ſufficit ꝙ dolor cōtritōis ſit minimꝰ. ¶ Si diceret̉. ꝙ iliedolor et illud gaudiū nō opponūt̉. qꝛ nō ſūt reſpectu eiuſdem nec de eodē. hoc nō ſufficit. qꝛ impoſſibile eſt ī aliqͦſimul eē dolorē maximū ⁊ gaudiū maximū reſpectu quorūcunqꝫ īmo neceſſe ē. ꝙ vnū ab altero diminuat̉. ¶ Itēiij. Reg. xxj. habet̉ ꝙ qꝛ Achab humiliauit ſe coraꝫ dn̄odn̄s dimiſit eī pena cōminatā hoc ide̓ dicit greg. de eodēſed ip̄e ſolū habuit dolorē attritōis. ergo ml̓tomagis ſufficiet mīmus dolor cōtritōis qꝛ incomꝑabiles ſunt. ¶ It̄de quocūqꝫ habitu virtutis parū gaudemꝰ: ſil̓r de amiſſione parū debemꝰ cōtriſtari. ¶ Itē amiſſio boni cū difficultate recuꝑandi illud ē cā magni doloris. ſꝫ cū facilitate recuꝑādi neqͣꝙͣ. Nō em̄ iuſte deberet aliꝗs affligi licꝫincurriſſet damnū maximū ex amiſſione alicuiꝰ ſi illudfaciliter recuꝑari poſſit. ſꝫ que amittūtur ꝑ peccatū ſcilꝫdeus gr̄a ⁊cͣ. defacili recuꝑant̉. qꝛ nō requirit̉ niſi ꝙ illequi amiſit faciet qd̓ in ſe eſt vt illa recuꝑet. hoc aūt nō ēmagnū: et deus faciet qd̓ in ſe eſt. ergo ⁊cͣ. ¶ Reſpōſio.ꝙ aliter eſt loqui de cōtritōe et aliter de dolore ꝯtritōnisContritio aūt ꝯcernit ī ſuo eſſe dolorē et gr̄am. noīa: em̄actū gr̄a īformatū. Un̄ ſi mīma ꝯtritō ſufficit quātū ē exꝑte gr̄e nll̓a ē q̄ſtio. qꝛ ſic̄ mīma gr̄a gratū faciēs et mīmacaritas ſufficit ad qd̓libet pct̄m delendū: ſic et mīma cōtritio. ex illa ꝑte que ē gratia. ꝙͣtum aūt ex illa ꝑte q̄ dolor eſt: poteſt dubitari vtrū mīma ſufficiat. Poteſt igit̉dici ad p̄dicta. ꝙ dolor ꝯtritōis eſt diſſenſus ſiue diſplicentia ꝑtis rōnalis. vel paſſio reſultās ex hmōi diſplicētia vel in ſenſualitate vl̓ in ꝑte rōnabili. ẜm aūt ꝙ ē actꝰdiſplicētie pt̄ eē nimis ꝑuus nec ſufficiēs vt gr̄a ꝯtritōisinformet̉. Si em̄ alicui diſpliceret ꝙ deū offendiſſet perpeccatū. et illa diſplicētia nō excedet diſplicētiā amiſſionis vniꝰ obuli: nulli ē dubiū qn illa diſplicētia inſufficiens eēt ad hoc. ꝙ eēt dolor ꝯtritōis. Dolor aūt paſſio. q̄ ēaffectio doloris ſenſibilis. ſiue ſit in ꝑte rōnabili ſiue inꝑte ſenſibili: nō pt̄ eē nimis ꝑuus: dūmodo dolor ille quieſt diſſenſus ſiue diſplicētie rōnabilis ſufficiat. Mediocriter em̄ affici ſenſibili dolore ſiue ex ꝑte rōnabili ſiueex ꝑte ſenſibili nō ē in nr̄a pt̄atē. ꝓpt̓ qd̓ videtur ꝙ dolorhmōi minimꝰ ſufficit. Poteſt igit̉ dici ꝙ nō ſufficit ꝙ dolor ille ꝗ ē actꝰ diſſenſꝰ ſiue diſplicētie reſpectu pct̄i ſit minimꝰ. ¶ Ad illud qd̓ primo obijcit̉ ꝑ diffinitōem ꝯtritionis. pt̄ dici ꝙ ip̄a diffinitō inſinuat dolorē debere aliquomodo intēdi ad hͦ ꝙ ſit dolor ꝯtritōnis. ꝑ hoc ꝙ in ea ponit̉ cū ꝓpoſito ꝯfitendi ⁊ ſatiſfaciēdi. Cū em̄ ꝯfeſſio ⁊ ſatiſſactio de pct̄is grauibꝰ grauē penā importēt: pꝫ ꝙ nōcuilibet ꝑuo dolori ꝓ pct̄o