Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioei debet eſſe in am ab ip̄o habet ortū. ſꝫ magis bonum ẜm ordinatā dilectōem magis eſt amandū: pariis ē deteſtanduꝫ Item cōtritiorōne maius malū maeſt dolor rōnalis. ſꝫ dolor ſequit̉ eſtimatōem rōis. eſtimatio aūt rōis equaliter pēſat om̄ia pct̄a ſed q̄dā maioraplus: ergo pari rōe dolor. Itē eſto. īpoſſibile alipplexus eēt. ita ncc̄e hr̄et cadere ī alterū duoꝝ ma2. cōſtat ſi ordinatā hr̄et dilectōꝫ magis refugeretmaius malū. ergo ſi magis refugit maius malū ante lapſum: pari rōne poſt lapiū ſic ⁊cͣ. Cōtra. Cōtritōdelet culpā in inſtāti. Gr̄a em̄ ꝯtritōis ē gr̄a iuſtificationis. et gr̄a iuſtificatōis iuſtificat ī inſtāti. ſͦ motꝰ in īſtāij p̄t̄ magis intenſus mīꝰ: ⁊cͣ. Itē ꝗcꝗd agit ſimul in multa ita in ſingula: agit ī qd̓dam plusin qd̓dam minꝰ. Sed ꝯtritio ſil̓ agit ī multa ita reſpiciat ſingula. qꝛ tūc oportēt reſpectu illoꝝ diuidi actionem. ergo ꝯtritio magis deteſtat̉ vnū pct̄m ꝙͣ alterū Itē ꝯtritio ea rōne deteſtat̉ pct̄m qua ſeꝑatiuū ē a deoſꝫ qd̓libet pct̄m ſeꝑat a deo. et ita amittit̉ deus vnū peccatū mortale ſic̄ aliud. ita ſic vnū ꝑuū ſic̄ magnū ⁊cͣ. Itē ꝯtritio reſpicit pct̄ꝫ ꝙͣtū ad duo. ſcꝫ ꝙͣtuꝫ adoffenſam: ꝙͣtū ad damnū. Sꝫ ꝙͣtū ad offenſaꝫ om̄e peccatū habꝫ rōem infiniti: ſit ꝯtra deū infinitū. ꝙͣtū addamnū om̄e pct̄m aufert om̄es v̓tutes. ſic̄ hēt̉ iacob̓. ij.ndit ī vno factꝰ ē oīm reus. ergo damnumnſa habeāt rōem equalitatis: videt̉ ꝯtritio debꝫom̄ibꝰ equalis. Itē quecūqꝫ ꝯtritio ſiue ſit magna ſipua ſufficit ad deletōꝫ ꝗbuſcūqꝫ pct̄i maioris et miris. oportet gradꝰ in ꝯtritōe. Pret̓. pt̄ hicq̄ſtio an duobꝰ pct̄is paribꝰ oīno ī diuerſis: exigit̉ eq̄lis ꝯtritio. Et vidr̄ ſic: pena rn̄de at culpe. deꝰ iuxꝑſonā accipit. Cōtra. a maiori caritate ꝓceditaīor ꝯtritio. ſꝫ p̄t vnꝰ reſurge̓ maiori caritate ꝙͣ alt̓: aūt caritas erit aliꝗd ocioſū. aut erit ī eo maior ꝯtritō Rn̄ſio. ē loꝗ de ꝯtritōe duobꝰ modis. Uno ꝓuteſt quodāmō generalis deletiua culpe. Alio ſpecialis diſtincta et deletiua pene. ꝓut primo ſic oꝑat̉ iniuſtificatōe et in inſtāti: et ſic pt̄ actu hr̄e ordine reſpectu ſpūaliū pct̄oꝝ. qꝛ ſil̓ et in inſtāti oīm peccatoꝝ oꝑardeletōꝫ. hꝫ tn̄ ẜm habitū: qꝛ dolor ille habi tualit̓ diſpo plus aliqd̓ minꝰ. et qꝛ habilitanit ad deteſtandū aliqͣdeo ad magis de teſtādū maiꝰ malūad deteſtandū malū: ioSi aūt loquamur vt ē deletiua pene. ſic dd̓m hꝫ maiorem intentōꝫ mīorē etiā ẜm actū. Ad ergo qd̓ prīoobijcit̉. morboꝝ differētia ⁊cͣ. dicēdum ſecꝰ ē de corꝑalibꝰ et ſpūalibꝰ ꝙͣtum ad eoꝝ remedia. morboꝝ corꝑalium neceſſe ēnedicinas ꝯtrarias. ſpūaliū aut vnaeſt ſcꝫ dolor gr̄a informatꝰ. cuiꝰ ratio ē in ꝯtingētia pct̄iet gratie. ꝓpter qd̓ ſufficit medicīa vna ſcꝫ ꝯtritio indiffeletōem multoꝝ pct̄oꝝ. et hoc dico ꝙͣtū ad culpas vt ī icatōne impij. ẜm aūt ē deletiua pene ſicex ꝯuerſione diſtincta ad pct̄a diuerſa qn̄ꝫ efficit̉ ꝯtritiomaior ſiue intēſior. Ad aliud dd̓m illud deut̓. Promēſura pct̄i ⁊cͣ.eſt de punitione pct̄i ſit inforo exteriem̄ puniēdꝰ ē in iudicio.grauiꝰ peccauit. et ē fallaciauētis ī argumēto ſil̓rin primo. Ad aliud qd̓ obijcit̉ de ſimili ſumpto ī mortali veniali ⁊cͣ. dicēdū eſt ſimile. qꝛ inter mortale veniale peccatū nulla ē comꝑatio. ſic̄ ē inter mortaliaqꝫ. Un̄ eſt neceſſe magis dolere de mortali ꝙͣ dei tm̄. qꝛ hoc eſt maius alio: ſꝫ qꝛ hoc tātū excedit illud. hoc offendit̉ et ꝯtemnit̉ deꝰ: illo neqͣꝙͣ. vn̄ diſtātiaſimplex maioritatis inter pct̄a exigit maioritatē ꝯtriſionis. ſꝫ diſtātia que ponit ī alio genere. Ad illud qd̓obijcit̉. requirit̉ ſatiſfactō maior de pct̄o maiori ⁊cͣ. dicendū eſt ſil̓e de ꝯtritōe ſatiſfactōe. qꝛ ꝯtritōe deletur. culpa que ſit in inſtāti: ſatiſfactōne remittit̉ penatemꝑe. Pret̓. ſatiſfactio ē taxāda ẜm genꝰpct̄ī: ſed ẜm morā in pct̄o alia ex quibꝰ grauat̉ peccatūſue poſſunt penſari ī ꝯtritione fit in inſtāti inꝙͣtuꝫſpā delet̉ culpa. Ad aliud qd̓ obijcitur idē ē ordo in.lxviij.dolore qui ē in amore ⁊cͣ. dicendūhoc verū ē inqͣtūtritio eſt ip̄iꝰ rōnalis ponſantis pct̄a ſuꝑ ꝗbꝰ ꝯterit̉ penitens. Non ē aūt veꝝ inqͣtū eſt deletiua culpe. qꝛ inqͣtuꝫeſt hmōi habet efficaciā in inſtāti. Ex hoc rn̄ſio ad illd̓qd̓ ſequit̉ qꝛ ꝯtritio ſequitur eſtimatōꝫ rōnis inꝙͣtuꝫeſt deletiua culpe: eſtimatio em̄ hmōi ē in tꝑe. deletio alin inſtāti. Ad illud qd̓ obijcitur. habēs ordinata dilectōem magis refugit maiꝰ malū ⁊cͣ. dicendū hoc verum ē qn̄ penſatur magnitudo mali. ſꝫ hoc non eſt ſemꝑvtpote in inſtāti deletōnis culpe Rōnes aūt inducte alis ꝑte ſcꝫ ꝯtritio delet culpa in inſtāti. et qd̓ ſiml̓agit in multa. ita reſpicit ad ſingula ⁊cͣ. concedēdeꝓcedunt ẜm ꝯtritio ē deletiua culpe vt in iuſſi ſit in inſtāti. Ad illud qd̓ obijcit̉. ſic aīa leꝑatur a deo mīori pct̄o ſic̄ maiori. et ꝙͣtum ad offenſadei vnūqd̓qꝫ mortale pct̄m ē infiniti reatꝰ. et ꝙͣtū ad danum om̄ia ſunt equalia. qꝛ vnūqd̓qꝫ oēs aufert v̓tutes.dicendū eſt. ſicut ſeꝑatio attendit̉ ꝙͣtum ad elongationem que fit ẜm diſſimilitudīem. et offenſa attendit̉ ẜmꝯtemptū et damnū ẜm amiſſionē gratuitoꝝ vulnerationem naturaliū ſiue debilitatōem. In his aūt ē gradusUn̄ ꝙͣuis ſingulis pct̄is