Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioarte penitētie et confeſſione neqꝫſatiſfactōe ſed cōtritōne: qͣre noīatur cōpūctiomeratōe ꝑtiū penitētie. Itē nōne ꝯueniēter noīarenr hec ꝑs penitētie cōtritio vel attritio. Itē contritioicit̉ de con et tritio. vnde con notat aſſociatōem ſil̓rfeſſio. quare tercia ꝑs ſcꝫ ſatiſfactio ſil̓r cōnotat aſſociatōem vt diceret̉ cōfactio vel aliquid tale. vel qͣre magis iſte ꝑtes cōnotāt aſſociatōꝫ ꝙͣ illa. Iteꝫ que ē ratiomethaphore qua dicit̉ penitētē cōteri de pct̄o. et differēttabuiꝰ cōtritōis ab illa qua pct̄or cōterit̉ ī inferno. Iuria illud ecc̄i. xxvij. cōteret̉ delinquēte delictū. Rey cōtritio actōem dicit et actōem agētis in ſeip̄o.tio ſiue actꝰ cōplet̉ quaſi in paſſione ī facto aliꝗs agit in ſe. actōis eius inducēs cōplemētū ī ip̄orelinquit̉ qͣſi paſſio ſiue res facta. ideo cōtritō vt ē in penitente noīat̉ vtſio a ſui cōplemēto. et dr̄ penitēs contritus. et ex hoc ē penitēs cōueniētiꝰ dicit̉ cōtritꝰ ꝙͣerēs: cum ſcꝫ gr̄a oꝑante inducat ſue actōis ꝯplementūnōſic ē de cōfeſſiōe et ſatiſfactōe. īmo ad hoꝝ cōplemētūextra adiūctū. vt in cōfeſſione ſacerdos:n ſatiſfactōe ſacramētali aliquid extra in quo exciteturet ſic patet reſpōſio ad illud. Ad aliud dd̓m. ꝯueniētius noīat̉ hec ꝑs penitētie contritio ꝙͣ dolor. qꝛ cōtritioīat doloreꝫ ſed dolorem intenſum cuiuſmōi ē neceſſariꝰ penitēti. frequenter aut dolore afficit̉ aīma: nectn̄ acerbitate doloris conterit̉. Ad illud qd̓ querit̉ deq̄punctōne. dicendū licet cōtritio et cōpunctio idē dint vt frequētius: tn̄ differūt ẜm rōem. Ut aūt habeturab aug. Lacrime ſunt teſtes doloris. qꝛ cōtritō dicit ip̄aꝫdoloris acerbitatē ſine ſigni exp̄ſſione ꝙͣtum ē de ratōneōpunctio dicit ip̄m doloreꝫ exp̄ſſione ſigni .i.acrimaꝝ. Ut em̄ dicit aug. lacrime ſunt teſtes doloris.Sicut em̄ habet̉ ab yſid̓. de ſum. bo. Cōpunctio cordisſt humilitas mētis lacrimis exoriens de recordatōepeccati et timore iudicij. Si ex dictū obijceret̉ ꝑtibꝰ)penitētie ſacramēti magis cōueniret exprimerent̉ noortātibꝰ ſignificatōem exterioreꝫ ꝙͣ alijs noībꝰ hmōi. dicendū illa ꝑte penitētie que eſt cōtritiomutat̉ pena infinita. rōne ſignificatōis ex ꝑte nominis: ſed rōne intentōnis ex ꝑte rei mediāte gratia vt cauſa prima. ꝓpter qd̓ magis cōgruit exprimat̉ intentioſignificatio. Ad illud qd̓ querit̉. an cōueniēter noīatur attritio vel tritio. dicendū. Cum em̄ dolor penitentialis efficaciā habeat a gratia. cōgruit etiaꝫ exꝑte nomīs apponat̉ aliquid qd̓ cōnetet aſſociatōem gr̄e. notatur hoc qd̓ dicit̉ con. Preterea. qꝛ ad vera peitentiā requirit̉ penitens