Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiocit trāſgreſſionē. ſic ē in ꝓpoſito. lꝫopportunitas: inpenitēs ſꝑ teneat̉ ad ſpēalē ꝯtritōꝫ de pct̄is oblitis qͦcūqꝫmodo cadāt ſub obliuione: tn̄ ſi nunꝙͣ penitēs ꝯterat̉ ſingularit̓: nihilominꝰ remittunt̉ ei ſpēaleꝫ vel generaleꝫꝯtritionē. vtpote ſi nūqͣ ſe offerat opportunitas. tūc autēoffert ſe opportunitas qn̄ reducūt̉ ad memoriā: etiā alijsſe offerentibꝰ quo opportunitatē inducunt. Ad illud generalis ꝯtritio de venialibꝰ ⁊cͣ. Dicendqd̓ obijcit̉.pctō an̄ ꝯtritōꝫ debet̉ pena eterna: ī remiſſi mortalione culpe in ꝯtritōne remittit̉ mutat̉ in tꝑalē. ſꝫ debituꝫilliꝰ pene eterne ſemꝑ manet culpā: debitū aūt tꝑalismanet vſqꝫ ſoluta fuerit pnīaꝫ. obijcit̉ cōtritiogeneralis de venialibꝰ tollit ⁊cͣ. verū eſt: qꝛ neqꝫ culpapena venialiū eſt cōpaſſibilis gr̄e ꝯtritōnis ſic̄ ē culortalis pena eterna. ꝓpter qd̓ argumentū cōcludit. contritio generalis dumodo ꝯtritio ſit: non tollatculpa penam mortaliū. ſꝫ bn̄ concludit delet penā culpā tꝑaleꝫ. ꝙͣtuꝫ .n. ad debitū pene tꝑalis eſt comꝑtio inter mortalē venialē. Ad illud qd̓ obijcit̉. quātūcūqꝫ fuerit quis cōtritus ꝯtritione generali. ſi reducatad memoriā peccata oblita tenet̉ ſpecialius ꝯteri ⁊cͣ. Dicendū hoc eſt verū ſemꝑ tenet̉: tn̄ ad ſemꝑ ſicut dictū eſt. ſꝫ tūc qn̄ ſe offert opportunitas iaꝫ dicto. nihilominꝰ peccatū remiſſuꝫ eſt in ꝯtritione generali: ſꝫ ex nouo quodā ꝯtemptu peccat mortal̓r: erquo ꝯterit̉ ꝑticularit̓ exn̄te certa ꝑticulari recogitatōe. hoc tn̄ dico opinando aſſerendo. Ad illud qd̓ obijcit̉. ea que ſuntin aīa ſunt pn̄tia aſpectui ipſius aīe ⁊cͣ. Dicendū lꝫſunt in aīa ſunt ipſi aīe pn̄tia: tn̄ recordat̉ ip̄oꝝ. hocqꝛ aīa in recordatōe peccatoꝝ que ſunt in ipſa cōuertit ſe ſupͣ ſe intuendo illa que ſunt in ipſa: ſꝫ ꝯuertit ſe adea que ſunt extra ipſaꝫ. vt ad actū cōmiſſionis: tempuslocū: alia hmōi que actū peccati circūſtabāt. vnd̓ etiaꝫque ceciderūt a memoria qn̄qꝫ recordamur ꝯuertēdo aſpe aīe ad exteriora. Vt enim habet̉ a ph̓o. Recordamuroblitoꝝ ſimile cōtinuū contrariū. ſicut ip̄m pecca labit̉ a memoria actu peccati oblito alijs ip̄m actūcircūſtabāt. ſic ſi velimus recordari peccatoꝝ oblitoruꝫ:ꝯportet ꝯuertat̉ aīa ad exteriora intuenda. recoramur iſtaꝝ ꝯuerſioneꝫ aſpectus aīe ſupͣ ſeip̄am. vnderatio p̄tacta nulla eſt. glo. s. dicta intelligēda ē de peccatis que apparebūt in iudicio qn̄ libri cōſcīaꝝ aperient̉Dan̄. vij. Ad hoc qd̓ obijcit̉. quantūcūqꝫ ꝯuertaturiquis in generali pōt peccatū latere ⁊cͣ. Dicēdū pectum