala p̄terita plāgere iteꝝ plangēda cōmittere. Sil̓r alie plures ſuntaſſignate a ſanctis ſil̓r futuꝝ reſpiciūt. vt pꝫ in. iiij. ſen. ex rōnibꝰ. poſitis. ſꝫ hec ratio alie ꝯſil̓es ſunt ip̄iuspnīe ꝙͣtū ad illā ꝑteꝫ que eſt cōtritio: cuiꝰ ꝓprie eſt peccata deflere. ipſa reſpicit futuꝝ. Contra. vniꝰ ꝯtritōnis eſt niſi motꝰ vnus. ſꝫ ſi moueret̉ ad preteritū futurūcum hec ſint diuerſa diſparata: ncc̄e eēt moueret̉ diuerſis motibꝰ vno. Rn̄ſio. eſt loꝗ̄ de pnīa vt eſtſacr̄m vel vt eſt virtus. vt eſt ſacr̄m: ſic eius veritas cōſiſtit in tribꝰ ꝑtibꝰ eius que ſunt ſatiſfactio. ꝯfeſſio. ꝯtritio. ſic ſolū reſpicit preteritū de quo ſolū ē ſatiſface̓. ꝯfiteri. cōteri. Scd̓ꝫ aūt eſt virtus veritate oīs virtutisſit ſubiecto inſeꝑabiliter inherere: ſic eſt illius reſpice̓ adfutuꝝ. quelibꝫ .n. virtus ad hoc vere inſit importatpoſitū certū ꝑſeuerandi. nec ẜm theologos caſtus dice̓t̉qui ꝓponeret cōtinere imꝑpetuū. ſil̓r de alijs. Indeeſt eſt vere penitēs qui hꝫ ꝓpoſitū nūqͣ recidiuādi. ſic inherentia ip̄ius inqͣtū eſt virtus bn̄ reſpicit futurū. ipſa tn̄ vt eſt ſacr̄m: qꝛ futuro ē ꝯterendumnec cōfitendū nec ſatiſfaciendū. ſꝫ inqͣtū eſt virtꝰ reſpicitfutuꝝ cauendū: qꝛ virtus pōt ꝓpoſito cōtrarij ſicut viciū pōt eſſe. Per hec pꝫ rn̄ſio ad obiectū. Si obijciat̉ vnius virtus vnus ē motꝰ. Dicendū veruꝫ ēde motu ꝓprio eēntiali quo mouet in finē ꝓpriū: ſed nihil impedit plures illiꝰ vt ē ad cauendū ꝯͣrio. Nembrum decimūquēter querit̉. ſi cōtritio poſſit eſſe devno pct̄o ita alio. ſic: videt̉ ſi-mile de morbo corꝑali. enim ꝯtritio ſit medicina morbi ſpūalis: videt̉ ſicut ꝯtingit in morbis corꝑalibꝰ vnicurari ſine alio. ita in ſpūalibꝰ ⁊cͣ. Iteꝫ hoc videturHiero. dicentē ſuꝑ illud Math̓. ix. genꝰ demoniorū īnullo pōt expelli niſi inne ieiunio. Medicīa cuiuſcūqꝫ vulneris adhibenda eſt ei. ſanat oculū qd̓ ſanatcalcaneū. Ieiunio paſſiones corꝑis: or̄one ſanāt̉ peſtesmentis. ſi ꝯtritō eſt medicina reſpectu pct̄i: alia erit reſpectu vniꝰ alia reſpectu alteriꝰ. de vno poterat eſſeita de alio. Iteꝫ ꝯtingit in caſu cōfiteri vnū pecca meritorie ſine alio: vtpote qn̄ ille cui fit cōfeſſio nonhꝫ ptātē abſoluendi niſi de aliꝗbꝰ minoribꝰ. in hoc caſumeritorie ꝯtingit confiteri aliqͣ pct̄a alicui ꝓpoſitofitendi alia maiora alij qn̄ ſe offert opportunitas. Sil̓it̓cōtingit meritorie ſatiſfacere vno alio eodē tꝑe.Sil̓r videt̉ cōtingat cōteri de vno ita tūc de alio. Contra. in ꝯtritōne remittit̉ culpa. ſi cōtingeretteri de vno ſine alio: cōtingeret abſolui ab vno pctō mortali manente alio. ꝯtra qd̓ dicit augꝰ. ſcꝫ quedā impietas infidelitatis eſt ab eo qui iuſtus iuſticia ē: dimidiāſperare veniā. de hoc habet̉ ſatis de peni. di. iij. ſunt