de multis doleat que circūſtant peccata cōmiſſa. ꝯgruit ex ꝑte nomīs apponaturaliquid cōnotans aſſociatōem. Ad illud qd̓ q̄rit̉ quare in tercia ꝑte penitētie ponit̉ aliquid conotās aſſociatōem ⁊cͣ. dicendū aliter reſpiciūt ip̄m peccatū contritio et cōfeſſio: aliter ſatiſfactio. Cōtritio em̄ ſet confeſio ſolum reſpiciūt ip̄m genus pct̄i ſed et circūſtantias: et illa que ad grauamē peccati cōcerrūt. ꝓpter quodex ꝑte nomīs eoꝝ apponit̉ nota ſimultatis. Unde cōtritio dicit̉ quaſi ſimul tritio de multis. ſꝫ ſatiſfactō magi5reſpicit ip̄m genꝰ oꝑis ſiue pct̄i. Et hoc īnuit greg. dicēsirte medicine calida frigidis frigida calidis curant̉: ita dn̄s noſter cōtraria cōpoſuit medicamēta peccatis. vt lubricis cōtinētiam: tenacibꝰ largitatē: iracunm: elatis p̄ciperet hūilitatem. Ecce ſatiſfactio ſe reſpicit genꝰ peccati. Pret̓. ſic̄ nomē ꝯtrioīs notat̉ ſimultas multoꝝ ſuꝑ ꝗbꝰ dꝫ penie et dꝫ fateri: ſimiliter nomē ſatiſfactōis nos et pluralitas ꝗbꝰ deo ſatagendū eſt.cere: dicit ſufficiētiā ī oꝑbꝰ reꝗͥrit emēda penitētie. Un̄ ſi in oībꝰ ſit modꝰ diuerſus exprimēdi: idē tn̄ eſt in re exp̄ſſa. Ad illud qd̓ q̄rit̉. eſt methaphore ⁊cͣ. Reſpōſio. nota in contritōne penitentietria ſunt artedēda. qd̓ ꝯterit̉: a quo cōterit̉ et ad ꝗd contritio termīat̉. Qd̓ cōterit̉ ē cor pct̄oris. qd̓ eſt tanꝙͣ vas.lxvij.fictile r̄pletū veneno pct̄i. Iuxta illd̓ deut̓. xxxij. Fel draconū vinū eoꝝ. A quo ꝯterit̉ ē duplex mola. vna ſuꝑiusſurſum eleuās: et hec eſt ſpes venie. ex cōſideratōne diuine miſericordie. Alia mola deorſum deprimēs timoe̓ pene: veniēs ex cōſideratōe diuīe iuſticie. Et de his molisdicit̉ Deut̓. xxiiij. accipies loca pignoris inferioreꝫet ſuꝑiorem mola. Iſtud vas cōterit̉ vt peccati delectatōtotaliter effundat̉. ideo dicit̉ cōtritio fractio. qꝛ fractio eſt in maiores ꝑtes: cōtritio in mīores. et qn̄ in maiores ꝑtes eſt fractio: ſapor aliquo remanet. vt at̄remaneat nec ſapor nec veritas: id̓o in ꝑtes minutasteritur. hec aūt delectatio totaliter remouet̉ penā eternam: et remouet̉ gr̄am. et ido vtrobiqꝫ dicit̉ cōtritioin pena eterna ẜm illud ecc̄i. xxvij. cōteret̉ cum delinquēte delictū gr̄am. psͣ. Cor cōtritū et humiliatū deꝰdeſpicias. ſed aliter et aliter qꝛ ibi cōteret̉ in puluerem: vt aliud vas fiat: qꝛ de impijs dicit̉. Non ſic impijſic ſed tanꝙͣ puluis ⁊cͣ. ſed in cōtritōne gratie ē cōtritioad generandū vas nouū ſolidū humoreꝫ gr̄e et lacrimarū: et ideo recte dicit̉ cōtritio attritio. qꝛ ꝑtiū tritarū eſt vnio vt fiat in honorē. ẜm illud qd̓ dicit̉ de paulo. Uas electōis eſt iſte mihi Act̉. ix. Et. ij. thi. ij. Si