Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

factum ſit tunc euenit qd̓ vult. Si qꝛ vult: ſꝫ oīs voluntas ē indiſcreta que appetit impoſſibile refugit nccͣiuꝫ. volūtas ꝯtriti ſit talis: pꝫ ⁊cͣ. Si dicas veꝝeſt de volūtate abſoluta: ſꝫ velleitate: talis ē ꝯtrito.Cōtra. ꝯtritus hāc hꝫ voluntatē a v̓tute gr̄a informatiua. ſꝫ oīs talis ꝯſiſtit in pleno ꝯſenſu. volūtas ꝯtritieſt velleitas ſꝫ plena volūtas. ita nulla ē iſta. Iteꝫdiffert dolor timor. qꝛ dolor ē affectio de pn̄ti malo: ſꝫ timor de futuro. ſꝫ peccatū ē preteritū: de eo ē ꝯtritio.eſt dolor. Si diceret̉. etſi peccatū ꝑpetratū ſit pn̄sin affectu: eſt tn̄ pn̄s in aſpectu. Sil̓r pōt dici. illd̓ qd̓eſt futuꝝ ē pn̄s ī aſpectu. dolor ē de futuro malo. Itēſicut penitentē ncc̄e ē dolere: ſil̓r ncc̄e ē pude̓: ſil̓r gaudere. Auḡ. doleas dolore gaudeas. Rn̄ſio. dd̓mſic̄ pct̄m ꝯmittit̉ ꝯſenſuꝫ volūtatis rōnalis: ſic delet̉ perdiſſenſuꝫ eiuſdē. diſſenſus aūt a re quā impoſſibile eſt: eſt dolor. dolorē aggͣuat. igit̉ ꝯtritio ē diſſenſus: eſtdolor eēntiaꝫ. Ad illd̓ qd̓ primo obijcit̉. dd̓m reuera eſt dolor mētis: ſic̄ tactū eſt. lꝫ .n. peccatū in perpetratōe fuerit voluntariū: nihilominꝰ exn̄te pnīa eſt voluntariū. vn̄ penitemꝰ de peccatis dolemꝰ. dolor ille ēde rebꝰ accidūt nobis nolentibꝰ .i. de his vellemꝰaccidiſſe. Alit̓ dicūt aliꝗ. ꝑpetratiōe peccati multaaccidūt peccantibꝰ nolentibꝰ. vt offenſa dei. leſio naturaliū. priuatio gͣtuitoꝝ alia hmōi. de quibꝰ dolendū ē. vn̄Aug. dolendū eſt ſoluꝫ qꝛ peccauit: ſꝫ qꝛ virtute ſe pͥuauit. ſꝫ ſufficit: īmo debet dolor de eo fuit volūtariū .ſ. de ipſa delectatōe. Ad illud qd̓ obijcit̉. diſſenſus a re diſcōuenienti adgenerat gaudiū ⁊cͣ. Dicendūhoc verū eſt qn̄ ē tm̄ diſſenſus: vtpote qn̄ diſſentit ab action peccati: illd̓ refugit aſpernat̉. hoc caſu eſt delor ſꝫ gaudiū. Sꝫ qn̄ eſt diſſenſus ꝯiunctōne: tunc ē dolor. ita eſt in contritōe: quia nollet peccaſſe: tn̄ nccͣiuꝫeſt ip̄m peccaſſe. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. volūtas ratōnalis diſcreta non eſt eius qd̓ eſt ſimpl̓r impoſſibile. dd̓m non eſt inconueniens velle impoſſibile velleitate abſoluta. Uel ſic. Eſt loqui de impoſſibili ꝙͣtum ad agenda: ẜm hunc reſpectum non eſt voluntas ordinata impoſſibilium. Et eſt loqui de impoſſibili ꝙͣtum ad facta: ẜmhunc reſpectum voluntas ordinata eſt impoſſibiliū. Rationabiliter .n. ordinate licet velle non feciſſe qd̓ demoritorie factum eſt: lꝫ non feciſſe ſit impoſſibile. Bonꝰ enīfilius vellet patreꝫ ſuum eſſe mortuū. Ad alid̓ qd̓obijcit̉. virtus eſt in pleno conſenſu ⁊cͣ. Dicendū ſenſus diminutus ſiue ſemiplenus. aut eſt ꝓpter defectū exꝑte voluntatis: ſicut eſt de pigro. de quo ꝓuerb̓. xiij. vult non vult piger. talis voluntas eſt virtutis vel gratie. aut ꝓpter defectum voliti: vt qn̄ eſt impoſſibile. talis bene eſt a virtute. vt patet in affectu pietatis: vbi qn̄qꝫeſt plenus conſenſus a ꝑte volūtatis eo eſt reflexio voluntatis ſuꝑ ſe. ſic vult ſe velle. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉.dolor eſt de pn̄ti ⁊cͣ. Dicendū ſicut tactum eſt: dolor eſtde pn̄ti ẜm aſpectum. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. ſil̓r futurūeſt preſens ẜm aſpectū ⁊cͣ. Dicendū hoc bn̄ pōt eſſe defuturo ſꝫ non inꝙͣtum futurū: ſꝫ inꝙͣtum eſt pn̄s aſpectui preſumptioneꝫ vel certitudinē. vt ſi conſtet alicuinificabit̉ cras in re multū dilecta: ncc̄io dolet. non exdamnū eſt futurum: ſed iam preſumptū vel certū. Prepeccatum de quo conterit̉ quis etſi ſit pn̄s ẜm ſubſtātiam vel eſſe: tamen eſt preſens in effectu ſcꝫ damnificatōis. nunꝙͣ .n. recuꝑatur damnū qd̓ incurrit peccator examiſſione tꝑis quo ꝑſiſtit in peccato priuatōe virtutū alioꝝ in quibꝰ damnificat̉. Ad vltimū dd̓m. cōtritio eſt dolor eēntiā ſicut infra patebit. dolor enī vnoeſt diſſenſus voluntatis: qui diſſenſus eſt de eſſentia ꝯtritionis. Ad hmōi auteꝫ diſſenſuꝫ ſequit̉ pudor ẜm diſſentit̉ a peccato tanꝙͣ a pudore. ꝯſequitur etiam gaudiūẜm illo diſſenſu ſentit̉ elongatio a peccato. vn̄ pudorgaudiū non ſe habent in illa ꝓpinquitate ad contritōneꝫin qua ſe hꝫ dolor.Articulus ſecūdusOnſequēter querit̉. vtꝝ dolor ꝯtritōis ſit actōvel paſſio. actō: videt̉. iiij. ſent̉. di. xvj.punctio nobis ibi ꝯmendat̉. Scindite cordavr̄a voſtimēta veſtra Iohel̓. ij. Ex pꝫ ꝯtritō ſciſſio quedā cordis eſt. actio eſt. igit̉ paſſio. Itē ꝯtrtione ſiue dolore eſt ꝯtritio meremvel ipſa virtus. igit̉ ē paſſio. Itē ꝯfeſſio actꝰ ē virtutis ſcꝫ obediētie. ẜm ꝯfeſſio eſt ī p̄cepto ſiue exequit̉ vteſt in p̄cepto. ſatiſfactio eſt actꝰ iuſticie. ſil̓r videt̉tritio eſt actus alicuiꝰ virtutis. Iteꝫ ꝯtritio ē dolor arẜꝫ dolor aīe eſt diſſenſio ab his rebꝰ nobis nolētildūt ẜm Auḡ. diſſenſio aīe actꝰ ē. ⁊cͣ. Cōtra.iij. Pnīaꝫ agite. Glo. Sine dolore nulla ſunt vulnera: ſivitalia mēbroꝝ fuerint circūmortua. gr̄a ē ſentit: ſentiēs querit ſanitateꝫ. hec glo. Dicit gr̄a eſt ſentit.ſtat dicit̉ actiue .