quo eſt hmōi diſplicētia. ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hmōi diſplicentiaꝫ eſtꝓprie gratificato nō ꝙͣtuꝫ ad aliā. quia aliꝰ modus diſplicitie ſtat cū ip̄a gratia qua aīa grata eſt deo. ¶ Ad illud qd̓obijcit̉. ꝙ in peccato veniali eſt auerſio a deo ⁊cͣ. dicenduꝫꝙ nō eſt verum. In hoc em̄ differunt veniale ⁊ mortale. ꝙꝯpletio mortalis eſt in auerſione a ſūmo bono: ꝯpletio autvenialis in ꝯuerſione ad bonum ꝯmutabile. ex qua acciditelongatio a bono incōmutabili. Unde auerſio eſt ſolūmodo mortalis peccati: ꝯuerſio ē ꝯmunis vtriqꝫ. ſcꝫ tam mortali ꝙͣ veniali. ſimiliter receſſus. Sed differt receſſus ẜmꝙ ſit ꝑ veniale ⁊ ẜm ꝙ ſit ꝑ mortale. Receſſus em̄ ꝑ veniale eſt receſſus ꝙͣtū ad actū. Receſſus aūt ꝑ mortale eſt ꝙͣtūad actum ⁊ ꝙͣtuꝫ ad potentiā. Unde ꝑ veniale nō fit auerſio a primo bono. ſed ſolū receſſus ꝙͣtuꝫ ad actū non ꝙͣtuꝫad potentiam. niſi quatenꝰ potentia ip̄a refertur ad ipſumactum. Si aūt per veniale eſſet ſimpliciter auerſio: bene ſequeretur ꝯcluſio. quia per quodcūqꝫ fieret auerſio nō eſſetniſi vnica ſimiliter nec ꝯuerſio que eſſe nō poſſet: niſi illisomnibꝰ deletis ꝑ que facta eſſet auerſio.Ꝙͣtum ad quartūᵐ. §. iiij.querit̉ vtrum dimittit̉ aliqd̓ veniale manēte mortali. Et videtur ꝙ ſic. dicit em̄ auguſ. ſuꝑ Ioh̓. viij. Qui ſine pct̄o eſtveſtrū ⁊cͣ. ꝙ omnes illi erant in pct̄o mortali. venialia em̄eis dimittebant̉ ꝑ cerimonias: ergo manenti mortali veniale aliquādo dimittit̉. ¶ Item pct̄m mortale ⁊ venialedifferunt ẜm ſpecieꝫ. igit̉ ſimiliter cauſe delentes ip̄a ſundiuerſa ẜm ſpeciem. hoc etiam patet ſi conſideret̉ quibuscauſis deletur pct̄m veniale. vtpote oratōe dn̄ica. de peni.diſ. iij. de quotidianis. Et ſacramento altaris. d̓ conſe. diij. panem. Et aqua. de conſe. diſ. iiij. nec quēꝙͣ. Iſtis autemnon delent̉ mortalia. Si ergo alia ⁊ alia ſunt quibus hecet illa delentur. cum hec ſine illis ꝯtingant: ⁊ hec ſine illiscontingit deleri. ¶ Pret. mortalia dimittunt̉ ſine venialibus. ſimiliter et venialia ſine mortalibus vel quare non.¶ Item peccata mortalia ⁊ venialia differunt ẜm ſpeciemergo ⁊ gratia qua delet̉ mortale differt ẜm ſpeciem ab illaqua deletur veniale. ⁊ etiam ẜm diſtantiam peccatoruꝫ debet eſſe diſtantia gratiarū: ẜm ꝙ infinita eſt diſtantia peccati mortalis ⁊ venialis. ergo ⁊ gratie qua deletur venialeab illa qua deletur mortale eſt quaſi infinita diſtātia. hecautem diſtantia gratiaruꝫ non eſt niſi gratie gratū faciētis⁊ gratie gratiſdate. Ex quo videtur. ꝙ ſicut gratia gratuꝫaciente deletur culpa mortalis: ita gratia gratiſdata deletur culpa venialis. ergo cum contingat habere gratiā gratiſdatam ſine gratia gratū faciente: videtur ꝙ ꝯtingat peccatum veniale deleri non deleto mortali. ¶ Item aliꝗs poteſt amare creaturam aliquaꝫ vt fornicariam ſuam pluſꝙͣdeum. ⁊ aliam creaturā non ꝓpter deum minꝰ tamen ꝙͣ deum. vt modicam pecuniā quā habet. ⁊ ex amore fornicarieprocedunt actus mortales: ⁊ ex amore pecunie proceduntactus veniales. ⁊ ita ſunt ſimul veniale ⁊ mortale. pōt aūtꝯtingere ꝙ amor huiꝰ pecunie que diligit̉ nō ꝓpter deuꝫ exſcintilla diuini amoris relicta in eo intātū deficiat ſiue diminuatur vt deleat illam: ⁊ ita veniale peccatum quod exhuiꝰ amore in illo erat non ſit ſiue tollat̉ cum ſua cauſa. tn̄manet mortale ex immoderato amore fornicarie. ⁊ ita ⁊cͣ.¶ Contra. mortale ⁊ veniale non poſſunt ſimul in eſſe ip̄iaīe. ergo manēte mortali nō poteſt in eſſe veniale. ꝙ ſi quādoqꝫ ineſt veniale: neceſſe eſt vt tollat̉ adueniente mortali.probatio prime. ꝙ mortale ⁊ veniale nō ſimul inſunt eidēanime. pctm̄ veniale eſt mīor amor dei ꝙͣ debet eſſe: ſimilit̓⁊ mortale. vnde hoc eſt ꝯmune veniali ⁊ mortali. addat̉ ergo huic ꝯmuni aliquid quo diſtinguat̉ veniale a mortalihoc additum nō dicetur diminuto cuiuſlibet amoris ſed illius qui eſt caritas. erit ergo veniale caritatis diminutio.vt habitus dico. a quo egrediūtur multi actus veniales. ſꝫnō poteſt eē caritas diminuta in habēte mortale: ergo necveniale. ¶ Item dicit Greg. Iob. xxxj. Ueniale obſcurat:mortale obtenebrat. ad deletōem ergo venialis requiriturgratia que eſt lumē aīe .i. gratūfaciens. hoc aūt nō ꝯpatit̉ſecum pct̄m mortale: ergo veniale nō delet̉ mortali manente. ¶ Rn̄ſio. ꝙ nō delet̉ veniale manēte mortali. cū em̄ veniale ꝑ eſſentiā eſt macula ⁊ tenebra vt dicit Greg. nō deltur niſi ꝑ gratiā que animā illuſtrat ⁊ decorat. Hec autemgratia eſt gratūfaciens que non ꝯpatit̉ mortale. hoc auteꝫinfra habebit̉. ¶ Ad illud quod primo obijcit̉. ꝙ venialiadimittebant̉ iudeis ꝑ cerimonias. Dicendū ꝙ venialia dicuntur ibi irregularitates legis que expiebant̉ ꝑ cerimonias. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ pct̄a differunt ẜm ſpeciēſimiliter ⁊ cauſe delentes ⁊cͣ. ¶ Dicendum ꝙ licet pct̄a ſcꝫmortale ⁊ veniale differant ẜm ſpeciē: tn̄ eadem eſt gratiadelens hoc ⁊ illud. ſcꝫ gratia gratificans hominē totaliter⁊ faciens acceptū deo. ⁊ ꝙͣtuꝫ ad ſuꝑiorem ꝑtem aīe ⁊ ꝙͣtūad inferiorem. Intelligendū eſt tn̄ ꝙ licet gratia ſit eadeꝫtn̄ dolor debet eſſe differens. quia gratia ꝯtritōnis venialium delet illa ⁊ debet ad minus eſſe in genere: ſed mortaliūnō ſolum debet eſſe contritō in genere ſed in ſpecie. ad minus omniū quoꝝ extat memoria. Similiter ⁊ pene diuerſeẜm ꝙ ſunt debite venialibꝰ ⁊ mortalibus. Unde per hmōipenas diuerſas volūtarie acceptas dimittit̉ tam debitumpeccati mortalis ꝙͣ venialis. Eſt ergo primo ⁊ ꝑ ſe cauſadelens culpam venialis ⁊ culpā mortalis eadem: licet illaquibus dimittūtur debita illorum ſcꝫ pene