Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

maximus. debet em̄ maxīe et ſūme diſplicere penitētioffenderit deū et illū peccato ſuo amiſerit. de alio eſtneceſſe. Et qꝛ rōes ſuprapoſite vident̉ dolor paſſio debet maximꝰ. reſpōdendū eſt ad illa. Ad primū ergodicendū. ē idem amor affectio. affectōem em̄ vocopaſſionē relictā in paſſo exactōne illiꝰ volūtatis gr̄aNūc aūt videmꝰ paſſio pt̄ maior vel minor in paſſoẜm diuerſas diſpoſitōes patiētis: licꝫ agens eodē ſehabeat. vt gladiꝰ eadē virtute vibratꝰ minꝰ vulnus īfligit duro ꝙͣ molli. ſic ſit in aīma vt nec affectio ſemper ſitmaior ꝓpter maiorē caritatē: nec ſemꝑ minor ꝓpter mīorem: ſed pt̄ huic cauſari maioritas et mīoritas et etiā aliunde. ſcꝫ ex diuerſa diſpoſitōne ex ꝑte paſſi. In ſupͣ. no. amor ſit niſi boni et cogniti: tamē inter oēs cognitiones maiorē facit affectōꝫ cognitio expertētie ſit certior. huic accidit vt minor ſit affectio ad magis amatuꝫinex ꝑtum: et maior affectio ad minꝰ amatū exꝑtum. augmentū aūt doloris diminutio ex re amata ꝑdita ē ẜmmagnitudīem affectōis ad ꝑuitatē. ẜm magnitudine et ꝓnitatē amoris. Hinc ē de temꝑali amato defilio flere ꝗs pt̄ et dolere vehemēter cuiꝰ pn̄tiam ex ꝑtuseſt: et de deo ꝑdito queꝫ plꝰ diligit incomꝑabiliter etquē ꝑderet vita ſaluāda. Unde eſt neceſſe dolereplus de deo ꝑdito ꝙͣ de re alia ꝑdita. Ad aliud qd̓ obijcitur. tantū debet dolor de pct̄o quantū eſt odiū ⁊cͣ.dicendū oportet. licet em̄ tātū debet odiū peccatijs ē amor dei: tn̄ neceſſe ē tātus ſit dolor. dolorctio ē et ē maior et mīor qn̄ꝫ ex diſpoſitōe dolētisvt ex hoc ē exꝑtus vel pn̄tiam amati: ſemꝑ a ſuacauſa prima ſcꝫ amore. ſꝫ odiū ex amore īmediate naſcit̉Unde pꝫ plus debꝫ ꝯtritus ꝗlibet odiſſe pct̄ꝫ ꝙͣ amiſſionē cuiuſlibet rei tꝑalis: ſꝫ exigit̉ ampliꝰ dolere propct̄o ſemꝑ ꝙͣ temꝑali qͦlibet ꝑdito. Ad aliud qd̓ obijcitur. ſicut volūtas gr̄a eſt in infinitū potētior ꝙͣ volūtas ⁊cͣ. dicendū hoc ſeq̄ret̉ ſi volūtas gr̄a exercētſemꝑ ex ſe actū tantū quātū poſſet. In via aūt eſt ſic. em̄ tenemur hic exercere actū excellētiſſimū caritatisPret̓. ſic̄ tactū eſt ẜm diſpoſitōeꝫ dolētis ē dolor qn̄ꝫ maior qn̄ꝫ mīor. Ad illud qd̓ obijcit̉ ſil̓e de extēſioneporis. dicēdū eſt ſimile. Diſplicētia em̄ mali maxime vnde eſt offenſa dei: indita ē pie aīme. ita ē de dolore in ſūmo: quia nec hoc ē in poteſtate cuiuſcunqꝫ ex ſeneqꝫ adiutorio gr̄e. vniuerſaliter dico. Ad id quodobijcit̉. neceſſe eſt tantū vrat dolor ⁊cͣ. dicēdū hocverū ē de dolore qui ē diſplicētia volūtatis. Pret̓. ſuppoſito intelligi debeat de