plures. Rn̄ſio. ad hoc dicūt quidā. ꝯtritio pōt dici vnomodo dolor momētaneꝰ gr̄a informatus. qui eſt pͥmo purgatiuus culpe reſpicit peccatū ſimpl̓r: qͣntū peccatuꝫdiſplicet deo eſt eius offenſiuū. eſt oīm peccato vna ꝯtritio ſimul. nec eſt contritio tm̄ vniꝰ ſed oīm.Alio pōt dici motus quidā ſucceſſiuꝰ diſcurrens perdiuerſa ſiue ſingula peccata. iuxta illud pͣs. Lauabo perſingulas noctes lectu meū lacrimis meis .i. ſingl̓a pecata. Et ſic pōt eſſe cōtritio de vno de alio: ẜm vnūcōfitet̉ pͥmo: poſtea aliud ẜm occurrūt memorie. Sꝫlꝫ hac diſtinctione veritas exprimat̉: tn̄ eſt vt videturad ꝓpoſitum. qꝛ queſtio eſt vtꝝ contingat conteri de vnopeccato ſolo .i. de vno voluntate ꝑmanēdi in alio. noneniꝫ eſt intentio queſtionis vtꝝ contingat vno motu contritionis moueri actu ſuꝑ ſingula peccata vel diuerſis:nec ad hoc ſunt rōnes poſite. Unde alit̓ videt̉ dd̓m. ſcilꝫ nunꝙͣ contingit cōteri de vno peccato cōplacētia alterius. eo eniꝫ cōtritio eſt ſine gratia gratū facienteque nunꝙͣ eſt ꝯplacētia pct̄i: nūqͣ cōtingit ꝯteri vnoniſi ſit contritio general̓r de omnibꝰ. Ad illud qd̓ obijcit̉ primo. ſit ſimile de morbo corꝑali. Dicendūeſt ſimile. medicina .n. morbi gr̄a eſt gratū faciēs: quecompatit̉ ſecū aliquā culpā mortalē. Pret̓. gr̄a gratūfaciens eſt ſine virtutibꝰ que connexionē hn̄t indiſſolubileꝫ. vnde gratia nullū ſecū compatit̉ mortale. ſil̓r ēde medicina corꝑali. enim vna eſt oīm morboꝝ curatiua: ſꝫ vna vnius altera alterius. Ad illud Hiero. ſanat oculū ⁊cͣ. Dicendū illa diſtinctio Hiero. inqͣtū refert̉ ad curatōꝫ morboꝝ ſpūaliū. magis reſpicit ꝯuenientiam cōgruitatis ꝙͣ neceſſitatis. In morbis .n. ſpūalibꝙͣtum ad curatōꝫ morbi ꝙͣtuꝫ ad culpā eſt vna oīm medicina ſcꝫ gratia ꝙͣtum ad curatōꝫ a reatu cōgruittraria cōtrarijs curent̉: tn̄ eſt ncc̄e. Si aūt calcaneuꝫ oculus cōueniret in aliqͦ ex cuiꝰ diſcraſia ſiue exceſſu īequalitatis vtrūqꝫ infirmaret̉: poſſet coīs vtriqꝫ medicinaͣ adhiberi. ſꝫ rōne quā differūt pōt. pct̄a aut omīa īvna rōne cōueniūt. qꝛ inqͣtū peccata ſunt dei offenſiua.ſic vna oīno pōt ē medicina. ſcꝫ dolor gr̄a informatſiue potius gr̄a doloreꝫ informās. Ad illud qd̓ obijcit̉ ſimile de cōfeſſione ſatiſfactōe. Dicēdū ꝯfeſſio vniꝰpeccati volūtate cōfitendi aliud ſufficit. ſil̓it̓ eſtde ſatiſfactione. nec tn̄ eſt ſil̓e de his cōtritiōe. Cōfeſſioenim ſatiſfactio reꝗrūt diuerſas opportunitates tēpolocoꝝ ꝑſonaꝝ ad hoc in actū vel ꝑducāt̉. quas norequirit contritio. Pret. cōtingit vna ꝓlatione omīapeccata cōfiteri. nec vno oꝑe de omnibꝰ ſatiſfacere: ſicutvna doloris affectōne cōteri. de his que valēt ad hāc materiā tanget̉ in queſtione de confeſſione ꝓbleumate dedimidiatione cōfeſſionis.