ſatiſfactorie ſūtdiuerſe. illud ergo eſt interimēduꝫ ſcꝫ cauſe delētes ſunt diuerſe ẜm ſpeciē. ¶ Ad illud quod obijcit̉. ꝙ mortale delet̉ſine veniali: ſimiliter videt̉ ꝙ ⁊ veniale ſine mortali ⁊cͣ. dicendum ꝙ nō eſt ſimile. quia venialia nō ſunt in oppoſitione tanta reſpectu gratie. Mortale aūt eſt oīno incōpoſſibile gratie. nō aūt eſt ita de veniali. ¶ Ex dictis patet rn̄ſioad illud quod ſequit̉. ꝙ licet mortalia ⁊ venialia differuntẜm ſpeciem. nō oportet tamē ꝙ gratia qua delet̉ mortaleꝫdifferat ẜm ſpeciem a gratia quā delet̉ veniale. Bonū em̄nō requirit illam diſtinctōeꝫ quā requirit malum. Scd̓mem̄ ph̓m. bonū eſt indiuiſibile: malum aūt multipharium.bonū em̄ conſiſtit circa mediū quod eſt indiuiſibile: maluꝫcirca extrema que ſunt diuiſibilia. vnde non ſequit̉ ꝙ gratia gratiſdata tollat̉ veniale. ſed potius tollat̉ gratiā ꝑfecta vt infra habebit̉. ¶ Ad vltimū dicendū. ꝙ licet actuspeccati venialis qui egredit̉ ab amore dei mīore ꝙͣ debet eēqn̄qꝫ ceſſat ſine gratia gratūfaciente: nō tn̄ macula venialis tollit̉ ſine gratia tali. ⁊ ita nūqͣ tollit̉ manente mortalipeccato. ¶ Ad aliud quod obijcit̉ pro alia ꝑte. ꝙ mortale⁊ veniale nō poſſunt ſimul ineſſe eidem anime. Dicendumꝙ hoc nō eſt verū. ¶ Ad illud aūt quod dicit̉ ꝙ veniale diminuit de amore caritatis ⁊cͣ. Dicendum ꝙ veniale diminuit de amore quo diligit̉ deus. non dico de illo ꝙͣtum adſubſtātiā: ſed ꝙͣtuꝫ ad radicatōeꝫ vel feruorē. vel ꝙͣtum adefficaciam ſiue ꝓmptitudinē exeundi in ſuū actū. ⁊ hoc inhabente caritatē. In exiſtenti aūt in mortali nō video quare nō poſſint diminuere de illo ꝙͣtum ad ſubſtantiā. Undeſi caritas nō pōt eſſe diminuta in exiſtente in mortali: pōttn̄ amor dei diminui in eodem.Ꝙtū ad quintū que .§. v.ritur vtꝝ venialia dimittāt̉ poſt hāc vitā ꝙͣtuꝫ ad culpanꝙ ſic videt̉ Math̓. xij. Quicūqꝫ verbū dixit ꝯtra filiuꝫ hominis remittit̉ ei. qui aūt dixerit ꝯtra ſpm̄ſctm nō remittetur neqꝫ in hoc ſeculo neqꝫ in futuro. hec aūt fruſtra dicerētur. niſi aliqd̓ peccatū ꝙͣtum ad culpā dimitteret̉ in futuro. ¶ Item glo. Greg. ibidem. Quedā em̄ culpe in hoc ſeculo laxant̉. quedā v̓o ꝑue in futuro. que quidē poſt mortegrauant: ſed dimittunt̉ ſi homo bonis actibꝰ in vita vt ibidimittant̉ ꝓmeruit. ¶ Item alia glo. ibidē Grego. Suntquedā leuia q̄ ſi in hac vita nōdum ſunt remiſſa: poſt mortem grauāt. ſed remittūt̉ ſi digni ſunt. ¶ Item aug. de vera ⁊ falſa penitētia. c. iij. Si ꝑ ſolum baptiſmū quod iterādum nō eſt fit peccatoꝝ remiſſio. cur adderet dn̄s neqꝫ infuturo. conſtat aūt quedā in futuro remitti vbi nō eſt oꝑatio baptiſmi. Ex hoc videt̉ ꝙ aliqua pct̄a dimittant̉ ꝙͣtuꝫad culpā in futuro. ſed ꝯſtat ꝙ nō mortalia gͦ ⁊cͣ. de hͦ habetur. iiij. dyalogoꝝ vbi loꝗt̉ ſatis de hac materia que valent