Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio habet̉ ẜm viā aſcenſus et fanfantaſtico. qui qtaſie fit temꝑe.Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ cōtritio ex ml̓ hec ratio ꝓbatſidſc ꝯtritio ſitſucceſſiua ẜm ſe: ſꝫ ẜm inducit̉ in ſucceſſiue .i. inductio ſua in ſit ſucceſſiua. qd̓ verū ē. nec argumētū ēalicuiꝰ efficacie. em̄ ſequit̉ illa ex ꝗbꝰ cauſat̉ aliquid ſunt in inſtāti: ergo nec cauſatū ſil̓r. multa em̄ cōcurrūt ad hoc habitꝰ v̓tutis politice ſit in aīa. illa tn̄ nonſunt in inſtati: et tn̄ ip̄e habitꝰ eſt in inſtāti. Ad illudqd̓ obijcit̉. aīa mouet̉ ad diſplicētiā pct̄i niſi collatōne ⁊cͣ. dicūt ẜm collatō dicit̉ diſcuſſio rōis ad aliiciēdū: pt̄ in inſtāti. qꝛ hmōi collatio ē diſcurſus ab vno ī aliud qd̓ ſine ſucceſſiōe fieri pt̄. Aliodicit̉ pluriū oꝑatio ẜm aliquē vnū reſpectū. et hoc pt̄in inſtāti ſiue ī momēto. aūt diſcuſſionē tꝑis cognitaſunt qͣlia ſunt ī ſe ſil̓ et in momēto cōferūt. nec aliter vere poſſet cōferre aīam de duobꝰ: niſi ſil̓ hr̄et in pn̄tia ſuaiſta duo. ſic̄ videmus in ſenſu. Nunꝙͣ em̄ ſenſus cōis poſet diſcerne̓ int̓ albū et dulce. niſi hr̄et illaul et ſemelſibi pn̄tia. exemplū eſt etiā in inſtrum̄tis muticoꝙͣ cōcordiam taliū poſſet artifexbare: niſi ſemel ſil̓auditui ſuo offerent̉. Un̄ licetat multa in ſe vtmulta ſunt ītelligere: multa tn̄ vt vnū et vt inuicē collatacōtingit. ſicut eſt in ꝓpoſito. collatio aūt que fit ī ꝯtritōeſcꝫ de pct̄o in comꝑatōe ad deū: eſt ẜm reſpectū diſſil̓ituūtatis dei et pct̄orio. Nec credo hec aſſerengāt collatōnes hmōi poſſe fieri in momento.ẜm momentū dicit̉ inſtās ꝓprie: ſꝫ potius ẜm momentum dicit tempus imꝑtibilis duratōis. Ad illudqd̓ obijcit̉ in cōtritione ē alteratio. dicendū alteratio de qua loquit̉ ph̓us eſt trāſmutatio ſenſibiliū qualitatū circa ſubiectuꝫ ſenſibile. qd̓ accidit in ꝓpoſito. īmogratia et illud qd̓ expellit ſunt qualitates ſpūales ſenſibiles. Pret̓. gratia infundit̉ a potētia infinita in inſtanti infundit̉. in cuiꝰ infuſione expellit̉ cōtrariū et itahec mutatio ſubdita ē. Non ſic eſt de alteratōe qualitatum ſenſibiliū que fit oꝑatione nature. cuiꝰ oꝑatio paulatiua eſt et multipliciter diſponēs ſubiectū ante inductionem qualitatis intēte. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. nll̓a forma inducit̉ in inſtāti in ſubiecto exn̄te ſub forma ꝯraria⁊cͣ. dicendū actio qualitatis in expulſiōe ſui cōtrarij ſemꝑ fit ſucceſſiue. vt qn̄ materia vel ſubiectū diſpoītur diſpoſitōne ncc̄itatis ad formā agētis: licet ad aliaque cōcurrūt ſcꝫ diſpoſitōꝫ materie et inductōem formeneceſſaria ē ſucceſſio. Un̄ qꝛ in infuſione gr̄e ſil̓ diſponit̉aīma ncc̄itate ad ſuſcipiēdū illā: nulla eſt in actōne