eo ſolūmodo lateat ipſam cognitiuā efficit īiuſtū: ſꝫ eo latēter eſt in ipſa aīa. vnde ipſius ē primacauſa quare iuſtificat̉ ille quē latet. autē illiꝰ tollit̉n̄qꝫ cōtritōne generali. vnde lꝫ lateat .i. habeat̉ ī meioria: ꝓpter ſequit̉ penitens iuſtificet̉. Adaliud qd̓ querit̉. ſi ille qui facit qd̓ in ſe eſt ⁊cͣ. Dicendū artis eſt determinare qn̄ homo fecit qd̓ in ſe eſt:qn̄ peccatū eſt dimiſſuꝫ. īmo dei ſolius gratie. quia eſt terminus fixus quantū homo debet facere. qꝛ nūqͣꝫpōt homo ſcire vtꝝ fecerit qd̓ in ſe eſt: ideo pōt aliqn̄ nibil ſibi ꝯſcius: tn̄ in hoc iuſtificari: qꝛ pōt latere qd̓neſcit. pōt tn̄ cōtritio in generali ſufficere. ſꝫ qn̄ ſit: ēhoīs determīare ſꝫ dei. nec ſequit̉ ſi nihil ſibi ſit ꝯſcius ꝓpt̓ fecerit qd̓ in ſe eſt: qꝛ illud ſcire pōt.Articulus terciꝰOnſequēter querit̉. ſi cōtritio de obliuiōe peccati ſufficit ad deletōꝫ peccati obliti. ſic: vipdet̉. obliuio pct̄i eſt quare penitēsdolet de pctō oblito. ita ē ꝑmanētie pct̄i in aīa. ſiterit̉ de ipſa obliuione de leta delet̉ effectꝰ: videt̉ ſufficit ad deletōꝫ pct̄i obliti. Itē in morbis corꝑalibus ita eſt. deleta morbi: ipſe morbꝰ delet̉. ſil̓r videtur de morbo ſpūali eiꝰ. Cōtra. ceſſante actu inducit culpā eſt illius: ꝓpt̓ ceſſat ipſa culpa. ſic̄pꝫ de actu furti vel fornicatōis. ncc̄e eſt in gene̓ peccatoꝝ. ceſſante peccati vel deleta: deleat̉ vl̓ ceſſat ip̄ꝫ.lxix.peccatū. Ad hoc dicūt quidā ꝯtritio de obliuioneſufficit ad deletōꝫ peccati. vnū erī peccatū tollatur doloreꝫ de altero lꝫ quodāmodo ſit illius. Nec ē ſil̓ede morbo ſpūali corꝑali. Morbꝰ .n. corꝑalis ꝯuertibiliter ſe hꝫ ſua ꝯiuncta nccͣia ad eſſe. ſil̓r ē de morbo ſpūali: ad cuiꝰ deletōꝫ nccͣio gr̄a requirit̉. Sꝫ lꝫ dolorde vno peccato ſufficit ad deletōꝫ alteriꝰ peccati vt dictū eſt: tn̄ videt̉ ꝯtritō de obliuione peccati dolore noceſſarie annexo ſufficiat ad deletōꝫ pct̄i obliti. annexo dico: qꝛ ꝯtritio ſiue dolor de obliuione pct̄i: ortū hꝫ ex doloēde ipſo pct̄o. vnde dolor de obliuione peccati ncc̄io eſt annexus dolor de ipſo peccato. dolor de obliuione ſufficeret ad deletōꝫ pct̄i obliti ſe: ſufficit tn̄ rōne doloris neceſſario annexi. Ad illud qd̓ obijcit̉. ceſſante alicuiꝰ peccati ꝓpter ceſſat ip̄m peccatū. Dicendūverū eſt. nec in caſu ꝓpoſito dicit̉ ceſſare peccatū ex ceſſatione ſiue deletione ſue cauſe: ſꝫ ex hoc potiꝰ cauſe deletionis obliuionis que eſt cauſa ꝑmanētie peccati in aīa. ipſi peccato cōnexe ſunt vt ex dictis ptꝫ id eſt: dolor deobliuione dolor de ipſo peccato oblito. Iſti .n. duo