ꝯuenit illa diffinitio. qꝛ ꝑuusdolor nō exercet ex ſe firmū ꝓpoſitū ꝯfitēdi et ſatiſfaciēdi¶ Ad aliud dicendū ꝙ nō ē ſimile de gr̄a gratum faciētequacunqꝫ et dolore quocūqꝫ. Gratia em̄ talis quecuncſufficit ꝓpt̓ incōpoſſibilitatē illiꝰ et culpe mortal̓. Pretſi ꝯuenies fieret comꝑatio ī argumēto. debe̓t fieri vl̓ gr̄equātūcūqꝫ ꝑue ⁊ ſic deſcēderet̉ ad gr̄aꝫ gratiſdatā ex ꝑtegratie et doloris. ꝙͣtumeunqꝫ parui ex parte doloris. velgratie gratum facientis quantumcunqꝫ parue et doloris quantumcunqꝫ ꝑui. qui dolor ꝯtritōnis dici debeat.dolor em̄ certā hꝫ mēſurā ꝗ contritionis dici debet. q̄ aūtſit illa: ille nouit quē nihil latet. et tūc argumētū hr̄et neceſſitatē. ſicut em̄ gratia gratūfaciēs ſufficit quātūcūqꝫſit ꝑua: ſic dolor qui dolor cōtritionis dici meret̉ ſufficit¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ albius ē qd̓ eſt nigro imꝑmixtiꝰ⁊cͣ. dicendum ꝙ illud gaudiū nō diminuit illū doloremqui eſt actus diſplicētie: ſed dolorē qui ē paſſio reſultāsUel pt̄ intelligi ẜm qͦſdam illud aug. de dolore gaudeas.i. volūtarie doleas vt nō ſumat̉ illud gaudere pro motugaudij: ſed volūtatis. qꝛ ita debes dolere ꝙ ſit dolor volūtarius: quia aliter nō eēt meritoriꝰ. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉de hūilitate Achab. cuiꝰ dolor erat attritio ⁊cͣ. dicenduꝫꝙ illud nihil cōcludit. quia illa hūiliatōe vel attritōe neqꝫ de cōgruo neqꝫ de cōdigno quātū fuit ex ꝑte ſua meruit dimiſſionē pene cōminate: ſed dn̄s ex ſua ſuꝑhabundanti miſericordia illā ſibi dimiſit. Pret̓. cōcluditur ꝙmultomagis ſufficeret minimꝰ dolor cōirit onis. et hocverum eſt dūmodo eēt dolor cōtritionis. ¶ Ad illd̓ quodobijcit̉. ꝙ parū gaudemus de habitu virtutū ⁊cͣ. dicēdūꝙ reuera parum gaudemus de habitū virtutū. que neſcimus nos habere illas. Ecc̄s. ix. Neſcit homo vtrū amore vel odio dignus ſit. Sil̓r neſcit vtrū habeat deum ꝑinhabitātem gr̄am. Iob. ix. Si venerit ad me nō videbeum. quia ergo nō habetur ſcientia certitudinis de habitu virtutum et de inhabitatione dei per gratiam. licetpoſſit haberi quedam preſumptio ſiue noticia experimētalis ſcilicet ꝑ ſigna quedam: ſemper timetur ne habeanropter hoc non eſt magnum gaudium de habitul ſimile de dolore habendo ex horum amiſſione ꝑpeccatum quorum amiſſio certa eſt vel vioſenter p̄ſumpta. ¶ Ad vltimum dicendum. ꝙ hec eſt falſa deus ⁊ gratia defacili recuperantur. Non eſt em̄ in hominis poteſtate redire ad ſtatum gratie amiſſe per peccatum. Eſtenim ſpiritus vadens et non rediens. Unde peccare inſpe iſta: eſt ſtulta preſumptio. et maxime cum neſciat peccans an morte preueniatur. ¶ Ad illud quod ſupponitur. ꝙ poteſt facere et quod in ſe eſt. dicendum ꝙ peccator exiſtens in peccato non