gr̄eſucceſſio. ſic nec in duratione forme qn̄ diſponit̉ materiadiſpoſitione eſt ncc̄itas. Pret̓. qn̄ꝫ habet ſubiectumdiſpoſitōꝫ aliquā ꝯtrariā ip̄i agēti: nullo tn̄ reſiſtētē.et tūc eſt ſucceſſio in inductōe forme nec in p̄paratōematerie. vt fuit in mutatōe aque ī vinū Ioh̓. ij. Qn̄ꝫ eſtdiſpoſitio cōtraria et reſiſtēs informatōni. et tūc eſt ſucceſſio in inductōe forme. vt qn̄ ex calido fit frigidū. Qn̄ꝫeſt diſpoſitio aliqͣ non reſiſtēs inductōni forme ſꝫ vſui: etſic ꝓnitas reſiſtit vſui gr̄e informatōni: qꝛ ſimul ſūtꝓpter qd̓ oportꝫ vt ſit ſucceſſio in ꝯtritōe inqͣtū motuꝯtritōis gratia oꝑante expellit̉ peccatū. Inqͣtū at̄ expellit̓ diſpoſitio illa motu ꝯtritionis requirit̉ ſucceſſio. pronitas em̄ quia pena eſt ſimul ſtat contritōne et reſiſtitvſui gratie: culpa d̓o quia priuatio eſt reſiſtit. ſic̄ nectenebra in inductōne lucis. Culpa em̄ et ē priuatio et eſtꝯtrariū. inꝙͣtum p̄uaricatio priuat inꝙͣtum ꝯtrariū diſponit. Inꝙͣtum aūt ē priuatio ꝓprie opponit̉ gratie ininſtati expellit̉ a gratiā: inqͣtū habꝫ naturā cōtrarij relinquit habitū .i. ꝓnitatē in aīma. Iſta aūt ꝓnitas nondirecte opponit̉ gr̄e: ſed potius habilitati ad bonum relicte ex gratia vel v̓tute. Unde ſic̄ habilitatio iſta inducit̉ſucceſſiue ſil̓r et illa ꝓnitas expellit̉ ſucceſſiue. Pret̓.q̄re forma vel qͣlitas naturalis agēs ī inſtāti expellitſuū ꝯtrariū eſt. qꝛ ſunt ꝓportionalis v̓tutis. eo em̄ ꝯtrarioꝝ aliquoꝝ ē potētia ꝓportionalis: vnū alij reſiſtit nec.lxviij.expellitur niſi ſucceſſiue. Si aūt ans eēt improportionalis potētie reſpectu ſui ꝯtrarij: ſubito illud expelleretſed gr̄a in iuſtificatōne impij. eſt potēs quaſi in infinitum ſupra peccatū. qꝛ et ſi eēnt pcta innumerabilia ī aliquo: gratia infuſa om̄ia expelleret. īmo ſi poneret̉ gratia eēt in infinitū potētior ꝙͣ peccatū: deus tn̄ agens gratiā eſt in infinitū potētior peccatū. Ad illd̓ qd̓obijcit̉. vbicūqꝫ ꝯcurrūt agens et patiēs circa ideꝫ ⁊c̄Poteſt dici quia volūtas rationalis eſt inſtrumentūleip̄ꝫ mouens vt dicit Anſhel. cum mouetur actu diſplicentie peccati. et ip̄a aīma mediante voluntate: agit illadiſplicentia et patitur. Quod aūt dicitur agens et patiens eadem mēſura menſurant̉. poteſt dici hoc intelligitur vbi ꝓprie et diſtincte numerātur agens et patens. Pret̉. duplex ē menſura. ſcꝫ numerans et menſurāsNumerās ẜm dicit ph̓us vnūquodqꝫ mēſurat̉ ſuoperiodo. Menſurans ẜm dicitur motus menſuraritemꝑe. agēs ergo patiēs ẜm diuerſa ſūt: eadēſura numerāte menſurātur. ſic̄ em̄ diuerſa ſunt: et diuerſis vnitatibꝰ menſurant̉. Aliter videt̉ mihi dd̓m. ſcꝫcōtritio ſiue dicat̉ diſplicētia peccati ſiue paſſio reſult p̄t in inſtāti. Diſplicētia em̄ peccati ſit actꝰ affectionis et ſic habēs