Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioplorādo. et ita vidr̄ dolor de dei amiſſione ſivel cecareēbri mutilatōem. ꝓpter hoc ē nimiꝰ. It̄inducat mhiero. dicit ad cōmēdatōꝫ paule. mīma peccata ſic̄ etja plāgebat. ergo cōmēdabile ē mīmis pct̄is maplere. ergo maximistis pt̄ dolor nimiꝰ.Itē ꝙͣtū ad quātitatē tꝑis eſt modus doloris habēdus: et ita pt̄ dolor nimiꝰ. Rn̄ſio. ſic̄ dictū eſttatis rōnalis. etin cōtritōne ē dolor eſt diſplicētisꝘtū ergo ad dieſt dolor paſſio redūdās in ſiō̄ pt̄ cōtritio nimia: qꝛ pecictij cōnia cōtedoatū nulli pt̄ diſpicere nimis inqͣtū pct̄m. Ꝙtum at̄ aditē in ſēſualitate: vix aut nūqͣ ē nimia.poſſet tantus dolor hūana infirmitas poſſꝫ ſunere ſine magno detrimēto. et tūc dico tꝑandꝰ eſſet.ſꝫ eſto temꝑaret quis. qꝛ aduerteret ex hoc raperet̉ a feruore. credo in tali caſu peccaret: quia dedit oꝑam rei licite. Si v̓o aduerte̓t et temꝑaret affectōem gaudij vel cōſolatōem ſpei vel alio: credo excederet metas virtutis et ita ꝯtritōis. Contritio em̄ ſiccaritas noīat ꝗd informatū gr̄a. Un̄ dolor cōtritōis manens cōtritōis pt̄ nimiꝰ. nec ille qui ē diſplicentianec ille qui ē paſſio. Ad illud qd̓ prīo obijcit̉. dolorcōtritionis ſit actꝰ virtutis pt̄ excede̓ mediū ⁊cͣ. dicē inqͣtū eſt actꝰ v̓tutis pt̄ excedere mediū. neq̄miꝰ. ſic̄ nec nimis ꝑuus. ſic̄ nec actꝰ ſpei vel carittis. ẜm aūt dolor noīat affectōꝫ paſſiuā ip̄ius ꝑtis rationalis aut ip̄ius ſenſualitatis pt̄ eſſe nimiꝰ. hoc tn̄ ſinep̄iudicio dico. qꝛ ex his paſſionibꝰ poſſet mors et deſpeatio cauſari. Pret̓. dicūt quidā oīs virtutis actꝰeſt ī medio cōſiſtēs: ſed politicaꝝ quibꝰ mediātibꝰ ordīatur aīa ad exteriora. talis aūt ē cōtritio qua ordinat̉homo ī ſe reſpectu peccati deteſtādi. Pret̓. cōtritio habꝫobiectū a quo ſcꝫ peccatū: et ad qd̓ ſcꝫ deū. et in comꝑatione huiꝰ obiecti ad qd̓: eſt incōueniēs ſit theologica vel actus virtutis theologice. et ꝙͣtum ad hoc ſic̄ intheologicis modꝰ ē hr̄e modū: ſic et in ꝯtritione ꝙͣtuꝫad actu deteſtādi pct̄m. hoc at̄ ītelligo ſcꝫ ꝯtritō hꝫdeū obiectū magis ꝙͣ iuſticia. nec ſit magis virtꝰ theologica ꝙͣ illa. Pret̓. actꝰ quidā virtutū ſunt exercēdi circa exteriora. in quibꝰ ꝓpter acceſſū et diminutōem accioda. vt in erogatōe elimoſinaꝝ et maceratōetātū em̄ datur qn̄ꝫ vni: alius cui ſimiliter eēte ncc̄itatis ſue et boītatis patit̉ detrimētū.