ſ. qꝛ facit vulneratuꝫ ſentire. ſed ſenſus ẜm vulnerati eſt: paſſio eſt. dolor quē ſentit vulneratus mediante gr̄a paſſio eſt. Iteꝫ in peccato eſt delectatio ꝯſenſus. in delectatōe inchoat̉: in ꝯſenſu ꝯſūmatur. his duobꝰ rn̄dēt duo in ꝯtritōe que ē remediū peccati. ſcꝫ dolor volūtas ſiue ꝯplacētia doloris. ſicut igit̉ exꝑte peccati delectatō eſt paſſio. eſt .n. paſſio mulcebris. ſiniliter ex ꝑte ꝯtritōis dolor rn̄dens delectatōni ē paſſio Item dolor timor gaudium paſſiones dicunt̉ a ph̓o.ita vt prius. Rn̄ſio. dolor dicit̉ dupl̓r. Uno ipſediſſenſus voluntatis ab ip̄o peccato. Alio paſſio reſultans in diſſentiente ex illo diſſenſu. diſſenſus autē iſteeſt de eſſentia contritōnis: paſſio aūt ipſa eſt effectꝰ illiꝰ.Contritio eſt dolor qui eſt diſſenſus eēntiam. doloreſt paſſio concomitantiā. Ex his pꝫ rn̄ſio ad predicta īꝑte. Ad illud qd̓ obijcit̉. ſenſus doloris ē paſſio ⁊cͣ.dd̓m ille ſenſus eſt de eēntia ꝯtritōnis: ſꝫ potiꝰ diſſenſus a cauſat̉. dolor ē ꝯtritio eſt ſenſus de loquitur glo. ſꝫ ſenſu. Un̄ dicit ſine dolore nulla ſunt vulnēaſi vitalia mēbroꝝ non fuerint circūmortua. ſubdit cāmdicens. gr̄a .n. ſentit ⁊cͣ .i. facit ſentire ſcꝫ vulnera: quoſenſu eſt dolor. Ad qd̓ obijcit̉. in peccato ē delectatio ꝯſenſus. delectatio illa paſſio eſt. in ꝯtritōne dolor rn̄dens delectatōni debet paſſio. Rn̄ſio. ē q̄damdelectatio que relinquit̉ in aīa ex ꝯp̄henſiōe delectabilisque ē pura paſſio: que inqͣtū hmōi nunꝙͣ eſt pct̄m. poſtdelectatio ſequit̉ volūtaria. ad hmōi .n. delectatōꝫ ſequit̉velle delectari: tūc incipit pct̄m. qꝛ nūqͣ ē pct̄m ſinevolūtate vera vel interp̄tatiua. Ad hoc ſequit̉ ꝯſenſus inopus: tūc eſt ꝯſummatū peccatū. Dicendū eſt igit̉ dolor ꝯtritionis qui eſt diſſenſus ꝓprie: rn̄det velle delectari. velle dico vere vel interp̄tatiue. Un̄ dolor volūtariꝰeſt ꝯtritio rn̄det velle delectari. aūt rn̄det illi delectatōni que relinꝗt̉ ſolū ex apprehenſione delectabilis. doloraūt ille qui relinquit̉ ex apprehenſione peccati: rn̄det delectationi illi eſt ſolū paſſio. Ad vltimū pꝫ rn̄ſio.dolor vno modo eſt paſſio ſicut timor gaudiū. alio neſt actio.Nembrū ſecunduꝫOnſequēter querit̉ de rōne hꝰ noīs ꝯtritō.qꝛ ꝯtritio ſit actio eēntiā paſſio vttactū ē: videt̉ debeat expͥmi noīe ſignificāte modū actōis: paſſionis. vt ita eſſetꝯgruentia mōdi ſignificādi ad reꝫ ſignificatiuā. autēhoc nomen ꝯtritio ſignificet paſſiue: pꝫ eius denoīatm̄qd̓ eſt ꝯtritus. a ꝯtritione .n. dicit̉ ꝯtritus. Itemtritio ẜm eſt pars penitentie actum importet directe:non paſſioneꝫ. aliter enim eſſet meritoria: quare atritione dicit̉ aliquis contritus non cōterens. vt exp̄meret̉ penitens magis agens ꝙͣ patiens. Item confitens denoīat̉ actiue paſſiue: ſil̓r ſatiſfaciēs. quare noſimilit̓ contritꝰ. Iteꝫ contritio ſit dolor eēntial̓r qͣre noīat̉ dolor non contritio. Iteꝫ ꝯpunctio qn̄qꝫ