ſeꝑatio a deo ē: tn̄ equaliterIn elongatōe em̄ diſſimilitudīs ſunt gradꝰ: ſil̓r ī ꝯtēptuQuedā em̄ pct̄a fiūt cum maiori ꝯtemptū: quedam cummīori. Similiter in damno. ex ꝯmiſſione em̄ quorūdampeccatoꝝ plus ledit̉ peccās et plus elongat̉ a virtutibꝰ:ꝙͣ ex ꝯmiſſione alioꝝ. Ad illd̓ qd̓ vltimo obijciturlibet ꝯtritio ſufficit ad deletionē cuiuſcūqꝫ pct̄i ⁊cͣ. dicerdum hoc tollit ꝗn gradꝰ ſint in dolore ꝯtritionis.qꝛ hoc ē ꝓpter ꝯtingentiā ſiue incōpoſſibilitatē gr̄e peccati. et vidr̄ mihi exquo aīe informate gratia diſplicꝫmalū. qꝛ ē malū: ncc̄e ē eidē maiꝰ malū magis diſplicat: dūmodo actualiter ꝯuertat̉ ſupͣ malū mīꝰ et maius.Un̄ ſine p̄iudicio dico. ſi alicui diſpliceret plꝰ pct̄ꝫvalde enorme maxīo ꝯtēptū dei ꝑpetratum ꝙͣ pctm̄ꝑuū: ē ſufficiēter ꝯtritꝰ. Ad qd̓ vltīo queſitū eſt inꝑte patet rn̄ſio. patet em̄ ꝯtritio equalis ꝯtritioni ſufficit. nec efficaciter obijcit vt patet ex p̄dictis. ei ꝓptermaiorē caritatē ē ſemꝑ maior efficacia vel dolor. nec ē inconueniēs alicuiꝰ caritatē exercere mīorem actionempoſſet. cum hoc frequētius accidat in quibꝰ gratia deiAyticulus terciusOnſequēter queritur vtrum poſſit nimisꝑua .i. ita ꝑua ſufficit ad ſalutē. ſic:videt̉ hoc ſcriptura p̄cipit intēſe amare dolere pct̄is. Si em̄ ad delenduꝫ mortale ſufficeretdolor minimus. fruſtra tam intenſiue pct̄is dolere p̄ciperet ſcriptura Iere. vj. Luctū vnigeniti fac tibi plāctuamarū. glo. docet penitētē ꝗd facere debeat. Et alia glo.Nihil dolentius morte vnigeniti. tantū debet ꝗs dolere pct̄o. quātum de morte talis: ergo ſufficit ꝯtritōmīma. Item Aug. de ciui. dei. Neceſſe ē vt tantū vratdolor quātum inhe erat amor. ergo ſi fortis ē inherentiaamoris in pct̄o mortali: ſufficit ꝑuus dolor ad inheretiā illiꝰ ſꝫ reꝗrit̉ multū ītenſus. Cōtra. cōtritō ē doloraſſumptus peccatis cum ꝓpoſito confitendi ſatiſfaciendi. hic non determīatur intenſio doloris maior et minor. quilibet igitur dolor vt videtur peccatis cum prepoſito tali ſufficiet. Item ad deletionem peccati requiritur gratia gratum faciēs dolor rationalis. ſed minimagratia ſufficit ad hoc: ſimiliter videtur mīmus dolor. Item albius eſt quod eſt nigro imꝑmixtus. a ſimili dolor maior eſt qui minus habet de gaudio: et minor quimaius et minimus qui maximū. ſed dolor ꝯtritionis debet gaudio admiſceri. Unde Augu. doleas et de doloregaudeas. et quāto maius eſt gaudium contritio ipſa eſtmagis accepta deo. nec efficitur contritio in accepta deoſi gaudium illud ſit maximū: immo forte magis erit accepta. ſed ſi gaudium eſt maximum dolor eſt minimus.