ꝑtem extra ꝑtem: pt̄ imꝑtibili menſurari. ſimiliter nec dolor paſſio reſultans ẜm ſe. et hocvidet̉ aug. viij. ſuꝑ gen̄. ad lr̄am. qui dicit. Per tēpusmouetur aīmus. vel remīſcendo qd̓ oblitus erat: vel addiſcendo qd̓ neſciebat: vel nolendo qd̓ volebat. habitoaut reſpectu ad informatōem gratie: qꝛ gratia informāsinfundit̉ in inſtāti. inqͣtū cōſiderat̉ ꝙͣtum ad gratificatōnis pt̄ dici in inſtati. Ꝙtum ergo ad ip̄ius cōtritionis vt eſt actus ſiue motus voluntatis: videtur poſſe eſſe in inſtanti. ꝙͣtum ad gratificationis. que quidēgratificatio fit ſubito: eſt in inſtanti. Ad illud ergo qd̓primo obijcitur. iuſtificatio fit in inſtanti ⁊cͣ. pꝫ rn̄ſioqꝛ cōtritio. ꝙͣtum ad gratificatōis que fit in inſtāti iuſtificationis: eſt in inſtanti. Ad illud qd̓ obijcitur. ſieſt ſucceſſiua motus ꝯtritōis eſt poſt iuſtificatōꝫ ⁊cͣ. Reſponſio. cōtritio ratōne qua ē motus vel actꝰ ē neceſſaria iuſtificatōni ſꝫ rōne qua ē iuſtificata. Unde ꝙͣtad gratificatū eſt ſimul iuſtificatōe. In infuſiōe ēgratie aīma efficit̉ grata deo et pct̄i diſplicētia ſimilit̓Pret̓. in iuſtificatōe ſunt duo principaliter. ablatio culpe: et diminutio pene. Hec duo reſpondēt duobꝰ quecernit contritio. que ſūt gr̄a: et motus volūtatis rōalisvirtute gr̄e tollit̉ culpa: v̓tute motus volūtatis gratificati qui dicit̉ dolor diminuitur pena. Unde licet dolor quieſt actus cōtritionis ſequat̉ iuſtificatōꝫ ꝙͣtū ad deletōeꝫculpe: tn̄ ſimul et ꝙͣtum ad diminutōꝫ pene. Un̄ licet ſitꝓpter iuſtificatōꝫ: tn̄ eſt incōueniēs ſequat̉ illaminꝙͣtum ea deletur culpa. Ad illud qd̓ obijcit̉ a priori et poſteriori in magnitudīe ⁊cͣ. dicendū hec ꝓportōeſt motꝰ corꝑalis et ſenſibilis. reſpectu ſpacij corꝑalisſenſibilis. Alid̓ aūt ē genꝰ motus ſcꝫ ſpūalis qd̓ non rebuirit hmōi ſpaciū vel magnitudinē. Unde ſequitur.in contritione nulla eſt magnitudo: ergo nec prius necpoſterius. ſed bene ſequit̉ ſi ē magnitudo: nec priꝰnec poſteriꝰ: ẜm prius et poſteriꝰ dicūt ꝯtradictōnesmotꝰ corꝑalis. Ad illd̓ qd̓ dicit aug. ſcꝫ ſi viſus dirigeret̉ ⁊cͣ. dd̓m ſupponēdo ꝙͣ viſus fiat exͣ mittendo ſic̄videt̉ velle ph̓us in ꝑſpectiua. ſubito expandit ſe adſpaciū magne diſtātie. ſꝫ ncc̄e ē priꝰ attīgat radiꝰ emiſſus mediū ꝙͣ extremū. aūt fit ī tꝑe īꝑceptibili: dicit̉ ſubito. Et dic aug. ſubito attīget corpꝰ creatū ī illo medio. dd̓m ē ītelligēdū qn̄ viſꝰ ē directꝰ mediūtūc ncc̄e ē ſubito attīgat exn̄s ī medio ſꝫ loq̄ndo qn̄viſꝰ ē dirigēdꝰ: tc̄ ſubito a ꝑte rei attīgit mediū extre: lꝫ a ꝑte nr̄a ſucceſſio appareat. vn̄ hec ꝯcludit Ad illd̓ qd̓ dīc aug. ꝙͣ ꝑtrāſitꝰ radij ab oriēte ī occidēsfit ī īſtāti ⁊cͣ. dd̓m ꝙͣ ītelligēdū ē ẜm inſtās noīat indiuiſibile ex ꝑte nr̄a .i. ī tꝑe īꝑtibili. Ad qd̓ obijcit̉