dolore qui ē paſſio: tunc pt̄ dici tantū quātum dicūt p̄ciſam comꝑatōem: ſed quodāmodo ꝓportionalē. vt ſi magnꝰ fuit amor: magna debet vltio doloris. et dico neceſſe magis dicit ncc̄itatemvtililitatis ꝙͣ tentionis. Pret̉. hoc argumēiū valꝫ. Ille amor quo iuſtꝰ diligit deū ē maximꝰ: amor creaturequo ꝑdit deū ē maximꝰ. Qn̄ꝫ em̄ iuſtꝰ cupiditatis pct̄oꝑdit deum: et tn̄ vt dicit glo. ſuꝑ illd̓ psͣ. Bonū mihi lexoris tui. ſuꝑ milia auri et argēti. ampliꝰ diligit caritaslegē dei ꝙͣ cupiditas milia auri et argenti. Ad hoc qd̓querit̉ an̄ aliqͣ ꝯtritio ſit maxima. Eſtimo ſic: vt illoqua deletur culpa et pena tota. que maxīa ē ī efficacia. ſꝫhoc in ſingulis mortalibꝰ inequalibꝰ vt vidr̄ eſt differēset eadē. Poteſt alio dici maxima intenſione doloris. vtpote doloris maiorē pct̄o hr̄e pt̄. et certeſic ē maxīa: qꝛ dolor deo amiſſo ſcꝫ mortali factoaugeri pt̄: ex maiore dei amore: ex exꝑientia dulcedinis eiꝰ maiore. ſꝫ nullꝰ hic tātū amat deū vel eiꝰ tātumdulcedinē exꝑitur qn poſſit adhuc magis: qꝛ nullus hichabet plenā beatitudinē. Un̄ nullꝰ hic habet tantū dolorem pct̄o mortali vel deo amiſſo: qn poſſit hr̄e maiorem. niſi forte ſi ꝯtingeret ex ſubreptōe doloris vehem̄tis aliꝗs moreret̉. ſic̄ viſum ē de ꝑſona aliqͣ. Ad illudqd̓ querit̉ ſi ē mīma. pt̄ dici ſic. vt illa qua culpa delet̉ cōmutat̉ tm̄ pena ꝑpetua in temꝑalē. in dolor eſt itapuus: eo mīor in aliqͦ eēt gr̄a informabilis. Adqd̓ queritur que eſt in p̄cepto. dicendū illa que ē minima et media: illa que ē maxima. Ad id qd̓ queriturvltimo. dicēdum requirūtur lacrime exteriores adſufficiētem cōtritōem. Ad illud verbum aug. Sciat ſeculpabiliter ⁊cͣ. dicendū ſic intelligit̉ culpabiliter durum .i. debet culpare duriciā ſuam. vel talis duricia noneſt ſine culpa aliqua veniali ſaltē. vel timere debet adhūc culpabilis ſit de illo mortali quo poteſt flere.Articulus ſextusOnſequēter querit̉ de quātitate cōtritōis incomꝑatione ad penā. ſcꝫ vtrū penitēs tantūdebeat dolere de pct̄o. mallet quācunqꝫ penam ſiue bemꝑalē ſiue etiā infernalē ſuſtinere: ꝙͣ peccatūmortale ꝯmiſiſſe vel etiā cōmittere ſic: videt̉. qꝛ penaeterna ſolū ſeꝑat a delectabili creato inꝙͣtum pena ē qꝛa gloria.aūt ſe ꝑat a deo qui ē in infinitū melior ꝙͣqd̓libet bonū creatū: ergo plus dolēdum ē de ſeꝑationeque ſit peccatū ꝙͣ illa que fitinētiā īferni. It̄anſhel̓. in meditatōibꝰalus debuiſteligere infernū ꝙͣiatū et iuſticie: illd̓aūt iniuſticie: ergode li. ar. dicit de illisqui ſunt in infernet̄ optio. mallent adhucpeccare ꝙͣ penaere. et tn̄ illud iniquū ē: hoc