poteſt facere quod in ſe eſt vtgratiam recuperet. facere enim quod in ſe eſt vt gratiaꝫrecuperet: eſt conſentire gratie preuenienti. hoc autemnon poteſt peccator de ſe. cum gratia preueniens non ſitin ſua poteſtate. Preterea. quo modo conſtare poteritalicui ꝙ fecit quod in ſe eſt. et ſi multum doleat et de multis peccatis ⁊ diu: adhuc neſciet ſi ſufficienter fecerit qd̓in ſe eſt. Alia hic poſita patebunt infra.Afticulus quartusOnſequenter queritur. vtrum contritio poſſit eſſe nimia. ꝙ ſic: videtur. quia omnis actꝰvirtutis habens obiectum creatum in medioconſiſtit. quod patet in omnibꝰ. Contritio autem ē actꝰvirtutis: ergo ⁊cͣ. ſed ſicut in actibus aliarum virtutumcontingit exceſſum fieri per extenſionem ad extremam.vt in actu libertatis contingit excedere in dando: ſic videtur ꝙ in actu contritionis contingat nimis dolere: etita nimia poteſt eſſe contritio. virtus em̄ habens obiectum creatum conſiſtit circa medium limitatum. quodquidem exceditur de facili. ¶ Item contritio poteſt eē nmis parua quantum eſt ex parte doloris. eadem rationevidetur ꝙ et nimia. qua enim ratione poteſt eē declinatio doloris ad vnum extremorum: et ad aliud. ¶ Itemomnis motus cui ad hoc ꝙ ſit meritorius. oportet admiſceri aliquid de contrario poteſt eē nimius: vtpoteſi nonadmiſceat̉ aliꝗd de ꝯtrario. ſed dolori contritionis debetaliquid admiſceri de contrario ſcꝫ gaudiuꝫ: ergo poteſtnimis intendi ſcilicet ſi non admiſceatur. ¶ Item tantꝰpoſſet eē dolor de peccato ꝙ induceret voluntatem inijciendi manus in ſeip̄m: et inducere mortem conſequenterſed talis dolor excederet: ergo ⁊cͣ. ¶ Contra. contritioeſt dolor gratia informatus. ſed gratia non poteſt nimium intendi nec motus eius: quia omnis motus eius eſtlaudabilis. ergo nec contritio. ¶ Item quātum diligenda eſt alicuiꝰ boni p̄ſentia: tantum deteſtāda eſt amiſſiovel abſentia. ſed deum non poteſt aliquis nimiū amarevel appetere: ergo peccatū quod eſt a deo ſeꝑatiuum nonpoteſt nimium deteſtari. ¶ Item Anſhel̓. appetebat medullas exiccari ex incenſione diuini amoris. ergo ſioneſt malum ex intentione diuini amoris talia appeterepropter deum. eadem ratione nec malum ex intenſionedoloris propter recuperandum deum. dicit enim in iuismeditationibus. vtinam viſcera anime mee ſic impinguerentur dilectione veſtra: vt medulle corporis mei exiccerentur. Hec autem exiccatio medullarum morteminduceret: ergo non videtur inconueniens penitenti appetere vel facere aliquid vt mortem incurreret vt deumrecuꝑaret. ¶ Item Aug. in li. meditationū. Sit penitentia cōtinua amara comes etatis mee. cōtinuus dolor: inſatiabilis terror vite mee. Et infra. Si non ſum dignusoculos ad celum leuare orando: certe n̄ ſum īdignꝰ cos