ꝗsemūdauerit ſe ab iſtis: erit vas ī honorē ſanctificatū. etſic patet ratio dicti et differētia cōtritōis huiꝰ ad illamque eſt in inferno.Alembrum terciumOnſequēter querit̉ ꝗd ſit diffinitōne. Etdiffinit̉ ſic. Contritio eſt dolor pct̄is aſſumptꝰ. ꝓpoſito ꝯfitēdi ſatiſfaciendi.Qualiter ſit dolor tactū ē ſupͣ. Querit̉de hoc dicit̉ aſſūptꝰ. ſic̄ em̄ dicit magr̄ in ſenten. li. iij.Cōtritio. ꝯfeſſio. ſatiſfactio ſunt dona dei ẜm illud act̄.xj. Gentibꝰ penitētiā dedit deus ad vitā. igr̄ cōtritio eſtpotius dolor datus ꝙͣ aſſumptꝰ. Itē qd̓ aſſumit̉ ē ī poteſtate aſſumētis. cōtritio aūt. Heb̓. xij. inueīt penitētie locū qͣqꝫ lacrimis ⁊cͣ. igit̉ ꝯtritio aſſūpta ē. Item quare dicit̉ dolor datus ſed aſſumptus. cumꝗcꝗd meritoriū ſit nobis: a ſūmo largitore datū ē. Yſa.xxvj. Oīa oꝑa nr̄a oꝑatꝰ es ī nobis dn̄e deꝰ nr̄. Reſpōſio vt dicūt quidā. deus pͥmo dat ip̄i aīme gr̄aꝫ. id̓o gr̄amagis ꝓprie ē datū dei ꝙͣ aſſumptū. ſꝫ habita gr̄a pt̄ ꝗlibet pctō dolorē aſſumere ſiue ꝯtritōꝫ. dicit̉ dolor aſſumptꝰ. Uel pt̄ aliter dici. aſſumptū notat rōeꝫ mediinter dantē aſſumētē. vn̄ illud qd̓ aſſumit̉ a datore ꝓpt̓qd̓ aſſūptū excludit datū. vt aūt on̄dat̉ ſic̄ pct̄ꝫ fuitvolūtariū dolor ꝯtritōis neceſſario dꝫ volūtariusdicit̉ dolor aſſūptꝰ hec aūt aſſumptio ē diſſēſꝰ volūtariꝰ amalo ꝯmiſſo. Ex his pꝫ rn̄ſio ad illd̓ qd̓ q̄rit̉. qͣre magis dicit̉ aſſumptꝰ ꝙͣ datꝰ. aūt dr̄īueīt locumpenitētie. verū eſt qꝛ gr̄aꝫ hūit. Iſte aūt dolor p̄cipueaſſumit̉ ex tribꝰ. Ex cōſideratōe culpe ꝯmiſſe: vite eterneamiſſe: mortis eterne debite. Seꝗt̉ ꝓpoſito cōfitendi ſatiſfaciēdi. Cōtra. ꝯfitet̉ ꝗs ꝯtritꝰ. poſtea v̓oterit̉. tūc ncc̄e hꝫ id cōfiteri nec illud ꝓpone̓. pt̄ igūcōtritio alicui: nec tn̄ ꝓpoſitū ꝯfitēdi. Itē vt dicit̉ ꝯterit̉ ꝗs ſufficit ſua ꝯtritio ad deletōꝫ culpe penetalis ncc̄e hꝫ nec tenet̉ ſatiſface̓: qꝛ iuſtꝰ iudex exigitſatiſfactōꝫ culpa ſupͣ ꝯdignū. et nec ꝯfiteri. prīcipaliter em̄ fit cōfeſſio vt cognita culpa ſciat ſacerdos iniūgere culpa debitā pena: et ꝓpt̓ erubeſcētiā magna ēꝑs ſatiſfactōis. Sꝫ dicto ꝯtritꝰ ꝓpt̓ neutrū iſtoꝝ neceſſe hꝫ ꝯfiteri. qꝛ ſatiſfacit culpa pena ſua cōtritio.In tali igit̉ pt̄ ꝯtritio ſine ꝓpoſito ꝯfitēdi. Rn̄ſio.dicēdū hec notificatio hꝫ ītelligi habito ordīe nat̉aliin ꝑtibꝰ penitētie. ita ſcꝫ cōtritio ꝯfeſſionem p̄cedat. ethec duo ſatiſfactōꝫ. Uel pt̄ ītelligi ſic ꝓpoſito cōfitendi: ſi neceſſe ſit. ſcꝫ ſi p̄ceſſit ꝯfeſſio. Ul̓ ſic. In ꝯtritispoſt ꝯfeſſionē ē cōtritio ꝓpoſito ꝯfitendi: ſi ꝗd mēorieoccurrerit qd̓ fuerit cōfeſAd aliud dd̓m. ſicſufficiēter ꝯtritꝰ dꝫ adhuc ꝯfiteri.⁊neſcit ſe hr̄e tātaꝫ