ū qn̄ꝫ affligit̉ corpꝰ deficit et languorē incidit. In talibꝰ aūt ē obſeruatio medij neceſſaria. ſꝫ ī actuꝯtritōis ē diētia pct̄i. quātūcūqꝫ intēdat̉: nulli pt̄re detrimētū. pt̄ ibi ſuꝑfluitasnediū. qꝛ ſemꝑ eſt in medio. Ad illudqd̓ obijcit̉. pt̄ nimis ꝑua ⁊cͣ. dicendū hoc verū eſtnec tn̄ inꝙͣtum eſt actꝰ v̓tutis. ſic̄ ē de actu dilectōis pꝰ nimis ꝑuus: tn̄ inqͣtum ē v̓tus dilectio. ſil̓r inꝙͣtuꝫeſt v̓tus actꝰ eius pt̄ nimiꝰ Ad illud qd̓ obijcit̉. ſi ſcꝫ nihil admiſceat̉ de cōtrario. dolor pt̄ nimiꝰdicendū ſi eēt dolor ſine gaudio ſic̄ in deſperatis: pōt bene nimiꝰ. ſꝫ talis ē motꝰ cōtritōis que ē p̄ſuppoſita ſpe de venia. Un̄ tal̓ qn̄ videt ſe dolere neceſſariodet et ē nimiꝰ. Ex hoc pꝫ rn̄ſio ad aliud. ꝙīinducēs volūtatē inijciēdi manꝰ ⁊cͣ. eſt motꝰ ꝯtruōisnec video motꝰ diſplicētie. qui ꝓprie ē motꝰ ꝯtritōnispoſſet ita intēdi: volūtatē talē īduceret ſꝫ dolor paſſioaxaiii Guas primas rōes. alia ꝑte cōcedo. qꝛ neqꝫ doloreſt diſplicētia pct̄i informatꝰ gr̄a: neqꝫ dolor paſſio ex cooſſet tantū intendi qn̄ ſic informati ordīati mouerent̉. Pret̓. ſecūda ratio ē cōcedenda que arguit deteſtatōem pct̄i poſſe nimiā. Ad verbū Anſhel. dicendū. verbū ſuū ē intelligēdū ad lr̄am ſcꝫ de viſceribꝰ corꝑalibꝰ: ſꝫ viſcera vocat interiores appetitꝰ carnaſes. Un̄ nolebat ad lr̄am mortē incurre̓: ſed tātū dolere oīno appetitꝰ carnis domaret̉ et repugnātia eiꝰ ad ſpiritū diminueret̉. Ad verbū aug. dicendū. verū dicitſcꝫ erat indignus flendo excecare ſe. nec ꝓpter hoc.lxviij. vellet ſe excecare. peccator em̄ dignus ē morte:tia ſed et ſecūda. nec tn̄ debet hoc ſibi inferri. Pret̓.quidā dicūt. Siꝗs neſcius mortē incurreret ex nimio dolore et corꝑis afflictōe peccato ſuo: eēt illi ꝑiculuꝫſed ſi p̄ſenſiſſet ſe nimis gͣuatū et ꝑiculoſe ꝙͣtū ad ꝑiculūcorꝑis: deberet ſibi cauere aliter peccaret. Ad illud hiero. dicendū ille ꝑfectōem paule ꝯmēdabat: adcuiꝰ ꝯſimilē non omēs tenent̉. nec ſequit̉ ex eius factomodꝰ debeat in dolore qui ē paſſio: non habea eius dolor nimiꝰ erat. Ad illud qd̓ obijcit̉ ſimile deuātitate duratōis ⁊cͣ. dicendū ꝙͣtū ad actū rōis qui ēdiſplicētia eſt ꝓprie dolor cōtritionis: eſt ꝑpetuꝰ. dolor em̄ ſacramentalis eſt ꝑpetuus: ſed ille qui ē ſatiſfactionis.Articulus quintusOnſequēter querit̉. vtrū cōtritio debeat eſſeradicat̉ in amore. Un̄ quāto plus amorē hamaxima. ſic: videt̉. qꝛ ẜm aug. dolor om̄isbeo: tāto plus doleo de eius amiſſione. ſꝫ ſi ſim in caritate: in infinitū plus amo deū ꝙͣ aliquā creaturā. igit̉ debeo plus dolere in infinitū de amiſſione dei ꝙͣ de amiſſione alicuiꝰ creature. ſꝫ pecco mortaliter ꝑdo deū: ergidebeo plus dolere in infinitū de pct̄o ꝙͣ de aliqͦ damno. ſꝫdolor quō dolet ꝗs ſic: maximꝰ ē. ergo ⁊cͣ. Iteꝫ amor etodiū equalia ſunt. tātū em̄ debet odiū ꝑdendi deum:quātus ē amor dei. et ideo tātū debꝫ odiū peccati: quātus ē amor dei. ſꝫ ẜm quātitatē odij rei faciēde ē dolor reifacte: ẜm peccatū odit̉ ẜm hoc debꝫ dolor de facto Itē dolorē patre vel filio ꝑdito quātūqꝫ magnipt̄ volūtas exercere ex ſe ſine adiutorio gr̄e. dolorē ſufficientē pct̄o mortali pt̄ exercere ſine adiutorio gr̄eque ē virtutis infinite. Si igit̉ actōes ſunt ꝓportōnalesvirtutibꝰ a quibꝰ exercent̉. volūtas aūt gr̄a in infini ē potētior ꝙͣ volūtas ſola: igit̉ dolere qd̓ cauſat̉ a volūtate gr̄a. erit in infinitū maiꝰ ꝙͣ dolere cauſatū a volūtate ſola. et ita accidit idē qd̓ prius. Item duplex regꝛitur magnitudo in cōtritōne. ſcꝫ intenſioīs ẜm affectū: etextēſionis ẜm tēpus. ẜm extēſionem tꝑis neceſſe ē ſitmaxima .i. ſemꝑ: ſimilit̓ videt̉ ex alia ꝑte. Itē Aug.ciui. dei. Neceſſe ē vt tantū vrat dolor quātum inheſeratamor. ſꝫ amor quo deo īheſerat erat maximꝰ. qꝛ amor caritatis quo deꝰ diligit̉ eſt ſuꝑ om̄ia: ergo dolor de ſeꝑation debet vrere maxime ita debet maximꝰ. Si reſpōdet̉. aug. intelligit de amore quo inheſerat creaturepeccando. idē accidit vt videt̉. qꝛ ſi ille amor quo dilexitdeum fuit maximꝰ: nihilominꝰ auerſus ē a deo quē tātoaffectu dilexit amore creature. ille amor creature ē maximus. Contra. dolor ille ſolus ē maximꝰ qui inducitdiuiſionē aīme et corꝑis. ergo ſi requirit̉ dolor maximꝰad hoc aliꝗs cōterat̉: om̄es ſufficiēter cōtriti doloremorerentur. quod nullꝰ ponit. Itē non eſt hūane poteſtatis tanto affici dolore. ergo ſi ad veniā peccati aſſeq̄ndam neceſſe eſſet tāto affici dolore. quantūcunqꝫ ad hocniteret̉. aut quātūcunqꝫ faceret quod in ſe eēt: ī nulliuspeccatoris ptāte eſſet aliquo veniā obtinere peccato. Item delectatio in peccato mortali eſt maxima.i. ſūma. ergo nec dolor penitentie eiuſdē debet ſūmusſiue maximꝰ: cum dolor cōtritionis debeat reſpōdere delectatōni peccati. A poc̄. xviij. Quātū glorificauit ſe īdelitijs fuit: tantū date illi tormentū et luctum. Itemhic poteſt queſtio an aliqua cōtritio ſit maxīa. Iteꝫan aliqua ſit mīma. Item cōtritio ſit in p̄cepto. ſic̄confeſſio et ſatiſfactio. pt̄ queri an illa que eſt maxima:an illa que eſt mīma: an illa que ē media. Et pt̄ queriſi penites ad tantū dolorē tenet̉ ſemꝑ ꝑducat lacrimasexteriores. Qd̓ videt̉ ex illo verbo aug. de ciui. dei. ſciatſe culpabiliter durum qui deflet damna tꝑis vel morteamici: et dolorē peccati oſtēdit in lacrimis. Reſpōſio. vt tactū eſt duplex ē dolor in cōtrito. ſcꝫ diſplicentia et paſſio. dolor qui ē diſplicētia voluntatis debet eſſe