dolores gratia ſunt cauſa remiſſionis peccati obliuionisip̄iꝰ pcti obliti. ſcꝫ dolores nccͣio annexi ſunt.Nembrū nonumOnſequēt̉ q̄rit̉. vtꝝ reꝗrit̉ cōtritio de pct̄ofuturo. Et primo querit̉. vtꝝ debet ꝗs ꝯteri de pct̄o futuro. Scd̓o. vtꝝ de rōne cōtritionis ſit aliqͦ reſpicere futuꝝ.Articulꝰ primꝰIrca primū ꝓcedit̉ ſic ad ꝑteꝫ affirmatiuaꝫ. contritio reſpiciat peccatū inꝙͣtuꝫ pct̄m.peccatū aūt hꝫ tres drn̄tias. diuidit̉ enī ī pn̄spreteritū futuꝝ. videt̉ contritio debeat de futuro. Iteꝫ dicit Hiero. pena Arrij nondū eſt determīataqꝛ neſcit̉ quot ſuā hereſim ſunt relapſuri. Ex hoc videt̉ ſemꝑ plus plus pena peccato eiꝰ debita augmētet̉. ſꝫ niſi pro augmento peccati. ſi eēt in ſtatu penitēdivellet penitere: oporteret doleret augmento peccatiſui in futuro: ex hoc adhuc multi lapſuri ſunt in hereogmatizatione hereſum ſuaꝝ. Iteꝫ idem videt̉ſtendi primū parentē qui ſuam inobedientiaꝫfuit cauſa oīm culpaꝝ penaꝝ poſteritatis ſue. dn̄ videt̉ penitēs de pct̄o ſuo debuit dolere de pct̄is impoſteꝝuenientibꝰ ex peccato ſuo. ſi debuit dolere de peccato alterius futuro ipſe fuit cauſa: videt̉ ſimilit̓ debuit dolere de peccato ꝓprio futuro. magis ꝯgruat vnicuiqꝫdolere de peccato ꝓprio ꝙͣ alteriꝰ. Iteꝫ lex diuina iudicat aliqueꝫ tanꝙͣ homicidā aliū vulnerauit ad morteꝫ:lꝫ iſte nondū ſit mortuus. qd̓ pꝫ in foro ꝯfeſſionis. ei imputat̉ qd̓ futurū eſt peccatis futuris. Contra. nūqͣiuſte infligit̉ pena ante culpam. nul lus culpa non eſt doleri vel conteri debet.Ad hoc dd̓m. peccati ẜm hmōi nunꝙͣ exigit̉ contritio. hoc pluribꝰ rationibꝰ. Una eſt. contritio que concernit in ſuo grāmgratū facienteꝫ: excludit certitudineꝫ immo p̄ſumptionēpeccandi impoſteꝝ. immo cōtritus preſumendo de adiutorio gratie: quandā confidentiaꝫ aſſumit de peccando impoſteruꝫ. nec ante eſt contritio vera. Si .n. ꝗs p̄poneret vel preſumeret ſe labi in mortale non eſſet vere contritus. Uere eniꝫ contritus ex confidentia gratie diuinquadam certitudine qͣi inheſitabili debet preſumere ſerecidiuatuꝝ. lꝫ .n. cōtritus immerito timeat de caſu:tn̄ ex ꝯfidentia diuini adiutorij debet preſumere de ꝯtrario. Alia ratio eſt. dolor eſt ex ſenſu nociui. que autemnunꝙͣ fuerūt ſicut illa que futura ſunt nociua non ſunt.vnde de illis dolor etiā pōt inqͣtū hmōi. Int̓ .n. dolorē timorē diſtinguit̉. qꝛ dolor eſt de pn̄tibus: timor de futuris. Alia ratō potiſſima eſt. penitentia eſt de cōmiſſisvel omiſſis: que ſolūmodo preteritum reſpiciūt. ſicut patet ex rationibus penitentie ſupratactis. Eſt enim pnīa