iuſtū. nunꝙͣ aūtvata magis initſtū eligit ꝙͣiuſtū. vnderdinatā habēt volūtatē. ex hoc p̄eligenda ē pena inferni ꝙͣ peccaſſe: et pena inferni ſuſtinere ꝙͣ pct̄miſiſſe. Ite vt on̄dit aug. damnati ininferno mallēt ſic ꝙͣ. et hoc intelligedū eſt ꝙͣtumad volūtatnaturalē ordinatā. ſꝫ magis eēt eligendūoīno ꝙͣ ſuum cōditorem peccatū mortale offende̓ergo magis eēt eligendū penam inferni ſuſtinere ꝙͣ deuꝫ peccatū offendiſſe. Ite Ro. vj. hūanuꝫ dico propterinfirmitatem carnis nr̄e. glo. inueniūtur forſitan aliquiqui ſicut iuſticie voluntate peccati ꝓpoſuerūt: ita preponant iuſticie delectatōꝫ voluptatibꝰ carnis. pro iuſticiatamē penas mortēqꝫ pati formidāt humanū eſt hoc. parum eſt vt cōtemnas quicꝗd te delectabat. ꝯtemne etiaꝫquicꝗd te terrebat. carceres tormento et mortē. Ecceom̄ia quātūcunqꝫ ſunt grauia ſunt cōtemnēda et ſuſtirda: anteꝙͣ ꝑdat homo iuſticiā. It̄ querit̉ ſi teneturcōtritus velle ſuſtinuiſſe quācūqꝫ penā ꝙͣ peccaſſe temꝑep̄terito. Et vidr̄ ſic: qꝛ ſi tenebat̉ ad hoc āteꝙͣ peccaretet ex pct̄o debet cōmodū reportare: ergo et poſt peccatum ſimiliter tenet̉. Cōtra. aug. ꝯtra pelagianos. Uelle infelicitatē nullatenꝰ poſſumꝰ. qꝛ oppoſitū nobis ē imp̄ſſum ſcꝫ velle felicitateꝫ. ſꝫ nullo modo mobile .i. nullomodo poſſibile nullo obligat: ergo nullꝰ tenet̉ ad magis velit ſuſtinere penaꝫ inferni ꝙͣ peccae̓. ItemBern̄. de li. ar. peccauit petrꝰ haut odiēdo xp̄m ſed ſe nimis amādo. ſed nec in hunc amorē ꝑuerſum mētꝰ ille ſbditus cōpulit: ſꝫ cōuicit. Iam tūc ꝓculdubio tal̓ eratſꝫ neſciebat: qn̄ ab illo quē latere nihil poterat audiuit.priuſꝙͣ gellus cātet ter me negabis. Hec Bern̄. hic plane habet̉. in petro anteꝙͣ peccaret erat volūtas plusſe ꝙͣ xp̄m diligebat. et etiā anteꝙͣ negaret talis erat: nontn̄ dicendus ē prius fuiſſe in pctō mortali. maxīe qn̄ dixit et ſi oporteat me tecū mori te negabo. tn̄ tunc ẜmbern̄. fuit magis in volūtate negādi xp̄m ꝙͣ mori: ergon̄tenet̉ ꝗs ſuſtinere quātācūqꝫ penā ꝙͣ ꝑpetrare peccatum Reſpōſio. aliter iudicādū eſt de pct̄o p̄terito vt dicūt quidā: et aliter de futuro. de pct̄o futuro intelligēduꝫeſt. quilibꝫ tenet̉ penā quācūqꝫ tꝑalem etiā pena mortis citius ſuſtinē qͣꝫ mortaliter peccare. et dicūt ꝗdaꝫ penam inferni. Un̄ ſi aliꝗs habēs vſum cōpletum ratōis. dico ſolum ſapiēs vel lr̄atus exponeret̉ morti niſipetraret aliqd̓ mortale. niſi mortē p̄eligeret: mortaliterpeccaret. hoc tamē eſt exprimēdū cuilibet ſimplici penitenti in confeſſione: ſed debet ſufficere ſacerdori ſi queſigna apparent contritōis. alicui tamē obſtinati ī mali